Extreem giftige cobra’s reizen met de trein in India

Een van de giftigste slangen ter wereld reist tegenwoordig met de trein. In de Indiase deelstaat Goa is het geen zeldzaamheid meer om een koningscobra naast je in de coupé aan te treffen.

Het gaat om een kwetsbare soort die vooral in de bergketen West-Ghats voorkomt. Het dier staat bekend om zijn indrukwekkende lengte en krachtige gif. Het lijkt erop dat hij de trein gebruikt om zich te verspreiden naar nieuwe leefgebieden.

Bij drukke spoorwegen

Om beter te begrijpen waar deze koningscobra van de West-Ghats voorkomt, verzamelden de onderzoekers 22 jaar aan reddingsgegevens en lokale meldingen uit de periode 2002–2024. In totaal brachten ze 47 vindplaatsen in Goa in kaart. Opvallend genoeg lagen vijf van deze locaties dicht bij drukke spoorwegen.

Informele gesprekken met lokale bewoners leverden aanvullende inzichten op. Mensen meldden ontmoetingen met koningscobra’s in dorpen en beboste gebieden, maar niet op landbouwgrond of rijstvelden. Dat patroon suggereert dat de slangen vooral verbonden blijven met hun natuurlijke leefomgeving, totdat ze mogelijk op een trein terechtkomen.

Slang aan boord

Een van de opvallendste gevallen vond plaats in 2017, toen onderzoeker Dikansh Parmar als vrijwilliger bij een lokale dierenreddingsorganisatie werkte. Die kreeg een telefoontje over een slang aan boord van een trein. Dat incident werd later onderdeel van het onderzoek. Een andere reddingsactie volgde in 2019 en haalde zelfs de krant in een andere Indiase deelstaat. In 2023 dook opnieuw een geval op: een slangenvanger maakte een foto van een cobra die uit een treinraam keek.

Volgens de onderzoekers neemt het aantal meldingen de laatste jaren toe. De brede beschikbaarheid van goedkope smartphones en sociale media zorgt ervoor dat zulke ontmoetingen sneller worden vastgelegd en gedeeld. In één periode van dertig dagen werden zelfs drie afzonderlijke incidenten gemeld.

Prooi en beschutting

Maar waarom zouden koningscobra’s op de trein stappen? Waarschijnlijk is het de combinatie van prooidieren, zoals andere slangen en knaagdieren, en beschutting, die een goederentrein aantrekkelijk maakt, vooral als die zich vlak bij het natuurlijke leefgebied bevindt. Maar die ogenschijnlijk toevallige stap in de trein kan grote gevolgen hebben.

De onderzoekers combineerden klimaat- en vegetatiedata plus gegevens over menselijke invloeden en vergeleken geschikte leefgebieden met de daadwerkelijke reddingslocaties. Daarbij lag de focus op de uitschieters bij spoorlijnen.

Minder geschikt leefgebied

De uitkomst was duidelijk: de Western Ghats King Cobra komt het meest voor in het binnenland van Goa, weg van de kust, vooral in bossen en in de buurt van rivieren en beken. De plekken waar slangen bij spoorwegen werden gevonden, bleken aanzienlijk minder geschikt. Ze zijn droger en bieden minder prooi en beschutting.

Volgens de auteurs bewegen de slangen zich dus onbedoeld naar ongeschikte leefgebieden en doen ze dat per trein. Spoorlijnen fungeren hierbij niet als klassieke barrières, zoals wegen vaak doen, maar als snelle transportcorridors. Dat kan populaties verbinden die anders gescheiden zouden blijven, met alle ecologische gevolgen van dien.

Die verplaatsingen zijn niet alleen riskant voor een toch al kwetsbare soort, maar ook voor mensen. Een beet van een koningscobra kan binnen vijftien minuten dodelijk zijn. Uit angst doden mensen slangen vaak, zelfs als andere oplossingen mogelijk zijn.

Vooral anekdotisch bewijs

De onderzoekers benadrukken dat hun treinhypothese vooral is gebaseerd op correlaties en anekdotisch bewijs, niet op directe observaties van slangen die op deze manier in ongeschikte habitats belanden. Toch zijn de waarnemingen op treinen reëel en vormen ze een duidelijk risico.

Door bestaande kennis te bundelen en nieuwe inzichten te delen hopen de onderzoekers dat deze iconische slang beter begrepen en beschermd kan worden, juist nu hij te maken krijgt met toenemende menselijke druk.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Opwinding op Barbados: kleinste slang ter wereld duikt na bijna 20 jaar weer op en Deze slangen faken op dramatische wijze hun eigen dood. Of lees dit artikel: Man dient zichzelf meer dan 800 keer slangengif toe en helpt wetenschappers nu aan het breedste antigif tot nog toe.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: