In Milaan gebeurt hetzelfde als vier jaar terug in Beijing: een valpartij en weg is het goud

Ze hadden er allemaal zin in, keken er vol verwachting naar uit. De Nederlandse shorttrackers zagen de gemengde aflossing, het onderdeel waarop een team van zowel mannen als vrouwen een aflossingsrace van 2.000 meter rijdt, als de ideale start van het olympische shorttracktoernooi.

Je kon ze moeilijk ongelijk geven: Nederland stond als een van de favorieten aan de start. Met twee wereldtoppers in het team – Xandra Velzeboer en Jens van ’t Wout, aangevuld met Michelle Velzeboer, Selma Poutsma, Teun Boer en Melle van ’t Wout, eindigde de ploeg drie keer op het podium tijdens de wereldbekerwedstrijden dit seizoen. In 2023 was de wereldtitel voor Nederland.

Nu was het tijd om dat succes te verzilveren, in de grote betonnen kolos die de naam Forum Milano draagt. Een concerthal waarin speciaal voor de Spelen een ijsbaan was neergelegd, en die vol zat met duizenden fans – hier en daar waren de oranje plukjes duidelijk zichtbaar.

„We hebben op dit onderdeel een grote kans op een medaille”, zei bondscoach Niels Kerstholt vorige week. „Dat is toch top om mee te beginnen?”

Rechtdoor de boarding in

Iets na het middaguur is die optimistische stemming dinsdag volledig omgeslagen. Kerstholt slaat op de boarding, gooit woedend zijn jas weg. In het midden van de ijsbaan, precies waar ze over de olympische ringen in het ijs schaatst, verbergt Xandra Velzeboer haar hoofd in haar handen. Om haar heen is de wedstrijd nog bezig, maar daarin speelt Nederland niet langer een rol van betekenis.

Het scenario van vier jaar geleden in China geleden herhaalt zich nu in Italië. Ook destijds werd Nederland gezien als de grootste kanshebber voor olympisch goud, ook toen was de halve finale na een val van de grootste ster van het team – Suzanne Schulting – het eindstation.

Wat er precies is gebeurd? Dat kunnen de schaatsers zelf ook nog maar moeilijk uitleggen, vlak nadat ze in de B-finale als eerste over de streep zijn gekomen en daarmee vijfde zijn geworden. Maar duidelijk is dat de race foutloos begint voor Nederland. Michelle Velzeboer start het snelst, pakt de leiding en zo lijkt er rondes lang niks aan de hand.

Dan is Jens van ’t Wout voor de tweede keer aan de beurt en gebeurt er iets wat hem zelden overkomt: hij maakt een misslag. Italië en China duiken er snel voorbij, Michelle Velzeboer moet in de achtervolging.

Het lukt haar niet de leiding terug te pakken, tot ze wisselt op haar zus Xandra. Nu rijdt Nederland weer tweede, genoeg voor een plek in de finale, al zit China er vlak achter. Onder die druk lijkt Xandra Velzeboer, toch de meest gelouterde schaatsster van de Nederlandse ploeg met meerdere wereldtitels en een olympische gouden medaille op haar erelijst, te bezwijken. Op een van de rechte stukken prikt ze met de punt van haar ijzer in het ijs, verliest haar evenwicht en glijdt rechtdoor de boarding in.

Nederland gaat niet door naar de finale, maar de ploeg is nog niet klaar. Eerst moet een B-finale gereden worden, voor de vijfde plek. Die wint Nederland overtuigend in een olympisch record – bijna gaat zelfs het wereldrecord eraan. Dat vermindert de pijn voor de shorttrackers niet. Als Xandra Velzeboer haar aflossingsbeurten heeft gedraaid in de B-finale, glijdt ze in de middencirkel rondjes lang voorovergebogen met haar handen op haar knieën. Haar schouders schokken.

Lees ook

Shorttrackbroers Van ’t Wout: ‘Onze vrienden zouden denken: what the fuck is daar gebeurd?’

Een kettingreactie van paniek

Teamgenoten proberen haar te troosten, maar even later staat Velzeboer nog steeds huilend de media te woord. „Het eerste wat ik dacht was: ik heb het voor het team verpest. Dit soort dingen horen bij de sport, dat zou ik ook zeggen als het iemand anders overkomt, maar het is heel erg klote. Het begint natuurlijk al wat eerder met dat missertje van Jens.”

Van ’t Wout staat naast haar. Zijn misser, begint hij, komt door een botte plek op zijn ijzer, waardoor het voelt „alsof je met je schoenen op het ijs staat”. Hij had ook al botte plekken na zijn voorronde op de individuele 1.000 meter, waarop hij zich eenvoudig plaatste voor de kwartfinale, en na de kwartfinale van de gemengde aflossing. „Misschien dat het in het midden van de ijsbaan vies is. Als je botte plekken hebt, dan kun je niks.”

Daarna ontstaat er een kettingreactie bij zijn ploeg, ziet bondscoach Kerstholt. „Dan komt er een beetje paniek bij kijken. Dan zie je dat Xandra iets te gretig het gat met koploper Italië wil dichtrijden, en dan struikelt ze over haar eigen voeten.” Ze wil inderdaad versnellen, zegt Velzeboer, nadat ze bij de wissel in het gedrang is gekomen en veel snelheid heeft verloren.

Het is zaak voor het team om zich snel over deze teleurstelling heen te zetten. Donderdag wachten alweer de finalerondes van de 500 meter voor vrouwen en 1.000 meter voor mannen. In totaal volgen er nog negen shorttrackonderdelen. Dat is ook de reden dat Kerstholt zijn schaatsers heeft opgedragen zo hard mogelijk te rijden in de B-finale, zegt hij. „De knop moet nu om, vol gas er op, en even laten zien wie we zijn.”

Maar zo eenvoudig is dat niet, blijkt als ook Kerstholt zich geëmotioneerd toont door de tegenvaller van dinsdag. „Dit, dit”, begint hij, en valt dan even stil. „We hadden de Spelen met heel veel momentum kunnen beginnen. Dat had ik deze groep zo gegund, omdat ze zo goed zijn, zo snel zijn, zoveel vertrouwen hebben. Nu beginnen we op een hele andere manier. En revanchegevoelens zijn een goede brandstof om te presteren hoor, maar die brandstof van winnen is nog veel lekkerder.”