Helpt een dieet bij depressie als medicijnen niet werken?

Voor mensen met een depressie die niet verbetert met medicatie kan de zoektocht naar verlichting lang en frustrerend zijn. Als meerdere behandelingen weinig effect hebben, blijven de mogelijkheden beperkt. Dat verklaart waarom onderzoekers steeds vaker kijken naar factoren buiten de klassieke zorg, zoals leefstijl en voeding.

In een recente studie in JAMA Psychiatry onderzochten wetenschappers of een ketogeen dieet samenhangt met veranderingen in klachten bij mensen met therapieresistente depressie.

Depressies worden doorgaans behandeld met antidepressiva en psychotherapie en bij veel mensen werkt dat ook. Toch blijft bij een deel van de patiënten sprake van aanhoudende depressieve klachten, zelfs na meerdere behandelpogingen. Wanneer twee verschillende behandelingen geen effect hebben, spreken artsen van therapieresistente depressie (Treatment Resistant Depression, TRD). Dat roept de vraag op of stofwisseling en voeding een rol kunnen spelen in het verloop van depressieve klachten.

Twee diëten vergeleken

In het onderzoek volgden deelnemers zes weken lang een strikt en intensief begeleid voedingsprogramma. De ene groep kreeg een ketogeen dieet, met extreem weinig koolhydraten en juist veel vetten. De andere groep volgde een controledieet dat grotendeels plantaardig was. Beide groepen bleven hun gebruikelijke behandeling voortzetten.

Tijdens en na de interventie brachten onderzoekers in kaart hoe de depressieve klachten zich ontwikkelden. Daarnaast keken zij ook naar angstklachten en kwaliteit van leven, om te onderzoeken of eventuele effecten verder gingen dan alleen stemming.

Verbetering in beide groepen

De resultaten lieten zien dat depressieve klachten tijdens de studieperiode in beide groepen afnamen. Ongeacht het gevolgde dieet voelden deelnemers zich na zes weken gemiddeld beter dan bij de start van het onderzoek. In de groep die het ketogene dieet volgde, was de afname van klachten iets groter dan in de controlegroep.

Dat verschil bleef echter beperkt en was bij latere metingen niet duidelijk meer terug te zien. Ook op andere uitkomsten, zoals angstklachten en kwaliteit van leven, vonden de onderzoekers geen overtuigende verschillen tussen de twee diëten.

Beperkingen en betekenis

De onderzoekers benadrukken daarom dat de resultaten voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd. De interventie duurde zes weken. Dat was voldoende om de kortetermijneffecten te meten, maar zegt weinig over mogelijke veranderingen op lange termijn. Bovendien laat het onderzoek zien hoe lastig het is om voeding als afzonderlijke factor te onderzoeken bij depressie, los van intensieve begeleiding en verwachtingen, die op zichzelf al invloed kunnen hebben.

Alles bij elkaar suggereert het onderzoek dat een ketogeen dieet bij mensen met TRD kan samengaan met een kleine en mogelijk tijdelijke extra afname van klachten, bovenop de verbetering die in beide dieetgroepen werd gezien. Daarmee biedt het onderzoek vooral inzicht in waar voeding mogelijk een rol kan spelen en waar de grenzen liggen, zonder dat dit leidt tot grote veranderingen in de klinische praktijk.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Met dit dieet verbeter je je gezondheid én verminder je je CO2-uitstoot en Dit is wat een streng dieet met je humeur kan doen. Of lees dit artikel: Psychische klachten aanvaarden gaat depressie tegen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: