Het maakt nogal wat uit hoe Nederland de komende jaren 19 miljard euro gaat uitgeven aan defensie

Goedemorgen!

Op veel vlakken kan de coalitie van D66, VVD en CDA stevige tegenwind uit de Tweede en Eerste Kamer verwachten, maar over één onderwerp lijkt geen discussie: de geplande 19,3 miljard euro die de komende jaren naar defensie gaat om de NAVO-uitgavennorm te halen. Nagenoeg alle partijen committeerden zich al in hun verkiezingsprogramma’s aan de extra uitgaven. De enige vraag was nog hoe ze die dachten te betalen. Waaraan al die miljarden uitgegeven moeten worden, daar ging het tot nu toe vreemd genoeg niet over.

Uit een studie die De Nederlandsche Bank vanochtend uitbracht, blijkt dat die vraag wel degelijk grote economische relevantie heeft. Simpel gezegd kan Nederland de komende jaren 19 miljard uitgeven zonder daar ook maar iets van economische groei voor terug te krijgen. Maar het kan ook worden uitgegeven op een manier dat de Nederlandse maatschappij er nog iets aan heeft.

De DNB-economen stellen vast dat extra defensie-uitgaven op korte termijn waarschijnlijk beperkt groei opleveren. Niet alleen koopt Nederland een groot deel van zijn defensiematerieel in het buitenland, ook jagen extra personeelsuitgaven voor defensie de inflatie aan door de krappe arbeidsmarkt. Dat remt de positieve economische effecten van de extra bestedingen, aldus DNB.

Op zich is groei niet het doel van de extra defensie-uitgaven – dat is veiligheid. Wachten met investeren totdat de arbeidsmarkt is afgekoeld, is dan ook niet de oplossing, aldus het rapport. Hoe dat geld dan uit te geven? Idealiter aan militaire producten uit eigen land, Maar ja, Nederland heeft dan niet zoveel te bieden. Van luchtvaartuigen tot explosieven, van tanks tot slaghoedjes, overal scoren we onder het Europese gemiddelde. En wat Nederland maakt, is van „een relatief lage technologische specialisatie”.

Wat wel positief kan uitwerken: dual use–producten. Dat zijn spullen die zowel voor militaire als civiele doeleinden gebruikt kunnen worden. Denk: investeren in straaljagertechnologie helpt de hele luchtvaart. Nederland heeft in dualuseproductie een bovengemiddeld goede positie op maritiem gebied, in kerntechnologie, radionavigatie, lasertechnologie, halfgeleiderlithografie en elektrische technieken. En, economisch ook relevant: omringende landen vullen Nederland goed aan: in Europa is de dual use goed verdeeld. Dat maakt internationaal uitgeven van Nederlandse defensiegeld ook goed voor de EU en omgekeerd.

Economisch zinvolle besteding van de ruim 19 miljard euro tekent zich zo voor de komende jaren helder af: de benutting van nationale sterktes vergt een heldere verdeling van taken tussen Europese partners. En de overheid moet zich geloofwaardig committeren aan het scheppen van vraag tot (ten minste) 2035. Uitbreiding van productiecapaciteit zal in belangrijke mate afhankelijk zijn van private investeringen, en komt pas van de grond bij een gegarandeerde vraag naar producten. We wensen de aanstaande minister van Defensie – huidig VVD-fractieleider Dilan Yesilgöz maakte gisteren bekend de overstap van Tweede Kamer naar het departement te maken – veel wijsheid toe.

Wat ons verder nog opviel deze ochtend:

• De bitcoin glijdt steeds verder weg. De populairste onder de crypto’s verloor al 40 procent van zijn waarde (waarvan de helft deze week) en dook donderdag onder de 66.000 dollar voor 1 bitcoin (55.800 euro).
• Geen renteverlaging bij de ECB gisteren, wel het besluit om in tijden van financiële stress makkelijker euro’s uit te lenen aan andere centrale banken. Dat hangt allemaal samen met de wankele positie van de dollar. Het Financieele Dagblad en The Economist schrijven er uitgebreid over.
• Nog een signaal dat het economisch niet helemaal lekker gaat in de VS: in de maand januari verdwenen er 108.435 banen, meldt de FT, het grootste aantal in de maand januari sinds het dieptepunt van de financiële crisis in 2009. Ook het aantal vacatures staat extreem laag.