Kinderen die vroeg op sociale media zitten, lopen schoolachterstand op

Italiaanse onderzoekers hebben meer dan vijfduizend leerlingen gevolgd van hun zevende tot hun zestiende. Wie vroeg begon met sociale media, liep op school achterstand op. En die werd niet meer ingehaald.

Kinderen die rond hun elfde hun eerste sociale mediaprofiel aanmaken, scoren jaren later nog altijd slechter voor taal en wiskunde dan leeftijdsgenoten die tot hun veertiende wachtten. Het verschil kan oplopen tot een half jaar achterstand. Dat blijkt uit een bevraging van 5.227 Italiaanse scholieren. 

Vroeg beginnen is bij deze generatie eerder de regel dan de uitzondering. In de onderzochte groep maakte meer dan elf procent al een profiel aan voor de leeftijd van elf jaar. Bijna dertig procent volgde op elf, een kwart op twaalf en achttien procent rond de leeftijd van dertien. Slechts een op de zes leerlingen wachtte tot het (in Italië) wettelijke minimum van veertien jaar. Op hun veertiende had 98 procent van de leerlingen een eigen smartphone.

Een kanttekening bij de leeftijden, moest je de studie straks lezen: het Italiaanse onderwijs loopt niet gelijk met het Nederlandse. Italiaanse kinderen ruilen de basisschool al op hun elfde in voor de middenschool, die drie jaar duurt. Wie daar op zijn elfde een profiel opende, zit in Nederlandse termen dus nog in groep 8. Daarom houden we in dit artikel consequent leeftijden aan in plaats van klassen.

Twee groepen die op elkaar lijken

De leerlingen werden in vier groepen verdeeld op basis van de leeftijd waarop ze hun eerste account openden: elf, twaalf, dertien, of veertien en ouder. Die laatste groep diende als vergelijkingsgroep.

Zomaar de scores van alle groepen naast elkaar leggen, zou misleidend zijn. Kinderen die vroeg beginnen, komen gemiddeld uit gezinnen met lager opgeleide ouders en scoorden ook voor ze hun eerste account openen al iets zwakker. 

Daarom werden de groepen statistisch op elkaar afgestemd op basis van tientallen kenmerken: opleiding van de ouders, gezinssamenstelling, eerdere toetsscores, eerder tabletgebruik enzovoort. Vervolgens keken de onderzoekers niet naar het niveau, maar naar de knik in de grafiek: bewegen twee groepen die eerst gelijk liepen ineens uit elkaar?

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Een half schooljaar

De verschillen zijn niet klein. Wie rond zijn elfde begon, scoorde op zijn veertiende zo’n 0,22 punt lager voor taal en 0,18 lager voor wiskunde. Dat werd gemeten op een gestandaardiseerde schaal. In het onderwijsonderzoek geldt alles boven 0,2 op die schaal als een aanzienlijk effect. Sommige onderwijsinstellingen rekenen 0,4 bijvoorbeeld als de leerwinst van een volledig schooljaar. De gemeten achterstanden komen dan neer op ongeveer zes maanden achterstand.

In dezelfde steekproef bedroeg de kloof tussen kinderen van twee hoogopgeleide ouders en kinderen van wie geen van beide ouders een diploma middelbaar onderwijs heeft, ongeveer 0,73 punt. Het verlies dat samenhangt met vroeg starten, is dus goed voor bijna een derde van een van de grootste sociale breuklijnen in het onderwijs.

De achterstand groeit mee

Wie later begon, verloor minder. De groep die pas rond zijn twaalfde startte, zat op ongeveer 0,14 voor taal en 0,10 voor wiskunde. Hoe vroeger het account, hoe groter het effect: precies wat je verwacht als het aantal jaren blootstelling meetelt.

Opvallender is wat er daarna gebeurt. Op de leeftijd van zestien was de kloof niet gesloten. Voor wiskunde was ze bij de vroegste starters zelfs gegroeid, tot 0,27. En dat terwijl de vergelijkingsgroep intussen ook allang op sociale media zat. Uitstellen lijkt dus niet gewoon uitstel van executie te zijn.

Er is wel één vak waar geen verschil te zien is: Engels. Voor luister- en leesvaardigheid vonden de onderzoekers geen enkel effect. Hun verklaring klinkt logisch, maar is pure speculatie: een groot deel van wat er op die platforms te zien is, is gewoon Engelstalig. 

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: