IJf Blokker: blijmoedige antiheld met onnavolgbare humor (die mensen soms enorm boos maakte)

Hij heette IJf Blokker, maar op het hoogtepunt van zijn roem – in de jaren zeventig – kende bijna niemand zijn ware naam. In plaats daarvan was hij Barend Servet. Onder die naam, in een kanariegeel kostuum met een sloom strikje, speelde hij een grote rol in de baanbrekende VPRO-shows van Wim T. Schippers en consorten. En toen die periode voorbij was, zette hij zijn carrière voort als acteur en striptekenaar. Terwijl hij eigenlijk als drummer begonnen was.

IJf Blokker is dinsdag overleden in zijn woonplaats Den Helder, op 95-jarige leeftijd. Zijn eerste passie was de muziek. Hij wilde drummer worden, maar zijn vader drong erop aan dat hij eerst ‘een echt vak’ leerde. Zo werd hij opgeleid als reclametekenaar. Op zijn achttiende vond hij echter al emplooi als slagwerker bij een rondreizend revuegezelschapje. Daarna drumde hij drie jaar lang in Duitse nachtclubs en zes jaar lang bij de destijds fameuze Snip & Snap-revue.

Ter plekke was hij Barend Servet

Maar toen de werkgelegenheid in zijn vak begon te krimpen, liet IJf Blokker zich inschrijven bij een figurantenbureau. En toen, in 1971, viel het succes hem in de schoot. Hij belandde op een auditie voor de rol van Fred Haché, een grofgebekte blaaskaak die de presentator zou worden van een parodie op het televisie-amusement van die dagen. Blokker werd niet geschikt geacht voor die rol, zei men hem. Maar ter plekke verzon het VPRO-team dat Haché een assistent zou krijgen. En hij heette voortaan Barend Servet.

IJf Blokker was bij uitstek het type dat de makers zochten: een onhandige antiheld, die vaak ietwat beteuterd uit zijn ogen keek, maar ook een onverwoestbare blijmoedigheid kon uitstralen. Schippers bedacht het bijpassende idioom vol neologismen. ‘Pollens! Ik word een peu nerveu!’ stamelde Servet menigmaal. Voorts lanceerde hij de zotte interruptie: ‘Verdomd interessant, maar gaat u verder’. En ook kreeg hij diverse liedjes te zingen, waarvan het actuele milieulied ‘Waar moet dat heen? Hoe zal dat gaan?’ zelfs een hit werd.

Vraag aan de koningin: ‘Aan welke kant zal u staan als morgen de republiek uitbreekt?’

Eind 1972 ontstond er ophef door een scène waarin Barend Servet een fictieve koningin Juliana interviewt, die onderwijl spruitjes zit schoon te maken. Met vragen als: ‘Heeft u altijd al koningin willen worden?’ En: ‘Aan welke kant zal u staan als morgen de republiek uitbreekt?’ Blokker repte later van ‘de allerleukste scène die ik ooit heb gespeeld.’ Maar die bleef niet zonder gevolgen. Hij ontving telefoontjes waarin hij met ontvoering en marteling werd bedreigd, en met een bom onder zijn auto. Naar buiten toe verzweeg hij dat toen – hij was solidair met de VPRO en wilde de omroep niet verder in gevaar brengen. Pas vele jaren later vertelde hij voor het eerst dat hij destijds benauwde dagen had beleefd.

Lees ook

Het programma tartte de verwachting van iedere kijker. Fred Haché ontpopte zich tot een onbeschaamde botterik die zijn gasten te pas en te onpas voor ‘bal gehakt’ uitmaakte.

Toen de glorietijd van Barend Servet halverwege de jaren zeventig afliep, bleef Blokker nog geregeld in beeld. Hij presenteerde het VPRO-programma Puur natuur en speelde kleine theaterrolletjes bij het populaire Amsterdams Volkstoneel en in een theaterversie van One flew over the cuckoo’s nest, met Peter Faber in de hoofdrol. Daarnaast tekende hij voor het blad Nieuwe Revu de strip Bakken aan de bar, waarin hij allerlei vriendelijke mopjes in beeld bracht. Daarvan zijn ook diverse boekjes verschenen. De teksten waren van de moppentapper Harry Touw, die ooit de rol van Fred Haché speelde. Als een echo uit de jaren dat ze samen geschiedenis stonden te maken in een van de uitzonderlijkste shows die de Nederlandse televisie ooit heeft vertoond.