Kunst tegen de klok: een bezoekje aan een museum of een goed boek lijkt veroudering tegen te gaan

Goed nieuws voor boekenwurmen, muziekliefhebbers en museumfanaten: kunst en veroudering blijken mogelijk meer met elkaar te maken te hebben dan gedacht. Kunst en cultuur zijn misschien niet alleen goed voor de geest, maar ook voor het lichaam.

Uit nieuw onderzoek van University College London blijkt dat regelmatige deelname aan kunst- en culturele activiteiten, zoals lezen, muziek luisteren of een galerie of museum bezoeken, het tempo van biologische veroudering mogelijk vertraagt.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

De onderzoekers analyseerden enquêtegegevens en bloedtestresultaten van ruim 3500 volwassenen in het Verenigd Koninkrijk. Ze keken daarbij niet alleen naar de mate waarin deelnemers zich bezighielden met kunst en cultuur, maar ook naar chemische veranderingen in hun DNA. Die veranderingen zeggen iets over je biologische leeftijd, oftewel hoe oud je lichaam daadwerkelijk is, los van het aantal verjaardagen.

Kunst en veroudering: effect vergelijkbaar met sporten

En wat blijkt: mensen die regelmatig verschillende culturele activiteiten ondernemen, lijken biologisch jonger te zijn en langzamer te verouderen dan mensen die dat niet of nauwelijks doen.

“Eerdere studies hebben al aangetoond dat kunstactiviteiten stress verminderen, ontstekingen verlagen en het risico op hart- en vaatziekten verbeteren, net zoals bekend is van lichaamsbeweging”, zegt onderzoeker Feifei Bu. “Onze studie levert het eerste bewijs dat deelname aan kunst en cultuur samenhangt met een langzamere biologische veroudering.”

Volgens de onderzoekers was er een duidelijk patroon zichtbaar. Mensen die minstens drie keer per jaar aan een kunst- of cultuuractiviteit deelnamen, verouderden al iets langzamer dan mensen die dat vrijwel nooit deden. Bij maandelijkse deelname nam dat effect verder toe en wekelijks iets cultureels doen hing zelfs samen met een ongeveer 4 procent langzamer verouderingstempo. Dat is vergelijkbaar met het effect bij mensen die wekelijks sporten vergeleken met mensen die helemaal niet sporten.

Leestip: Waarom het gezonder is om verschillende soorten sporten te doen

Opvallend genoeg was dat effect in sommige analyses zelfs groter dan bij lichaamsbeweging. Mensen die wekelijks aan kunst- en cultuuractiviteiten deelnamen, waren gemiddeld biologisch een jaar jonger, terwijl regelmatige sporters gemiddeld iets meer dan een half jaar winst boekten.

Chemische veroudering

De biologische leeftijd werd geschat op basis van bloedmonsters en zeven verschillende epigenetische klokken. Dit zijn wetenschappelijke tests die de biologische leeftijd van een persoon meten door het analyseren van DNA-methylatieprofielen. DNA-methylatie is een proces waarbij methylgroepen (-CH₃) aan het DNA worden gekoppeld. Tijdens het ouder worden veranderen deze patronen geleidelijk. Daardoor kunnen bepaalde genen actiever worden, terwijl andere juist minder actief worden.

De sterkste effecten werden gezien bij volwassenen van veertig jaar en ouder. Ook nadat factoren zoals BMI, rookgedrag, inkomen en opleidingsniveau werden meegenomen, bleef het verband bestaan.

Gezondheidseffecten van kunst

De resultaten tonen aan dat kunst op biologisch niveau invloed heeft op de gezondheid. “Dat suggereert dat deelname aan kunst en cultuur gezien kan worden als gezondheidsbevorderend gedrag, net als lichaamsbeweging”, zegt hoofdonderzoeker Daisy Fancourt.

Daarnaast denken ze dat deelname aan verschillende soorten culturele activiteiten extra voordelen kan bieden. “Dit komt mogelijk doordat elke activiteit andere ‘ingrediënten’ bevat die de gezondheid ondersteunen, zoals fysieke, cognitieve, emotionele of sociale stimulatie”, zegt Fancourt.

Nog geen causaal verband

Belangrijk om te vermelden is dat het om een observationele studie gaat. Dat betekent dat er een verband is gevonden, maar niet direct bewezen kan worden dat kunstactiviteiten daadwerkelijk de oorzaak zijn van langzamere veroudering. Toch sluiten de resultaten goed aan bij een groeiende hoeveelheid onderzoek naar de positieve gezondheidseffecten van kunst en cultuur.

Dus de volgende keer dat je jezelf verliest in een goed boek, een concert bezoekt of door een museum dwaalt, doe je misschien meer dan alleen ontspannen: je helpt je lichaam mogelijk ook een handje in de strijd tegen de tijd.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: