Minder competitieve opleiding moet in VS weer genoeg luchtverkeersleiders kweken

Je kunt geen kaart verzinnen die er ingewikkelder uitziet dan die aan de muur in het klaslokaal van Sean Tener. Het is een fictief stukje Amerikaans luchtruim, vol lijnen, afkortingen, bakens – onnavolgbaar voor de leek. „Deze hebben de studenten vorige week uit hun hoofd getekend”, zegt docent Tener. „Dat moest voor een toets.”

De 60-jarige Tener, gepensioneerd luchtverkeersleider, traint sinds kort studenten aan Sacramento City College om het werk te doen dat hij zelf tot 2012 deed. Hij is oplossing en probleem tegelijk: mede door een enorme pensioneringsgolf in de afgelopen jaren kampen de Verenigde Staten met een duizelingwekkend tekort aan luchtverkeersleiders. Dat leidt tot veel vertragingen en compleet overwerkte mannen en vrouwen in verkeerstorens.

Tegelijkertijd maakt Tener deel uit van een plan om dit probleem de wereld uit te helpen: veel en veel meer luchtverkeersleiders trainen dan alleen op de officiële academie in Oklahoma City, zoals tot voor kort het geval was. In zijn lokaal druppelen deze donderdagochtend zijn studenten binnen, onder wie Brian Ebinger (28).

Die is niet tevreden met zijn eigen huiswerk, zegt hij. Tener gaat naast hem zitten. „Dus deze vent wil op grotere hoogte vliegen?” Er ontvouwt zich een gesprek in een soort geheimtaal. „245… 217… Je wil ze uit elkaar houden, toch? Nee, je hebt het correct gedaan.” Misschien zelfs iets te goed, zegt Tener. „Deze twee vliegtuigen zitten eigenlijk te ver uit elkaar. Daar zou je op de academie vier punten aftrek voor krijgen. Maar ik vind het niet erg.”

Boven de VS vinden dagelijks 45.000 vluchten plaats, meer dan boven enig ander land. Ook zijn er weinig andere landen waar de begeleiding van die vluchten zo stroef verloopt. De Federal Aviation Authority komt meer dan 3.000 verkeersleiders tekort. Van de 11.000 die de FAA nu in dienst heeft, maken velen verplichte overuren en werken soms zes dagen per week, in een beroep dat geldt als uiterst belastend en stressvol.

De tekorten, die al jaren bestaan, leiden tot veel vertragingen en aanhoudende zorgen over de veiligheid. Al in 2023 berichtte The New York Times na onderzoek over slaperige luchtverkeersleiders en een groeiend aantal bijna-ongelukken. Maar het onderwerp kwam pas echt prominent op de agenda in januari 2025, toen in Washington DC 67 doden vielen bij een botsing tussen een passagiersvliegtuig en een helikopter. Kort na de ramp werd duidelijk dat de bezetting van de verkeerstoren van Reagan National Airport op dat moment „niet normaal” was.

Ofschoon afgelopen januari uit onderzoek bleek dat dit niet de reden was voor de crash, zorgde het ongeluk wel voor veel aandacht voor de nijpende situaties in verkeerstorens. Daar kwam in oktober en november 2025 nog de wekenlange shutdown (overheidssluiting) bij. Zwaar overwerkte luchtverkeersleiders bleven bij gebrek aan loon massaal weg van hun werk. Duizenden vluchten werden geschrapt.

Een scherm op het Sacramento City College biedt een 180-gradenbeeld dat lijkt op het uitzicht vanuit een verkeerstoren.

Cohort studenten verloren

Er is een trits oorzaken voor de tekorten, maar een belangrijke is dat er niet goed geanticipeerd is op een grote pensioneringsgolf. De FAA-academie in Oklahoma City leverde bij lange na niet genoeg nieuwe luchtverkeersleiders af om het voorspelbare gat te vullen. Tussen 2013 en 2023 nam de FAA slechts twee derde van de luchtverkeersleiders aan die ze nodig heeft, aldus onderzoek uit 2025.

Omdat ook de academie sluit tijdens een shutdown, ging in 2019 zelfs min of meer een heel cohort verloren, zegt voormalig FAA-directeur (2023-2025) Mike Whitaker aan de telefoon. „Die shutdown duurde zo lang dat de schade dat jaar eigenlijk niet meer in te halen viel.” De studenten konden opnieuw beginnen.

De capaciteit van de academie in Oklahoma vergroten is lastig, mede doordat de rurale staat niet genoeg instructeurs heeft. In Whitakers tijd ontstond daarom het idee het trainingsprogramma uit te breiden naar universiteiten en colleges in heel het land. „De vraag was: wat moet je onderwijzen zodat je zeker bent dat studenten de academie kunnen skippen? We wilden zeker weten dat ze hetzelfde curriculum kregen, met simulators.”

De eerste deelnemende onderwijsinstellingen – die zelf tienduizenden dollars in apparatuur moeten steken – accrediteerde de FAA nog onder president Joe Biden. Inmiddels zit het tempo er aardig in en staat de teller op elf. De regering-Trump zette de aanpak voort – met een MAGA-sausje. „We lossen de decennia oude tekorten op met de Snelheid van Trump”, jubelde minister van Transport Sean Duffy eind januari in een persbericht over de accreditatie van Sacramento City College. „We realiseren het Gouden Tijdperk van Reizen.”

Dat zijn grote woorden voor twee klaslokalen aan de rand van de Californische hoofdstad. Maar dat het programma kan helpen om ‘flessenhals’ Oklahoma op te lossen, lijkt duidelijk. „Ik zou daar nooit willen wonen”, lacht docent Tener. Hij wil graag nieuwe luchtverkeersleiders opleiden, als het maar dicht bij huis kan – en dat kan nu eindelijk.

Lekker ontspannen

Deze ochtend druppelen zijn studenten het lokaal binnen. Nadat Tener het huiswerk van Ebinger heeft besproken, begint hij klassikaal een nieuwe opdracht uit te leggen. Die moeten de studenten komende week inleveren. „Neem het weekend om lekker te ontspannen.”

In dat zinnetje zit wat Tener betreft misschien wel de grootste waarde van zijn nieuwe programma. De academie in Oklahoma City is „het zwaarste wat ik ooit gedaan heb”, vertelt hij. De opleiding geldt als hypercompetitief en moeilijk, en kent veel uitvallers. Tener zelf was 19 jaar toen hij meedeed, en op de vraag of hij genoten heeft, zegt hij resoluut: „Nee.” Er was geen greintje nachtleven of ontspanning. „Niet als je wil slagen, tenminste. Op dag één wezen ze naar een kaart en zeiden ze: over twee weken ken je die uit je hoofd. Ik dacht: echt niet. Maar het was zo.”

Een trainingsmodel van een luchthaven op Sacramento City College.

FOTO Andri Tambunan

De vraag is of dit bij de huidige tekorten nog de beste manier van werken is. De academie duurt maar een paar maanden, selecteert snel en is kosteneffectief, zegt Tener. Leuk als je geen enorme tekorten hebt, maar de kans is groot dat je met deze agressieve aanpak kandidaten verliest die competente luchtverkeersleiders zouden kunnen zijn – en dat kunnen de VS zich niet meer permitteren.

In Sacramento duurt het programma drie semesters. De studenten beginnen rustig, met speelgoedvliegtuigjes die ze met de hand laten landen op een miniatuurvliegveld – een deel van het lokaal lijkt bijna een kinderspeelhoek. Dan verder met simulators. Er is veel tijd voor persoonlijke begeleiding; dat hij met student Ebinger voorafgaand aan de les het gemaakte huiswerk een-op-een doorneemt, zou ondenkbaar zijn in Oklahoma, zegt Tener.

Dat zien de studenten ook. Ebinger: „Ik denk dat het hier veel prettiger gaat. We kunnen Sean altijd bellen of een bericht sturen.”

Maar is dit echt de oplossing? Sacramento City College biedt twee trajecten voor twee soorten luchtverkeersleiding, en in dat van Tener zitten nu maar vier studenten – ook hier is een tekort aan docenten. Zet dit zoden aan de dijk?

Minder nachtdiensten

„We wisten dat dit niet direct enorme impact zou hebben”, zegt voormalig FAA-directeur Whitaker. „Studenten moeten door een jarenlang proces, en er waren aanvankelijk slechts een à twee scholen.” Maar, zegt hij, als je tien jaar verder bent en je hebt meerdere instellingen die elk dertig man per jaar afleveren, dan begint het ergens op te lijken.

Het probleem is gewoon niet makkelijk op te lossen, zegt hij. „We hebben geen grote knoppen gevonden waar we aan kunnen draaien.” Als ander voorbeeld van pogingen om tijdens zijn directeurschap de tekorten op te lossen, noemt hij onder meer het verminderen van nachtdiensten op rustige vliegvelden en meer bekendheid zoeken via sociale media.

Transportminister Duffy voegde daar vorig jaar betere financiële beloningen aan toe, zoals de verhoging van startsalarissen met 30 procent en bonussen voor verkeersleiders die op weinig populaire locaties gaan werken. Ook probeert hij nog iets meer capaciteit uit de academie in Oklahoma te persen. Toch erkent hij ook dat wegwerken van de tekorten „tijd zal kosten” – zelfs op de Snelheid van Trump.

Voorlopig blijft het aanpoten in de verkeerstorens van de VS. „Dit is gewoon een fijn alternatief”, zegt ook Tener over zijn programma. Wel wijst hij erop dat de interesse erg groot is. „Ik krijg twee, drie e-mails per dag van mensen die meer informatie willen. We kunnen nu zestien mensen plaatsen. Als ik meer instructeurs heb, kan ik zó opschalen.”