Nicotinearme sigaretten zetten rokers niet aan tot meer roken

Wie de nicotine uit sigaretten haalt, zet rokers niet aan om er meer op te steken. Dat blijkt uit een omvangrijke analyse van zeventien klinische studies met samen zo’n 5.500 deelnemers. 

De discussie woedt in de Verenigde Staten volop, want de Amerikaanse geneesmiddelenwaakhond FDA wil een (strenge) bovengrens opleggen aan de hoeveelheid nicotine in sigaretten. Een lang gekoesterde angst dat dit rokers zou aanzetten om gewoon meer sigaretten op te steken dreigde dat plan te ondermijnen. Die angst blijkt nu grotendeels ongegrond.

Nicotine is de stof die roken verslavend maakt. Verlaag je het gehalte, dan wordt een sigaret nog nauwelijks verslavend, waardoor minder mensen in de gewoonte blijven hangen en meer rokers erin slagen om te stoppen. Zulke sigaretten heten in vakjargon very low nicotine content cigarettes, kortweg VLNC’s. Ze bevatten ongeveer 95 procent minder nicotine dan een gewone sigaret. Ze zien er verder identiek uit en verbranden op dezelfde manier. 

De schaduwzijde van de ‘light’ sigaret

Er waren van het begin kritische stemmen die zich tegen het plan kantten. Want als een sigaret veel minder nicotine bevat, gaan rokers er dan niet gewoon vaker eentje opsteken of dieper inhaleren om alsnog aan hun dosis te komen? 

De geschiedenis van de zogenaamde ‘light’ sigaret laat zien dat die angst niet ongegrond is. Light sigaretten werden lang als minder schadelijk bestempeld door tabaksproducenten. Rokers trokken echter onbewust dieper om het lagere nicotinegehalte op te vangen. Het gevolg was onder meer een stijging van een bepaald type longkanker. Dat scenario wilden de auteurs van deze nieuwe studie dus uitsluiten.

Ze gingen aan de slag en verzamelden alle beschikbare studies, op voorwaarde dat ze van hoge kwaliteit waren. In totaal werden zeventien gerandomiseerde experimenten bekeken, de gouden standaard in medisch onderzoek. 

Deelnemers aan deze studies werden per toeval in een groep met nicotinearme of gewone sigaretten ingedeeld. Uiteindelijk werden 2.454 deelnemers samen bekeken in één grote statistische analyse. Zo konden de auteurs berekenen hoe waarschijnlijk het is dat een individuele roker meer zou gaan roken.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Kleine kans, klein effect

In geen enkele studie gingen mensen een hoger aantal sigaretten per dag roken nadat ze overstapten op nicotinevrije sigaretten. Integendeel: zestien van de zeventien studies tonen net een daling. In sommige studies was die heel groot (tot vijftien sigaretten per dag minder). Minder dan 1 procent van de deelnemers rookte aan het einde van de rit meer dan voor de aanvang van een studie. 

Om ook de manier waarop mensen roken in kaart te brengen, keken de onderzoekers naar het koolstofmonoxidegehalte in de uitgeademde lucht. Dat cijfer verraadt hoeveel rook iemand daadwerkelijk binnenkrijgt en dus of iemand dieper inhaleert. Bij zo’n acht procent van de deelnemers steeg dit, bij alle andere deelnemers niet of daalde het.

Wel opvallend is dat deelnemers vlak na de overstap vaak wél meer gingen roken. Tegen week zes was dat effect echter volledig verdwenen.

De onderzoekers zochten tot slot nog uitdrukkelijk naar groepen die extra kwetsbaar zouden moeten zijn, zoals laagopgeleide mensen of mensen met een zware verslaving. Ze vonden geen enkele subgroep die systematisch meer ging roken.

De auteurs plaatsen wel enkele kanttekeningen bij hun werk. Zo steunt het deels op wat deelnemers zelf rapporteren en zijn de onderzochte groepen niet representatief voor alle rokers. Toch is de trend volgens hen onmiskenbaar: nicotinevrije sigaretten zijn geen slecht idee.