Krappe overwinning voor pro-Europese partij in Slovenië is opluchting voor Brussel

4 uren geleden 1

Met een verschil van slechts 7.776 stemmen won de zittende liberale premier Robert Golob zondag de parlementsverkiezingen in Slovenië. Zijn partij Vrijheidsbeweging (GS) haalde 28,6 procent van de stemmen, goed voor 29 zetels in het negentig zetels tellende parlement. Zijn rivaal, de SDS van de rechts-nationalistische oud-premier Janez Jansa, kwam uit op 27,9 procent, goed voor 28 zetels. Op het nippertje koos het land met 2,1 inwoners en 1,7 miljoen kiezers voor een Europese en liberale koers. Vooraf golden de Sloveense verkiezingen als een tweestrijd tussen links en rechts.

Ook al is de keuze niet heel overtuigend, in Brussel zal zondagavond opgelucht zijn ademgehaald. Jansa, bewonderaar van de Amerikaanse president Donald Trump en de Hongaarse premier Viktor Orbán, stond voor in de peilingen. Als Jansa had gewonnen, zou Midden-Europa er nog een populistische en EU-kritische premier bij hebben gekregen, naast Orbán in Hongarije, Robert Fico in Slowakije en Andrej Babis in Tsjechië. Besluitvorming binnen de EU zou nog moeilijker worden en de Sloveense rechtsstaat zou opnieuw onder druk komen te staan, net als voor 2022, toen Jansa premier was.

Golob staat wel voor een zware taak. Zijn krappe zege geeft hem het recht op de eerste poging om een regering te vormen. Met twee kleine linkse partijen erbij had de Vrijheidsbeweging een riante meerderheid in de huidige regering. Golobs partij verloor echter twaalf zetels ten opzichte van 2022 en komt met zijn huidige coalitiegenoten op veertig zetels, te weinig voor een meerderheid van 46 zetels. Hij moet dus op zoek naar een vierde partij. Samenwerking met tegenstrever SDS is geen optie, heeft Golob ook na de verkiezingsuitslag herhaald. De drie resterende kleine partijen – zeven partijen haalden de kiesdrempel – zitten dichter tegen Jansa aan dan tegen Golob.

Jansa zei zondagavond dat een stabiele regering met deze verkiezingsuitslag onmogelijk is en dat er nieuwe verkiezingen moeten komen. Golob zei dat verliezers altijd nieuwe verkiezingen willen en dat hij vertrouwen heeft in het vormen van een nieuwe regering die het progressieve beleid van de afgelopen vier jaar kan voortzetten.

Schandaal rond Black Cube

De Sloveense verkiezingscampagne werd ontsierd door een schandaal rond vermeende uitspraken van prominente figuren uit de omgeving van Golobs partij. Tien dagen voorafgaand aan de verkiezingen verschenen op een website en sociale media geluids- en videopnames van gesprekken met onder meer de oud-minister van Justitie en een advocaat, waarin de deelnemers opschepten over hun politieke relaties en relaties. De partij van Jansa zag het als bewijs dat de regering-Golob corrupt is.

Al snel berichtten onderzoeksjournalisten en de nationale veiligheidsdienst dat de gemanipuleerde opnames zeer waarschijnlijk zijn gemaakt door het Israëlische bedrijf Black Cube, berucht vanwege geheime operaties om de publieke opinie te beïnvloeden. Vertegenwoordigers van Black Cube bezochten in december het hoofdkantoor van de SDS. De partij ontkent Black Cube te kennen, maar vindt wel dat het bedrijf een monument in het centrum van Ljubljana verdient. Gezien de inhaalslag ten opzichte van de peilingen heeft de operatie mogelijk averechts gewerkt en Golob extra stemmen opgeleverd.

Vier jaar geleden was nieuwkomer Golob, voormalig ondernemer in de energiesector, de verrassende en overtuigende winnaar van de verkiezingen. Zijn pogingen sociale hervormingen door te voeren en een grillig belastingbeleid kostten hem krediet en stemmen. Onder zijn leiding liep Slovenië voorop met maatregelen tegen Israël vanwege de Gaza-oorlog: in de zomer van 2025 was Slovenië de eerste EU-lidstaat die twee extreemrechtse ministers uit de Israëlische regering de toegang ontzegde en vervolgens een wapenembargo tegen Israël instelde. Dit weekend liep Slovenië opnieuw voorop, met een maatregel vanwege de mondiale energiecrisis door de oorlog in het Midden-Oosten: particulieren mogen voorlopig maximaal vijftig liter benzine tanken.