Heel veel plastic: dit is waar al die vervuiling langs de kust vandaan komt

Het recept voor plastic soep? Voeg een flinke scheut voedselverpakkingen toe, een handvol doppen en deksels en wees vooral niet te zuinig met plastic flessen.

Dat blijken wereldwijd de hoofdingrediënten van marien zwerfafval. Nieuw internationaal onderzoek analyseerde 355 studies, gebaseerd op samen meer dan vijfduizend metingen van strandafval. De onderzoekers brachten zo de meest voorkomende soorten afval in kaart op alle zeven continenten, in negen oceaansystemen, dertien regionale zeeën en 112 landen, samen goed voor een gebied waar 86 procent van de wereldbevolking woont.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Volgens de onderzoekers is het de eerste keer dat kustvervuiling op zo’n schaal systematisch is onderzocht op basis van gebruikstype. Daarmee ontstaat niet alleen een beeld van wat er aanspoelt op stranden wereldwijd, maar ook van welke producten en consumptiegewoonten de grootste rol spelen in de groeiende plasticvervuiling.

Voedselverpakkingen nemen de overhand

De studie laat zien dat plastic gerelateerd aan voedsel en drank in 93 procent van de onderzochte landen tot de meest voorkomende vormen van kustvervuiling behoort, waaronder het Verenigd Koninkrijk en de vijf meest bevolkte landen ter wereld: India, China, de Verenigde Staten, Indonesië en Pakistan.

Specifiek behoorden plastic voedselverpakkingen, doppen, deksels en plastic flessen in meer dan de helft van alle landen tot de meest voorkomende individuele afvalproducten. Daarna volgen plastic zakken en sigarettenpeuken als dominante vormen van zwerfafval langs de kust.

Niet onverwacht

Dat juist verpakkingen voor eten en drinken zo dominant aanwezig zijn, verraste de onderzoekers niet echt. Het gaat vaak om producten die maar kort worden gebruikt, maar veel langer in het milieu blijven circuleren. Een snackverpakking of frisdrankdop die enkele minuten dienstdoet, kan uiteindelijk jarenlang in zee of langs kustlijnen belanden.

Onderzoeker Max Kelly noemt de omvang van de dataset uniek. “Het samenstellen van een dataset over marien afval op deze schaal was complex”, stelt hij. De bevindingen leveren volgens hem “onweerlegbaar bewijs” dat wegwerpverpakkingen voor eten en drinken wereldwijd de grootste bijdrage leveren aan plasticvervuiling in oceanen.

Noodzaak van maatregelen

Recente schattingen wijzen erop dat jaarlijks zo’n twintig miljoen ton plastic afval in het milieu terechtkomt. Volgens de onderzoekers maakt dat één ding duidelijk: afvalbeheer alleen volstaat niet om plasticvervuiling aan te pakken.

Leestip: De plastic soep zit niet alleen in zee: hij hangt boven je hoofd en warmt de aarde op

“Plasticvervuiling is een wereldwijd milieuprobleem met grote negatieve gevolgen voor het milieu, economieën en de menselijke gezondheid”, zegt onderzoeker Richard Thompson. De resultaten laten volgens hem niet alleen zien waar maatregelen prioriteit moeten krijgen, maar ook op welke specifieke soorten afval de focus moet liggen.

Volgens de onderzoekers begint de plastic soep al lang voordat afval de oceaan bereikt. Daarom pleiten zij voor een aanpak aan de bron: minder wegwerpplastic, meer hergebruik, slimmer ontworpen verpakkingen en strenger beleid. Ook zou kritischer gekeken moeten worden naar welke plastics daadwerkelijk noodzakelijk zijn.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: