Kabinet trekt omstreden wetsvoorstel verbod voorrang statushouders in

Het kabinet gaat werken aan een nieuw wetsvoorstel dat een einde maakt aan de voorrang voor statushouders op de woningmarkt. Een omstreden wetsvoorstel van oud-minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting, BBB) dat dit moest regelen wordt ingetrokken, zo werd vrijdag na afloop van de ministerraad bekendgemaakt.

Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting, D66) wil daarnaast met gemeenten en maatschappelijke organisaties om tafel om te zorgen voor voldoende alternatieve woonruimte voor statushouders. Er moet voor de zomer een eerste versie klaarliggen waarop betrokken partijen nog voor het einde van het jaar kunnen reageren.

Voorrang voor statushouders bij het toewijzen van sociale huurwoningen is de afgelopen jaren hoger op de politieke agenda komen te staan. Gemeenten kunnen statushouders met voorrang een corporatiewoning toekennen. Woningcorporaties en gemeenten stellen dat statushouders vaak het netwerk missen om op eigen kracht aan een woning te komen – en geen alternatief hebben buiten het asielzoekerscentrum (azc). Door hun voorrang te geven ontstaat doorstroming in azc’s en kunnen statushouders beginnen aan de opbouw van hun leven in Nederland.

Rechtse politieke partijen willen juist van de voorrangsregeling af. Zij wijzen erop dat woningcorporaties lange wachtlijsten hebben en dat reguliere woningzoekenden vaak jaren moeten wachten voor zij in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. De positie van statushouders moet volgens hen ‘gelijkgetrokken’ worden met die van reguliere woningzoekenden.

Corporaties, gemeenten en maatschappelijke instellingen bestrijden het beeld van de statushouder die voor de krapte op de woningmarkt zorgt. De voorrangsregeling (toewijzen met urgentie) geldt immers ook voor mensen met een zorgvraag, alleenstaande ouders met minderjarige kinderen en slachtoffers van huiselijk geweld. Volgens corporatiekoepel Aedes gaat gemiddeld 5 tot 10 procent van de sociale huurwoningen met voorrang naar statushouders. Bij woningcorporatie Ymere zou een einde aan de voorrangsregeling slechts een maand wachttijd schelen op een totale wachttijd van tien jaar, zo zei directievoorzitter Erik Gerritsen vorig jaar in gesprek met NRC.

Lees ook

‘Door statushouders hun voorrang af te nemen, los je de woningcrisis niet op’

Voormalig woonminister Mona Keijzer kwam vorig jaar met een wetsvoorstel dat gemeenten verbood om een verblijfsstatus nog als voorrangsregeling aan te houden. In het wetsvoorstel liet Keijzer blijken dat ze vond dat statushouders en reguliere woningzoekenden dezelfde uitgangspositie hadden op de woningmarkt. In de toelichting bij het wetsvoorstel schreef ze voor „gelijke kansen voor alle woningzoekenden” te willen zorgen.

Op dat punt vond Keijzer de Raad van State op haar weg. De belangrijkste regeringsadviseur oordeelde dat er helemaal geen sprake is van gelijke kansen, maar dat statushouders in een ongunstige uitgangspositie zitten als het om huisvesting gaat. Door de voorrangsregel te schrappen, ontstaat er ongelijke behandeling – en dat is volgens de Raad van State in strijd met het gelijkheidsbeginsel van de Grondwet.

Lees ook

Kabinet zet ongrondwettelijk wetsvoorstel door, wil verbod op voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen

Keijzer diende het wetsvoorstel in oktober evengoed in, wetende dat het aan een volgend kabinet zou zijn om het in behandeling te krijgen. De kans dat het wetsvoorstel het zou halen was altijd al nihil: als het al een meerderheid in de Tweede Kamer zou krijgen, zou het waarschijnlijk in de Eerste Kamer sneuvelen, vanwege de strijdigheid met de Grondwet.

Ook zou het wetsvoorstel tegen grote problemen in de uitvoering aanlopen. Statushouders zouden tijdens hun zoektocht naar een woning jaren langer azc’s blijven vastzitten – terwijl het COA nu al problemen heeft met de doorstroming.

De huidige woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan kiest er daarom voor om het wetsvoorstel terug te trekken en richting de zomer met een alternatief te komen. „Voorrang voor statushouders bij sociale huur knelt steeds meer, omdat andere woningzoekenden te lang op een wachtlijst staan”, laat Boekholt-O’Sullivan weten. „Daarom wil ik ervoor zorgen dat woningzoekenden meer kans krijgen op een sociale huurwoning en tegelijkertijd zorgen voor alternatieve huisvesting voor statushouders.”

Pas als er alternatieve huisvesting is voor statushouders, kan de voorrangsregeling worden aangepast. Dit kunnen bijvoorbeeld flexwoningen zijn: tijdelijke huurwoningen waar statushouders samenwonen met jongeren. Boekholt-O’Sullivan laat onderzoeken in welke gemeenten er succesvolle voorbeelden zijn.

Lees ook

De flexwoning: snelle oplossing of vooruitschuiven van het woonprobleem?