Hup handbalmannen, met de groeten uit het zwembad: focus op je taak

Geen inspirerender plek voor het schrijven van een column dan een subtropisch zwemparadijs op een verregende Hemelvaartsdag. Men kijkt wel wat vreemd op van een mevrouw met haar laptop tussen de spetterende mensen, maar je moet wat op de zoveelste schoolvrije dag. De kinderen zijn vrolijk aan het plonzen, het massale gekrijs is tot een monotone brei geluid verworden, ik zit te zweten in mijn bikini, u ziet het kortom voor zich, neem ik aan.

Geen logische setting om aan het WK handbal te denken, maar toch laat het bericht dat ik voor aanvang van de kwalificatieduels tegen Griekenland las me niet los. „Als we het WK niet halen hebben we gefaald”, luidde de kop.

Oef, dacht ik, de druk is AAN. En: volgens mij is deze benadering niet de slimste. Ik ben geen handbalspecialist, maar wel bovenmatig geïnteresseerd in sportpsychologie, al sinds ik Rico Schuijers ooit sprak, misschien wel twintig jaar geleden. De sportpsycholoog had het over cirkels. Nu zouden we het ‘focus op je taak’ noemen – dat hoor je topsporters tenminste regelmatig zeggen.

Je presteert het best als je in de binnenste cirkel blijft met je aandacht, legde Rico me toen uit. Dan focus je op je taak en ben je bezig met het hier en nu, zonder afgeleid te worden door gedachten die niet bijdragen aan de prestatie op dat moment. Alleen dan lukt het zo vrijuit mogelijk te presteren. Daar omheen ligt cirkel 2. In die cirkel laat je meer gedachten toe. Bijvoorbeeld: wat als ik nu niet scoor? Dat is geen constructieve gedachte, omdat je al bezig bent met het resultaat.

In de cirkels die daar omheen liggen ga je steeds meer doemdenken: van ‘wat als we de wedstrijd niet winnen?’ tot ‘als we het WK niet halen, halen we de Olympische Spelen niet en dan is mijn leven mislukt’. Dat klinkt grotesk, maar er zijn topsporters die het echt zo kunnen zien.

Jezelf opleggen dat je móét winnen, betekent automatisch dat je niet mag verliezen. Dat je geen fouten mag maken. Als je geen fouten mag maken, verlies je creativiteit en lukt het nauwelijks meer vrijuit te spelen. En belangrijker: je kunt een perfecte wedstrijd spelen, maar tóch verliezen. Alles goed doen, maar toch moeten zwichten omdat de ander nu eenmaal beter is. Dus: focus op je taak. Alleen daar heb je op dat moment zelf invloed op.

Eigenlijk geldt dit niet alleen in de topsport. Lessen als ‘het proces is belangrijker dan de uitkomst’ of ‘wees de beste versie van jezelf’ lees je tegenwoordig overal. Ik proef altijd een beetje braaksel achter in mijn mond als ik zulke zinnen zie, maar ze zijn wel waar. Als je echt naar zulke lessen durft te leven, stel je jezelf minder teleur dan als je je focust op de uitkomst van de dingen die je doet.

Ik wil me totaal niet bemoeien met de Nederlandse handbalploeg, maar de eerste wedstrijd tegen Griekenland werd woensdag al verloren. De immense druk is nu nog hoger. Zondag is de tweede wedstrijd, die met dikke cijfers gewonnen moet worden, alleen dan plaatsen ze zich voor het WK.

Ik hoop dat het ventieltje nog even los kan, de druk er een beetje af kan. Hup mannen, met de groeten uit het zwembad: focus op je taak.