Nieuwe slakkensoort heeft geen ogen en vrijwel geen kleur

Chinese wetenschappers hebben een piepkleine zoetwaterslak gevonden zonder ogen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Chinese onderzoekers hebben een nieuwe zoetwaterslak ontdekt in een grot bij de stad Yuxi, in de provincie Yunnan. De soort heet Erhaia dijiang en is volledig aangepast aan een leven in het donker. Het dier heeft geen ogen, bijna geen kleur en een dun, doorzichtig huisje. De ontdekking is beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift Subterranean Biology.

Slechts drie dieren

De vondst is bijzonder, omdat er tot nu toe geen zoetwaterslak uit China bekend was die alleen in grotten leeft. De nieuwe soort leeft op grote hoogte: de grot waarin de soort gevonden werd ligt op 2.062 meter boven zeeniveau. Daarmee is Erhaia dijiang de hoogst gevonden slak binnen de familie Erhaiidae. Deze familie bestaat uit zeer kleine zoetwaterslakken die vooral in hooggelegen beken in Azië leven.

De onderzoekers vonden de dieren tijdens veldwerk in augustus 2025. Met een fijnmazig net verzamelden ze vier exemplaren: drie levende volwassen slakken en een leeg huisje. Twee levende dieren zaten in de grot. Een derde levende slak en het lege huisje lagen op minder dan twee meter van de ingang. De huisjes van de slakken waren ongeveer twee millimeter lang, kegelvormig en doorschijnend.

De onderzoekers bekeken deze huisjes met verschillende microscopen. Daarna onderzochten ze een stukje DNA uit de cellen van de slakken. Ze vergeleken dit DNA met dat van bekende verwante soorten. Die vergelijking liet zien dat de slak het nauwst verwant is aan Erhaia daliensis. Toch was het verschil in het onderzochte DNA groot genoeg om van een aparte soort te spreken.

Leestip: Deze slakkenschelpen worden bijna onzichtbaar tijdens een regenbui

Ook de vorm van de slak en het volledig ontbreken van de ogen maakten duidelijk dat de onderzoekers met een nog onbekende soort te maken hadden. Het lichaam van Erhaia dijiang is namelijk kleurloos en bijna doorzichtig. De slak heeft smalle voelsprieten, maar geen zichtbare ogen. Volgens de onderzoekers zijn ook de delen waaruit ogen ontstaan volledig verdwenen.

De levende dieren werden in aquaria gehouden om ze te bestuderen. Volgens het team waren ze lichtschuw en verstopten ze zich het liefst in donkere spleten onder stenen. De slakken aten kiezelalgen die op stenen groeiden. Ook aten ze visvoer dat periodiek in hun tank werd gegooid.

De soort leeft van nature tussen grind en kleine stenen in water dat minder dan een meter diep is. In de grot blijft de temperatuur van dat water rond de 20 graden Celsius. De naam dijiang verwijst naar ‘Di Jiang’, een wezen uit de oude Chinese mythologie. Dat wezen wordt beschreven als ‘een dier zonder gezicht’. Die naam past volgens het team goed bij de slak, omdat deze geen ogen heeft.

Groter leefgebied dan gedacht

De ontdekking verandert het beeld van de slakken die leven in Oost-Azië. “Deze studie laat zien dat het leefgebied van zoetwaterslakken in Oost-Azië groter is dan eerder werd aangenomen”, laat het team weten. De vondst maakt bovendien duidelijk dat zulke dieren kunnen leven in kalksteengrotten op meer dan 2.000 meter hoogte.

Er is ook reden tot zorg. Tijdens het onderzoek werden maar drie levende dieren gevonden. Daardoor is nog niet duidelijk hoe groot en gezond de populatie is. Daarnaast was het voor de wetenschappers ook niet mogelijk om de inwendige bouw van de slak goed te bestuderen.

Om dat goed te kunnen doen moeten eerst meer exemplaren gevonden worden. Daarom pleiten de onderzoekers voor een uitgebreider onderzoek dat ook kijkt naar de situatie in andere Chinese grotten. Op die manier hopen ze te ontdekken of de slak ook op andere plaatsen leeft, of alleen in deze ene grot.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Nabij Taiwan is een zeenaaktslak gevonden die kleiner is dan 3 millimeter en Op eilanden sterven landslakken massaal uit: soms is 80 procent van de lokale soorten al verdwenen . Of lees dit artikel: Ernstig bedreigde landslak legt een ei – via zijn nek (en ja, daar zijn beelden van) .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: