Na een uur overleggen hebben de vakbonden genoeg van het kabinet: er komen acties aan

Hooguit twintig minuten. Misschien dertig. Veel langer wilden de vakbonden maandag niet in gesprek met premier Rob Jetten en zijn ministers. „We zijn een nette organisatie, dus kennismaken doen we. Maar we zeggen ook: ze moeten met héél andere voorstellen komen”, waarschuwde interim-voorzitter Dick Koerselman van FNV van tevoren. In een blauw mapje had hij zijn eisen bij zich. De opgetrommelde journalisten konden na afloop een kopietje krijgen, beloofde hij.

Deze maandag ontmoette een afvaardiging van het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA (66 zetels) de vakbonden en werkgevers voor een kennismaking in het Catshuis, de ambtswoning van de minister-president. En de vakbonden zijn boos over de kabinetsplannen.

Met name de schending van het pensioenakkoord uit 2019 zorgt voor verontwaardiging. Destijds sprak het kabinet, met daarin dezelfde regeringspartijen, af dat de pensioenleeftijd ieder jaar dat mensen langer leven, met acht maanden stijgt. Dit kabinet wil de acht maanden aanpassen naar twaalf maanden. In de Tweede Kamer is met steun van de coalitiepartijen een motie aangenomen die oproept de AOW-plannen te „verzachten” Maar daar hebben de bonden „helemaal niets” mee, zeggen ze. Ook dan is het pensioenakkoord geschonden.

Eisen opgeschroefd

Wat opvalt: De FNV-voorzitter lijkt bij aankomst gesterkt door de onrust in de Tweede Kamer en schroeft de eisen op. Hij wil niet meer alleen de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel voor hij aan onderhandelingen over bezuinigingen begint. Álle geplande bezuinigingen in de sociale zekerheid moeten wat hem betreft worden geschrapt voor hij gaat praten. Ook de halvering van de duur van de werkloosheidsuitkering. En ook de bezuinigingen op de uitkering voor arbeidsongeschikten. Nu al, dreigt hij, moet hij de vervoerders en havenmedewerkers al „in toom houden”. Zij willen staken.

Uiteindelijk duurt het kennismakingsgesprek geen twintig minuten, maar staan de vakbonden na een dik uur weer buiten de hekken. Vakbondsvoorzitters Koerselman van de FNV, CNV’er Piet Fortuin en Nic van Holstein van vakbond VCP staan gezamenlijk de pers te woord. Aan tafel had het kabinet volgens de vakbonden gezegd dat ze „een valse start” hadden. Ze hadden volgens vakbonden gemerkt dat de bezuinigingsplannen „niet lekker vielen”. Ze boden aan om hun AOW-plan „in de ijskast” te parkeren.

‘Geen voorjaarsoverleg’

Ook in kabinetskringen is te horen dat het kabinet aan de vakbonden en werkgeversorganisaties heeft aangeboden een „pas op de plaats” te maken. Wetgeving hoeft de Tweede Kamer voorlopig niet te verwachten. En ook zou het kabinet hebben aangeboden een advies aan te vragen bij de Sociaal Economische Raad.

Maar voor de vakbonden is een ijskast niet genoeg, zeggen ze na afloop van de gesprekken. „Ik ben opgeleid als kok, en als je wat in de ijskast doet dan blijft het een tijdje goed”, zegt Koerselman. „Het moet gewoon nooit meer op tafel komen.”

Nog geen kwartier nadat Koerselman dat zegt, verzendt zijn team een persbericht. Het voorjaarsoverleg, een traditioneel overleg tussen kabinetsleden, werkgevers en vakbonden, gaat niet door. De vakbonden schorten verdere gesprekken met het kabinet op. ,,We gaan voorbereiden op acties”, licht Fortuin toe.

De vakbonden, zeggen ze, begrijpen best dat het kabinet meer moet uitgeven aan de krijgsmacht. „Maar waarom”, zegt Koerselman van de FNV ,,haal je dat geld niet op bij vermogens? Waarom laat je de hypotheekrenteaftek in stand? Waarom pak je met de belastingverhoging met name mensen die het einde van de maand net halen?” In het coalitieakkoord neemt het kabinet nul maatregelen om de belasting op vermogen te verhogen.

Kleine openingen

Tegelijkertijd bieden de vakbonden het kabinet kleine openingen. In het persbericht zegt Fortuin het overleg op te schorten „tot we een beter openingsbod krijgen”. De deur is dus nog niet helemáál dicht. En Koerselman ziet ook wel dat het kabinet iets moet doen aan de manier waarop arbeidsongeschikten hun uitkeringen krijgen, zegt hij. „Het proces bij de UWV gaat niet optimaal, door daar verbeteringen aan te brengen valt daar echt wat te halen, ook financieel.”

Maar: eerst de bezuinigingen van tafel, dan praten ze verder.

,,Onze achterban is ontzettend boos”, zegt Koerselman. De vakbonden hebben nog niet besloten of ze willen demonstreren op het Malieveld in Den Haag of het Museumplein in Amsterdam. Maar dát ze rekening houden met grote stakingsacties, staat vast.