Onhoorbaar ultrageluid helpt je hersenen sneller angst afleren

Neurowetenschapper Sjoerd Meijer van het Donders Instituut aan de Radboud Universiteit heeft voor het eerst aangetoond dat we de hersenen een handje kunnen helpen bij het afleren van angst met behulp van gerichte ultrasone geluidsgolven. Zijn bevindingen bieden mogelijk nieuwe perspectieven voor de behandeling van angst- en traumagerelateerde stoornissen.

Meijer maakte gebruik van een relatief nieuwe onderzoeksmethode. Hij plaatste een soort speakertje dat geluidsgolven uitzendt op het hoofd van proefpersonen. Deze hoge geluidstrillingen zijn niet hoorbaar voor ons menselijke oor, maar kunnen wel een heel specifiek gebied in de hersenen bereiken en beïnvloeden. De technologie is vergelijkbaar met de echo waarmee baby’s in de buik worden bekeken. Maar nu toegepast om op een veilige manier van buitenaf, dus zonder operatie, de hersenen te helpen bij het afleren van angst.

Amygdala

De onderzoeker richtte de geluidsgolven op de amygdala, een amandelvormig gebiedje diep in de hersenen dat bepaalt hoe sterk emotionele ervaringen worden opgeslagen. “We weten uit dierenonderzoek dat de amygdala een grote rol speelt bij angst, en op hersenscans zien we dat dit gebied actief is wanneer mensen angst ervaren”, vertelt Meijer. “Maar het was bij mensen nog nooit bewezen dat de amygdala daadwerkelijk cruciaal is voor het aan- én afleren van angst.”

Voor zijn onderzoek liet hij proefpersonen plaatjes van slangen zien. Bij bepaalde slangen volgde soms een mild stroomstootje, zo leerden deelnemers welke slangen ‘gevaarlijk’ waren. Via zweetreacties op de huid kon hij meten hoe sterk de angstreactie was. Bij de helft van de slangen stimuleerde hij tegelijkertijd de amygdala met geluidsgolven, bij de andere helft niet.

En wat bleek? “We zagen dat mensen trager een angstreactie ontwikkelden wanneer de amygdala werd gestimuleerd”, vertelt Meijer. “Ze hadden meer herhalingen nodig om de slangen als bedreigend te leren zien, maar ze leerden het uiteindelijk wel.”

Leestip: Bijzonder mechanisme in de hersenen zorgt ervoor dat je handelingen kan timen

Snel geleerd, langzaam vergeten

Het meest verrassende kwam daarna. Toen de ‘gevaarlijke’ slangen niet langer gevaarlijk waren en dus geen stroomstootjes meer gaven, verdween de angst sneller bij proefpersonen van wie de amygdala eerder was gestimuleerd, ook al was de ultrageluidstimulatie toen al gestopt.

“Dit betekent dat de amygdala niet alleen bepaalt hoe snel we angst leren, maar ook hoe makkelijk we deze weer kunnen afleren”, concludeert de onderzoeker. “Angstige herinneringen die worden gevormd wanneer de amygdala normaal actief is, lijken dus moeilijker bij te stellen, zelfs als de dreiging allang voorbij is.”

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Exposuretherapie

De bevindingen, gepubliceerd in het tijdschrift Science Advances, openen allerlei mogelijkheden voor behandeling. “Deze methode zou een mooie aanvulling kunnen worden bij exposuretherapie voor angststoornissen. Hierbij worden patiënten stapsgewijs blootgesteld aan wat ze vrezen. Als een angstherinnering wordt opgehaald, zouden we de amygdala kunnen stimuleren, waardoor die herinnering mogelijk sneller wordt bijgesteld”, vertelt Meijer. “We hebben dit nu aangetoond bij het vormen van nieuwe angstreacties, we willen nu kijken of dit ook werkt bij het bijstellen van bestaande angstherinneringen.”

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: