Kun jij een betere oplossing snel herkennen? Je intelligentie speelt mogelijk een rol

Als mensen een nieuwe manier aangereikt krijgen om een probleem op te lossen, maakt niet iedereen dezelfde keuze. Sommigen houden vast aan wat ze al kennen, anderen stappen juist gemakkelijk over op het betere idee. Vooral mensen met een hogere intelligentie blijken sneller de keus te maken voor het beste plan.

Sociaal leren – het vermogen om kennis, vaardigheden en gedrag van anderen over te nemen – speelt een belangrijke rol in ons leven. Via observatie en interactie leren we hoe we ons moeten gedragen, problemen kunnen oplossen en nieuwe vaardigheden kunnen ontwikkelen.

Twee studies naar sociaal leren

Er zijn twee studies gedaan om te onderzoeken hoe intelligentie en openheid voor ervaringen samenhangen met sociaal leren. Daarbij ging het specifiek om situaties waarin mensen konden kiezen tussen een bekende en een nieuwe oplossing voor een probleem.

Aan de eerste studie namen 201 eerstejaarsstudenten van de University of Western Australia deel, evenals 369 deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk. De studenten waren 20 of 21 jaar oud, de deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk 44 of 45. Ze moesten allemaal de zogenoemde Padlock-taak en de Maze-taak uitvoeren.

Leestip: Kieskeurig eetgedrag hint op intelligentie

Sloten openen en routes vinden

Bij de Padlock-taak moesten deelnemers een kist openen om een prijs te winnen. Daarvoor moesten ze vier hangsloten openmaken. Tijdens de training leerden deelnemers hoe ze drie sloten konden openen. Voor het vierde slot konden ze kiezen tussen de aangeleerde en een nieuwe oplossing. De oplossingen bestonden uit cijfercombinaties van zeven cijfers die ze uit hun hoofd moesten invoeren. De kwaliteit van een oplossing werd bepaald door de efficiëntie waarmee de combinatie werd ingevoerd.

In de Maze-taak moesten deelnemers een taxi door een doolhof navigeren. Ook hier oefenden ze eerst meerdere keren een route en kregen ze vervolgens de keuze tussen de bekende en een nieuwe route. De kwaliteit van de oplossingen hing af van de lengte van de route en het aantal bochten. Daarnaast maakten alle deelnemers tests om intelligentie te meten en vulden zij een persoonlijkheidsvragenlijst in.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Betere oplossingen werden vaker gekozen

De deelnemers stapten vaker over naar een nieuwe oplossing als die beter was dan de oplossing waarmee ze hadden geoefend. Als beide oplossingen even goed waren, kozen deelnemers juist vaker voor de oplossing die ze al kenden. Mensen met een hogere intelligentie bleken over het algemeen vaker naar nieuwe oplossingen over te stappen. Dat effect was vooral zichtbaar als de nieuwe oplossing beter was dan de aangeleerde.

Ook openheid voor ervaringen bleek samen te hangen met de bereidheid om nieuwe oplossingen te proberen. Die relatie zag er echter anders uit. Mensen die hoger scoorden op openheid voor ervaringen stapten vaker over op nieuwe oplossingen die even goed of zelfs minder goed waren dan de oplossing die ze al hadden geleerd.

Meer training leidt tot minder overstappen

In de tweede studie onderzochten de onderzoekers wat er gebeurt als mensen meer ervaring opdoen met een bestaande oplossing voordat ze een alternatief te zien krijgen. Aan deze studie deden 90 eerstejaarsstudenten mee. De opzet was vergelijkbaar met die van de eerste studie, maar deelnemers kregen verschillende hoeveelheden training. Ze oefenden een oplossing een, drie of zes keer voordat ze een nieuwe oplossing te zien kregen.

De deelnemers waren minder geneigd om naar een nieuwe oplossing over te stappen naarmate ze langer met de oorspronkelijke oplossing hadden geoefend. Volgens de onderzoekers zorgde een grotere vertrouwdheid met de aangeleerde oplossing voor een sterkere neiging om die te blijven gebruiken, wat sociaal leren verminderde.

Zowel verschillen in intelligentie en persoonlijkheid als opgedane ervaring blijken dus een belangrijke rol te spelen bij sociaal leren.

Kanttekening

Helemaal ideaal was het onderzoek niet: de experimenten werden uitgevoerd met twee relatief korte taken waarvan de uitkomsten geen praktische betekenis hadden voor de deelnemers zelf. Daardoor is het mogelijk dat sociaal leergedrag anders uitpakt in situaties waarin de keuze voor een bepaalde oplossing wel gevolgen heeft in het dagelijks leven.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: