Gestolen kroonjuwelen, kassafraude, kwetsbare draagbalken: de zeven plagen die het Louvre teisteren

7 uren geleden 1

Woensdag zou ze gehoord worden door een onderzoekscommissie over museumbeveiliging: Laurence des Cars, de museumdirecteur van het Louvre. Maar dat was niet meer nodig, dinsdag diende ze haar ontslag in en de hoorzitting werd geannuleerd. Aan Des Cars, sinds 2021 directeur, werd flink getwijfeld na de kroonjuwelenroof in oktober.

Een verrassing was haar vertrek dus niet. Er hadden al zeventig hoorzittingen plaatsgevonden en afgelopen vrijdag werden 24 aanbevelingen gedaan om de veiligheid van het Louvre te verbeteren. Ook concludeerde de onderzoekscommissie dat er sprake was van een lijst van mislukkingen „die bij veel instanties allang tot het vertrek van de directie zouden hebben geleid„. Des Cars wordt opgevolgd door de 63-jarige Christophe Leribault, die sinds 2024 het Paleis van Versailles leidde en in 2021 al meedong om directeur van het Louvre te worden. Welke zeven plagen zal hij ten goede moeten keren?

1De gestolen kroonjuwelen

De ellende begon in oktober toen op klaarlichte dag, een half uur na openingstijd, Franse kroonjuwelen werden gestolen. Vier minuten hadden mannen in gele hesjes nodig om het glas waar de juwelen achter lagen open te snijden en via een verhuislift naar beneden te krijgen. Ze namen acht 19de-eeuwse juwelen mee: kronen, tiara’s, halskettingen en broches. De kroon van keizerin Eugénie, de echtgenote van Napoleon III, werd snel teruggevonden, die hadden de inbrekers laten vallen tijdens hun vlucht. Hoewel het ministerie van Cultuur het had over juwelen van onschatbare waarde – mede om hun historische betekenis – gaat het om een totaalwaarde van zo’n 88 miljoen euro. Er zijn weliswaar mensen opgepakt, maar de kroonjuwelen zijn nog steeds zoek. In Duitsland adverteerde een verhuurder van verhuisliften met een foto van de diefstal: „Als je haast hebt: de Böcker Agillo draagt je waardevolle spullen tot 400 kilo 42 meter per minuut.”

2Lekkages

Al heel lang is duidelijk dat het niet alleen schort aan beveiliging, maar ook aan onderhoud. Het renovatieplan Louvre Nouvelle Renaissance dat begin 2025 werd voorgesteld, heeft als beraamde kosten 800 miljoen euro. Maar met dat plan is nog niets gedaan en het Louvre heeft recent twee keer te kampen gehad met flinke lekkages. Deze maand nog was er lekkage door een kapotte verwarmingsbuis waardoor de plafondschildering La France, sous les traits de Minerve, protégeant les Arts (1819) van de Franse kunstenaar Charles Meynier beschadigd raakte. De lekkage was vlak bij de plek waar ook de Mona Lisa hangt, maar die bleef ellende bespaard. Twee maanden eerder was er lekkage in de bibliotheek waar boeken en documenten van de Egyptische oudheden werden bewaard.

3Kwetsbare draagbalken

In november werd een deel van de zuidvleugel afgesloten. Op de tweede verdieping van de Sully-vleugel (het museum heeft 3 vleugels) in de Campana-galerij, waar negen zalen zijn gewijd aan antieke Griekse beelden, waren draagbalken „bijzonder kwetsbaar”, aldus het museum. Er zijn al decennia zorgen om de constructie van de vleugel, maar in november waren die zo groot dat per direct het deel werd afgesloten en kantoren in dat deel werden leeggeruimd.

4Kassafraude

Twee weken geleden verrichtte de politie negen arrestaties omdat er flink was gefraudeerd met kaartjes: er werden vervalste tickets verkocht en rondleidingen werden overboekt. Onder de arrestanten zaten ook museummedewerkers en gidsen. In december 2024 werd melding gemaakt van Chinese gidsen die groepen Chinese toeristen binnenbrachten op telkens dezelfde tickets. Dat kon alleen dankzij medewerking van binnenuit. Afgelopen zomer werd een gerechtelijk onderzoek gestart en toen bleek dat al tien jaar lang zo’n twintig groepen per dag het museum werden binnengesmokkeld. De fraude wordt geschat op ruim 10 miljoen euro.

5Vernietigend onderzoeksrapport

„Het Louvre is een staat binnen een staat”: wat soms een incident lijkt, wijst op een systeemfout, stelde de onderzoekscommissie in een tussentijds rapport. Die commissie werd in december aangesteld en concludeerde dat de fouten de schuld zijn van falend management doordat risico’s standaard worden ontkend. De voorzitter van de commissie riep het ministerie van Cultuur, de toezichthoudende instantie, op „de controle terug te nemen” en hij bekritiseerde „de afdwaling van de overheidsinstanties” in het beheer van het museum.

6Personeelsstakingen

Het museum heeft een flinke estafette aan stakingen achter de rug. In januari werd het werk massaal stilgelegd en konden bezoekers alleen terecht bij een paar hoogtepunten in het museum. Nu is het in Frankrijk vrij gebruikelijk om te staken, maar hier gaat het niet alleen om een geraamd verlies zo’n 400.000 euro per dag. Er werd ook gebrek aan inzicht getoond door de directie: aanleiding voor de staking was het gebrek in vertrouwen in Des Cars, die niet actief reageerde op de problemen. Ook eiste het personeel dat ze haar plannen om de entree van het museum te vernieuwen voor 666 miljoen euro in de ijskast zet. In haar begroting voor 2026 had ze 100 miljoen alvast opzijgezet voor die plannen, terwijl er maar 15 miljoen opzij was gezet voor de onderhouds- en beveiligingsproblemen waar het museum mee kampt.

7Foto Britse oud-prins Andrew aan collectie ’toegevoegd’

Denk je alles gehad te hebben, krijg je als museum opeens een nieuw ‘kunstwerk’ aan de muur. Zondag hing de Britse actiegroep Everyone Hates Elon een foto op van de voormalige Britse prins Andrew op het moment dat hij ongezien probeerde weg te komen toen hij ’s avonds het politiebureau verliet nadat hij was gearresteerd op verdenking van „wangedrag in een openbaar ambt” en het lekken van vertrouwelijke informatie aan de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. De foto hing er met de naam van de fotograaf op een bordje zoals die ook bij andere werken hangt. Beveiligers zijn er niet aan gewend dat iets aan de collectie wordt toegevoegd in plaats van gestolen, dus ze hadden het aanvankelijk niet door. Het werk hing er 15 minuten, de actie ging daarna de hele wereld over.