Mensen die nooit zijn getrouwd, lopen meer kans op kanker, blijkt uit megastudie

Er komt een verrassende risicofactor voor kanker bovendrijven uit een analyse van vier miljoen Amerikaanse kankerpatiënten: zij die nooit in het huwelijksbootje stappen, krijgen veel vaker met de ziekte te maken. En dat verschil is het grootst bij vormen van kanker die grotendeels te voorkomen zijn.

Tot die conclusie komen wetenschappers van de University of Miami Miller School of Medicine na analyse van een dataset die in totaal ruim 100 miljoen mensen uit twaalf Amerikaanse staten omvatte, die zijn gevolgd tussen 2015 en 2022. Hieruit bleek dat volwassenen die nooit getrouwd zijn geweest, duidelijk meer risico op kanker lopen dan mensen die getrouwd zijn, gescheiden of weduwe of weduwnaar zijn. Bijzonder is dat dit voor bijna alle grote kankersoorten lijkt te gelden. “Uit ons onderzoek blijkt dat een sociale factor, zoals burgerlijke staat, een belangrijke indicator kan zijn voor het kankerrisico op bevolkingsniveau”, zegt onderzoeker Paulo Pinheiro.

Vooral vermijdbare kankers springen eruit

De verschillen zijn het grootst bij kankers die sterk samenhangen met leefstijl of infecties, zoals roken, alcoholgebruik en bepaalde virussen. Zo blijken mannen die nooit getrouwd zijn ongeveer vijf keer zo vaak anuskanker te krijgen als getrouwde mannen. Bij vrouwen lag het risico op baarmoederhalskanker bijna drie keer zo hoog. En dat is geen toeval. Beide kankersoorten worden in veel gevallen veroorzaakt door HPV-infecties. Verschillen in blootstelling, screening en preventie spelen hierbij een grote rol. Dat kan haast niet anders. Ook bij andere kankers duikt een soortgelijk patroon op. Bij bijvoorbeeld eierstok- en baarmoederkanker lijkt het beschermende effect van kinderen krijgen mee te wegen, iets wat vaker voorkomt bij getrouwde mensen.

Het team haast zich om te zeggen dat trouwen op zichzelf geen magisch schild tegen kanker is. “Het betekent niet dat je moet trouwen om kanker te voorkomen”, vertelt onderzoeker Frank Penedo. “Maar het is wel zo dat als je niet getrouwd bent, je extra alert moet zijn op risicofactoren. We raden aan om als vrijgezel vaker screenings te doen en de zorg extra goed bij te houden.” Volgens hem draait het vooral om preventie en biedt zijn studie een aantal goede aanknopingspunten om hiermee bezig te gaan. “Onze resultaten laten zien dat het zinvol is om bij voorlichting en preventie ook naar burgerlijke staat te kijken.”

Waarom maakt huwelijk verschil?

Eerdere studies lieten al zien dat getrouwde mensen vaak eerder een diagnose krijgen en meer kans hebben om te overleven. Ze hebben gemiddeld meer sociale steun, een stabieler inkomen en houden zich vaker aan behandelingen. Maar deze nieuwe studie kijkt naar de fase vóór de diagnose: wie krijgt er überhaupt kanker? We moeten de verklaring zoeken in een combinatie van factoren: mensen die trouwen roken gemiddeld minder, gaan vaker naar de dokter en leven doorgaans gezonder. Tegelijk kunnen die eigenschappen er juist ook voor zorgen dat iemand eerder trouwt. Oorzaak en gevolg lopen dus door elkaar.

Interessant is dat het effect bij vrouwen iets sterker lijkt te zijn dan bij mannen. Vrouwen die nooit trouwden, hadden ongeveer 85 procent meer kans op kanker, tegenover zo’n 70 procent bij mannen. Dat is opvallend, want normaal gesproken profiteren mannen juist meer van de gezondheidsvoordelen van een huwelijk. Dat patroon lijkt hier deels omgedraaid. En dan is er nog wat interessants rond de leeftijd waarop de diagnose plaatsvindt. Het verschil tussen getrouwde en ongetrouwde mensen wordt groter naarmate mensen ouder worden. Het lijkt er dan ook sterk op dat de voordelen van sociale stabiliteit en ondersteuning zich opstapelen in de loop der jaren.

Kanttekeningen

Er zijn een aantal duidelijke kanttekeningen bij de studie. Zo keek die niet naar mensen die ongehuwd samenleven in een vaste relatie. Ook is niet uitgesplitst wat het effect is van scheiden of weduwschap. En zoals gezegd, het gaat hier om een correlationele samenhang; er is geen causaal verband aangetoond.

De kernboodschap is dat het beschermende effect tegen kanker niet om het huwelijk zelf draait, maar om wat er vaak bij komt kijken: sociale verbondenheid, zorg voor jezelf en toegang tot medische hulp. “Het verband tussen burgerlijke staat en kankerrisico is een sterke en duidelijke aanwijzing dat sommige groepen meer risico lopen. En dat verdient verder onderzoek”, besluit Pinheiro.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Waarom de kans op borstkanker toeneemt naarmate we ouder worden en Huwelijk lijkt de kans op dementie te verkleinen. Of lees dit artikel: Aantal borstkankergevallen neemt snel toe: zes risicofactoren die een rol spelen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: