Met verkiezingswinst Fernández in Costa Rica houdt rechts in Latijns-Amerika de wind in de zeilen

Laura Fernández heeft de presidentsverkiezingen in Costa Rica gewonnen. De 39-jarige oud-minister kreeg zondag circa 49 procent van de stemmen, genoeg om al in de eerste ronde de overwinning op te eisen.

De winst van de kandidaat van regeringspartij PPSO is geen verrassing: de afgelopen maanden leidde Fernández in de peilingen, tegenover een versplinterde oppositie die meedeed met in totaal negentien kandidaten.

Fernández heeft haar overwinning grotendeels te danken aan de populariteit van de huidige president Rodrigo Cháves, die Fernández aanwees als degene die zijn politieke project moet voortzetten. Costa Ricanen blijven overwegend positief over de president, ondanks tegenvallende economische groei en de veiligheidsproblemen in het Midden-Amerikaanse land.

Hoge moordcijfers

Met name veiligheid was bij deze verkiezingen een prioriteit: sinds het aantreden van Cháves in 2022 werden ieder jaar circa negenhonderd moorden gepleegd in het land, bijna 50 procent meer dan in de jaren ervoor. Met een moordcijfer van 16,7 per 100.000 inwoners is Costa Rica statistisch gezien het op twee na gevaarlijkste land in Midden-Amerika. Een scherp contrast met het beeld van toeristenparadijs dat het jarenlang had.

De belangrijkste reden voor de toename van geweld is de steeds grotere rol als doorvoerhaven voor cocaïne die het strategisch gelegen land de afgelopen jaren heeft gekregen. Zowel Mexicaanse kartels als Colombiaanse drugsorganisaties verstoppen grote hoeveelheden drugs in containers met ananassen, bananen en meloenen die naar de VS en Europa worden verscheept.

Lees ook

Toeristenparadijs Costa Rica gaat gebukt onder toenemend drugsgeweld

De aanpak van Bukele

Om die georganiseerde misdaad terug te dringen, beloofde de huidige president Cháves een beleid geïnspireerd op het nabijgelegen El Salvador, waar president Nayib Bukele met een nietsontziende aanpak van straatbendes misdaadcijfers drastisch omlaag heeft gebracht.

Een ankerpunt in het beleid van Bukele is zijn megagevangenis, waar plek is voor circa veertigduizend gevangenen. Cháves beloofde in de laatste maanden van zijn termijn eenzelfde soort gevangenis te bouwen in Costa Rica, en liet Bukele zelfs overkomen om de eerste steen te leggen.

Fernández wil op bepaalde plekken met hoge criminaliteitscijfers burgerrechten opschorten om criminelen harder aan te pakken

Verkiezingswinnaar Fernández, een universitair docent die twee keer een ministerspost bekleedde in de regering van Cháves, heeft gezegd die plannen te willen doorzetten. Naast de te bouwen gevangenis wil Fernández op bepaalde plekken met hoge criminaliteitscijfers burgerrechten opschorten om criminelen harder aan te pakken.

Verkiezingstrend in Latijns-Amerika

De versplinterde oppositie in Costa Rica vreest dat met de op Bukele geïnspireerde aanpak van criminaliteit, ook diens ontmanteling van de democratie zal worden overgenomen door Fernández. Tegelijkertijd past de overwinning van Fernández in een breder patroon van overwinningen van rechts bij presidentsverkiezingen in Latijns-Amerika.

Zo wonnen vorig jaar rechtse leiders presidentsverkiezingen in Chili en Ecuador, twee landen die net als Costa Rica lange tijd lage criminaliteitscijfers kenden, maar de afgelopen jaren met een geweldsgolf kampen. In Chili en Ecuador noemden de rechtse winnaars Bukele en diens aanpak van criminaliteit als voorbeeld.

Costa Rica zet met de winst van Fernández deze verkiezingstrend in Latijns-Amerika voort: kiezers zien veiligheid als hun grootste prioriteit bij verkiezingen, en met name populistisch-rechts overtuigt met beloftes van een keiharde aanpak á la Bukele in El Salvador, zelfs als democratische waarden daarmee onder druk komen te staan.

Lees ook

De democratie in El Salvador verdwijnt. ‘De coolste dictator ter wereld’ is een voorbeeld voor autocraten overal