Laboratoriumapen vertonen gek repetitief gedrag: de oorzaak is anders dan gedacht

Ze blijven maar heen en weer lopen in hun kooi, trekken haren uit hun hoofd en vertonen ander abnormaal repetitief gedrag: lab-apen hebben het niet fijn. Lang werd gedacht dat dit kwam door acute stress of hun huidige leefomstandigheden, maar mogelijk ligt het anders.

Volgens een nieuwe studie ligt de oorzaak in een opeenstapeling van negatieve ervaringen, die zich gedurende het leven van het dier opbouwen. Om dit te testen, onderzochten de wetenschappers de levensgeschiedenis van 240 resusapen die in twee onderzoekscentra in de Verenigde Staten leefden. Ze identificeerden twaalf soorten negatieve ervaringen, waaronder huidige stressfactoren zoals alleen in een kooi zitten en eerdere stressfactoren zoals te vroeg van de moeder worden gescheiden of het ondergaan van medische ingrepen.

Elke aap kreeg een score op basis van hoeveel van deze twaalf gebeurtenissen hij had meegemaakt. Hoe hoger de score, hoe meer negatieve ervaringen een aap gedurende zijn leven had doorstaan. Het team plaatste ook videocamera’s om de apen gedurende meerdere dagen te observeren en te zien hoe vaak zij abnormaal, repetitief gedrag vertoonden en of dit overeenkwam met hun levensscore.

Hoe hoger de score, hoe meer abnormaal gedrag

Wat bleek: apen met de hoogste scores vertoonden vaker abnormaal gedrag. En dit gedrag kwam vaker voor naarmate het aantal negatieve ervaringen in het leven van een dier steeg. “De hoeveelheid abnormaal repetitief gedrag nam toe met de levenslange score van negatieve ervaringen op een dosis-responsachtige manier”, schrijven de onderzoekers. Met andere woorden: hoe hoger de dosis negatieve ervaringen hoe sterker de respons van abnormaal gedrag.

Verschillende soorten stress bleken samen te hangen met verschillende gedragingen. Zo was het uittrekken van haar sterk verbonden met huidige stress, terwijl heen en weer lopen of wiegen nauwer verband hield met negatieve gebeurtenissen uit het verleden.

De onderzoekers merkten ook verschillen op tussen de resultaten van de twee onderzoekscentra. In de ene faciliteit voorspelden zowel vroegere als huidige stress het gedrag, terwijl in de andere vooral ervaringen uit het verleden doorslaggevend waren, zelfs als de huidige situatie van de aap beter leek. “Abnormaal repetitief gedrag kan de cumulatieve impact weerspiegelen van het aantal en de ernst van negatieve ervaringen zowel in het verleden als in het heden”, aldus de onderzoekers.

Beoordeling dierenwelzijn

Omdat deze gedragingen erop wijzen dat een dier een moeilijk leven heeft gehad of veel stressvolle gebeurtenissen heeft doorgemaakt, stellen de onderzoekers dat hun bevindingen kunnen dienen als indicator voor dierenwelzijn om de algehele levenskwaliteit te beoordelen.

Dit ondersteunt onder andere het idee dat er een limiet moet zijn aan het aantal verschillende experimenten waarvoor één dier kan worden gebruikt. Daarnaast kan veel van dit afwijkende gedrag een teken zijn dat een aap uit een onderzoek moet worden teruggetrokken.

De onderzoekers hopen dat deze studie aanzet tot vergelijkbaar onderzoek naar de levensgeschiedenis van andere dieren in gevangenschap, zoals vee of dieren in de dierentuin.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Apen houden zogenaamd theekransje: verbeeldingskracht blijkt niet uniek voor mensen en Waarom homoseksueel gedrag bij apen vaker voorkomt dan we dachten. Of lees dit artikel: Ook apen kunnen meebewegen op muziek (als je ze traint).

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: