Mojtaba Khamenei volgt mogelijk zijn vader op als opperste leider van Iran – wie is hij?

6 uren geleden 1

Het ziet ernaar uit dat Mojtaba Khamenei, de 56-jarige zoon van de gedode ayatollah Ali Khamenei, de meest voor de hand liggende opvolger is van zijn vader als opperste leider van het land. Dat meldde onder meer The New York Times woensdag op basis van drie anonieme Iraanse functionarissen.

Mojtaba is de tweede zoon van de zaterdag bij een gerichte Israëlische aanval gedode opperste leider van Iran. Naast zijn 86-jarige vader, werden hierbij de vrouw, moeder en een van de zoons van Mojtaba gedood.

Khamenei sr. heeft zijn leven lang in het midden gehouden of zijn zoon zijn opvolger zou worden. Volgens Midden-Oostenexpert Paul Aarts verzette de Iraanse leider zich altijd tegen een dynastieke opvolging. „Hij was uitgesproken anti-monarchistisch”, aldus Aarts.

Band met de Revolutionaire Garde

Na de dood van Khamenei is het aan een comité bestaande uit de president, het hoofd van de rechterlijke macht en een hoge geestelijke, om zich te buigen over deze vraag. Vervolgens moet de 88-koppige ‘Raad van Experts’, samengesteld uit hoge sjiitische geestelijken, de kandidaat goedkeuren.

De Raad lijkt de lange band van Mojtaba Khamenei met de Revolutionaire Garde, de loyale islamitische elitemilitairen van het regime, op prijs te stellen. Geboren in 1969 maakte Khamenei tien jaar later de islamitische omwenteling in Iran mee. In 1987, na zijn middelbare-schooltijd, sloot hij zich aan bij de Garde. Hij maakte deel uit van het leger tijdens de Iraans-Iraakse oorlog die van 1980 tot 1988 duurde.

Khamenei studeerde na zijn tijd in het leger bij prominente geestelijken in de stad Qom, ten zuiden van de Iraanse hoofdstad Teheran. De titel ayatollah, die zijn vader wel bezat, heeft hij echter niet. Khamenei opereerde voornamelijk in de schaduw van zijn vader, schrijft The New York Times.

Investeringsimperium van miljarden dollars

Vanuit die positie bouwde Khamenei de afgelopen decennia een omvangrijk investeringsimperium op, onthulde Bloomberg in januari. Dat reikt van de Perzische Golf tot Zwitserland waarbij hij, volgens schattingen, miljarden dollars naar westerse markten zou hebben doorgesluisd. Het zou voornamelijk gaan om vastgoed dat werd betaald met de inkomsten uit Iraanse olieverkoop.

Dat Khamenei nu een serieuze kandidaat is om zijn vader op te volgen, verrast Paul Aarts enigszins. „Al jaren werd zijn naam genoemd, maar zijn vader liet het altijd in het midden.”

De beperkte „religieuze credentials” van Khamenei hoeven zijn benoeming niet in de weg te staan, denkt Aarts. Ali Khamenei stond voor zijn aantreden ook niet hoog in de klerikale hiërarchie, vertelt hij. „Hij werd voor zijn benoeming van hojatoleslam [de rang onder ayatollah] gebombardeerd tot ayatollah. Dat zou in het geval van zijn zoon ook kunnen gebeuren.”

Tegen een dynastieke opvolging

Volgens Aarts is een belangrijker punt van zorg voor de Raad van Experts dat Khamenei’s vader zich altijd heeft verzet tegen een dynastieke opvolging. Zijn opvattingen hierover heeft hij overgenomen van zijn voorganger Ruhollah Khomeiny, de grondlegger van de Islamitische Republiek. Khomeiny zette zich af tegen de dynastie van de sjah van Iran.

Het blijft volgens de Midden-Oostenexpert „gissen tot het laatste moment”. De Raad van Experts is dan wel verantwoordelijk voor het benoemen van een opvolger, maar de invloed van de Revolutionaire Garde is volgens Aarts doorslaggevend.