Op frikandellentocht in Dordrecht. ‘Een kroket is zwaar, maar een frikandel kan ik zo wegsmikkelen’

Veertien deelnemers beginnen zondagmiddag bij Eetcafé ’t Puntje de frikandellentocht. Ze zullen zo’n twaalf kilometer door Dordrecht wandelen. Én drie frikandellen nuttigen. „Het is geen vreetfestijn. Iedereen die gezond is, moet de afstand kunnen wandelen”, verzekert organisator – en ‘frikandellenkoningin’ – Natasja Warnars (50), die de wandelingen meerdere keren per jaar organiseert.

Arie Warnars (72), de vader van de frikandellenkoningin, is die zondag de gids. „We beginnen met een rondje in het Wantijpark. Om de beentjes op te warmen”, zegt hij tegen de groep. In totaal lopen nog ruim veertig deelnemers een verkorte route (van 7,5 kilometer) – wel zonder gids Arie.

Toevallig is het niet dat de tocht in Dordrecht wordt gehouden: de Hollandse snack stamt uit de Zuid-Hollandse stad. In 1954 is de frikandel uitgevonden door slagersknecht Gerrit de Vries. Vanwege een wijziging in de Warenwet moest hij het aandeel zetmeel in de gehaktballen verminderen. Hij maakte er een staaf van, waarmee de populairste vette snack van Nederland werd geboren.

Lees ook

Ja, de frikandel kan een goeie keuze zijn, zegt Tim ’S Jongers, die opgroeide in armoede

Friekmobiel

Het organiseren van de frikandellentochten begon volgens Warnars als een grapje, vier jaar geleden. Ze deelde het uitje, dat ze ondernam met haar zus, op Facebook en dat bericht ging viraal. Daarom besloot ze nog een wandeltocht te organiseren. „Ik was al blij als veertien mensen mee wilden doen.” Vierentwintig uur nadat ze de uitnodiging op haar Facebookpagina had geplaatst, was het evenement al uitverkocht.

Inmiddels heeft Warnars haar eigen logo: een frikandel speciaal met op de achtergrond een illustratie van het historische stadscentrum van Dordrecht. Voor twee tientjes kunnen deelnemers een T-shirt met het logo aanschaffen. Warnars heeft zelfs haar eigen ‘friekmobiel’. Een rode Toyota volgeplakt met stickers van frikandellen.

Na een halfuurtje wandelen in het Wantijpark keert de groep terug naar cafetaria ’t Puntje. Rotterdammer Wendy Cupedo (47) zit samen met haar man Sven Having (42) en zoon Charlie Hoving (13) aan een tafel met hun eerste frikandel speciaal van de dag. „We zijn echte vakantiewandelaars en houden wel van een snackie, dus ik dacht: dat gaan we doen, grappig”, zegt Cupedo.

De wandeling wordt voorgezet langs de waterweg het Wantij naar het stadscentrum. Onderweg deelt gids Arie historische feitjes over de stad („Wisten jullie dat Dordrecht ooit een belangrijke wijnimporteur van Europa was?”). Voor de tweede stop van de wandeltocht strijkt de groep neer op het terras van cafetaria Taria de Neushoorn, al 26 jaar gerund door het echtpaar Kam Yuk Cheung en Wing Cheong Li. „De liefste mensen van Dordrecht”, vertelt Warnars. In een hoog tempo worden de frikandellen uitgeserveerd in het krappe cafetaria.

Het geheim achter een goede frikandel is volgens de eigenares vers frituurvet en verse uitjes. „Stinkt het hier?”, vraagt ze. Nee, dat doet het niet. „We ventileren goed, dan blijft de lucht van het vet niet hangen”, legt ze uit. 

Na de tweede frikandel lijken sommige deelnemers wel verzadigd. Dat geldt niet voor deelnemer Anne-Marie Glimmerveen (55): ze bestelt twee exemplaren. „Een kroket is zo zwaar, maar op de een of andere manier kan ik frikandellen zo wegsmikkelen”, vertelt ze nadat de wandeling is hervat. Glimmerveen behoort tot de vaste kern van de deelnemers aan de tocht. Ze liep ‘m al zo’n 35 keer, vertelt ze. „Het verveelt nooit.”

Arie Warnars eet een frikandel tijdens de frikandellentocht door Dordrecht.

Foto Hedayatullah Amid / NRC.

Willem van Oranje versus de frikandel

Aan de Dordtse kade vertoeven toeristen op een cruiseschip in de zon. De komst van de cruisetoeristen is een van de belangrijkste oorzaken van de enorme groei van toerisme. In 2024 bezochten drie miljoen van hen de stad, een stijging van ruim 20 procent ten opzichte van een jaar eerder, zo blijkt uit onderzoek van het Nederlands Bureau voor Toeristen.

Voornamelijk het historisch centrum maakt van Dordrecht een aantrekkelijke stop. De motor achter de toeristentoename is dus niet de frikandel, zegt teamleider Cecile Zanen van het VVV-kantoor in Dordrecht. „Maar ieder ludiek initiatief draagt er wel aan bij.” 

In 2019 werd nog een standbeeld van prins Willem van Oranje in het centrum van Dordrecht opgericht, dat een belangrijk startpunt vormde voor de opstand tegen de Spaanse heerser Filips II. Nu willen de Dordtenaren óók een standbeeld van de frikandel. Mede-initiatiefnemer Tjarco van Raalte (38) begin een petitie, die in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen werd opgepikt door de VVD-lijsttrekker van Dordrecht, Rolin den Heijer (28).

„Willem van Oranje is twee dagen in Dordrecht geweest, natuurlijk om een belangrijke reden, maar de nuchtere Dordtenaar kijkt er een beetje sceptisch naar”, vertelt Van Raalte in het Dordtse hotel Villa Augustus. Hij was een van de fanatieke mememakers over frikandellen in 2019. „Mensen dachten: ‘Als je nou wat in Dordrecht wil neerzetten, kies dan voor een frikandel’”, aldus Van Raalte. 

Van Raalte wil dat het standbeeld exact wordt onthuld op 4 februari 2029, precies 75 jaar na de uitvinding van de frikandel én op de Nationale Frikandellendag. Hij krijgt al allerlei suggesties binnen van hoe het standbeeld eruit moet komen te zien, zoals een frikandel in een plastic bakje met een vorkje. „Het moet een beetje instagrammable worden. Dus niet gewoon een gouden staaf.”

Pijnlijke voeten

De laatste kilometers resteren. „We krijgen nu wel pijn in onze voeten, maar daar denken we maar niet aan”, zegt Sven Having. Het gezin is het laatste van de groep. Stip aan de horizon is de derde frikandel van die dag. Vertrouwd bij het beginpunt, cafetaria ’t Puntje.

Ook Natasja Warnars neemt er nog een. Heeft ze ooit haar buik vol van de snack? „Nee hoor, laatst at ik er tijdens een wandeling nog tien op. Je moet de naam Frikandellenkoningin wel hooghouden.”

Lees ook

Een kroket én een frikandel is een graag gegeten combi bij de Amsterdamse vuilverbranding