Recreatief drugsgebruik vergroot kans op beroerte

Dat dagelijkse jointje lijkt misschien onschuldig, maar recreatieve drugs zijn allesbehalve zonder risico. Ze kunnen niet alleen leiden tot een acute overdosis, maar ook op lange termijn grote schade aanrichten in het lichaam.

Nieuw onderzoek van de Universiteit van Cambridge laat zien dat cannabis, cocaïne en amfetaminen het risico op een beroerte flink verhogen. De analyse, gebaseerd op gegevens van meer dan 100 miljoen mensen, laat zien dat de gevolgen van recreatief drugsgebruik veel groter zijn dan vaak wordt gedacht.

Wat is een beroerte?

Een beroerte is een acute aandoening waarbij de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen plotseling wordt verstoord. Dat kan gebeuren doordat een bloedvat verstopt raakt door een bloedpropje (een herseninfarct) of doordat een bloedvat scheurt (een hersenbloeding). Dit kan leiden tot plotselinge uitvalsverschijnselen, zoals verlamming, spraakproblemen of verwardheid, afhankelijk van welk hersengebied wordt getroffen.

Typische waarschuwingssignalen zijn onder meer een scheve mond, onduidelijke of verwarde spraak en krachtverlies in een arm of been. Bij het beginnen van deze symptomen telt elke minuut: hoe sneller iemand medische hulp krijgt, hoe groter de kans op herstel en hoe kleiner de kans op blijvende hersenschade.

Beroertes vormen wereldwijd een groot gezondheidsprobleem. Ze staan op de derde plaats van doodsoorzaken en oorzaken van invaliditeit. Tegelijkertijd wordt het risico op een beroerte grotendeels bepaald door factoren die mensen zelf kunnen beïnvloeden, zoals voeding, beweging en leefstijlkeuzes zoals drugsgebruik.

Aanwijzingen

Het gebruik van recreatieve drugs komt vrij vaak voor. In 2024 gaf 8,8 procent van de volwassenen tussen 16 en 59 jaar in Engeland en Wales, ongeveer 2,9 miljoen mensen, aan dat zij het afgelopen jaar een legale of illegale drug hadden gebruikt. In de Verenigde Staten blijkt uit recente cijfers dat meer dan de helft van alle mensen ouder dan 12 jaar ooit drugs zoals cocaïne, cannabis of opioïden heeft geprobeerd.

Er waren al langer aanwijzingen dat deze middelen het risico op een beroerte kunnen verhogen, maar eerdere studies verschilden sterk in kwaliteit. Daardoor was moeilijk vast te stellen of het verhoogde risico direct door de drugs kwam, of door andere leefstijlfactoren.

Duidelijke verbanden

Om hier meer duidelijkheid over te krijgen, voerden onderzoekers van uit Cambridge een zogenaamde meta-analyse uit. Daarbij worden resultaten van veel verschillende studies samengevoegd en gezamenlijk geanalyseerd. In dit geval ging het om studies met samen meer dan 100 miljoen deelnemers, waardoor betrouwbaardere conclusies mogelijk zijn.

De resultaten laten zien dat recreatieve drugs het risico op een beroerte duidelijk verhogen. Voor mensen die cannabis gebruiken ligt het risico ongeveer 37 procent hoger dan voor mensen die geen drugs gebruiken. Voor andere drugs zijn de effecten nog sterker. Cocaïnegebruik verhoogt de kans op een beroerte met 96 procent, terwijl het gebruik van amfetaminen het risico zelfs met 122 procent verhoogt. Voor opioïden vonden de onderzoekers geen statistisch duidelijk verband met een verhoogd beroerterisico.

Bij deelnemers jonger dan 55 jaar bleven de verbanden grotendeels vergelijkbaar: amfetaminen verhoogden het risico nog sterker, cannabis iets minder, en cocaïne bleef ongeveer gelijk.

Waarom een hoger risico?

Om te onderzoeken of drugsgebruik en beroertes daadwerkelijk direct samenhangen, gebruikten de wetenschappers een genetische analysemethode genaamd Mendeliaanse randomisatie. Deze methode kijkt naar erfelijke verschillen die verband houden met risicofactoren voor beroertes en kan zo helpen inschatten of het verband waarschijnlijk oorzakelijk is, in plaats van alleen toevallig of door andere leefstijlfactoren.

De resultaten lieten zien dat verschillende drugs geassocieerd zijn met specifieke soorten beroertes. Zo werd ernstig cocaïnegebruik vooral gekoppeld aan hersenbloedingen en herseninfarcten, terwijl cannabisgebruik vooral samenhing met beroertes in grote hersenslagaders. Met andere woorden: de genetische analyse ondersteunt het idee dat deze drugs een directe invloed kunnen hebben op het risico op bepaalde beroertesoorten.

Volgens de onderzoekers kunnen verschillende biologische processen verklaren waarom deze drugs het risico verhogen. Zo kunnen ze leiden tot plotselinge stijgingen van de bloeddruk, vernauwing of spasmen van bloedvaten, hartritmestoornissen en een verhoogde bloedstolling. Ook ontstekingen van bloedvaten kunnen een rol spelen. Al deze dingen kunnen uiteindelijk leiden tot een beroerte.

Kanttekening: hoeveelheid maakt verschil

Het onderzoek zegt niets over hoeveel drugs de deelnemers precies gebruikten. Dat komt doordat veel studies gebaseerd zijn op zelfrapportage, waarbij mensen aangeven of ze drugs gebruiken, maar niet altijd hoe vaak of hoeveel. Andere onderzoeken wijzen erop dat vooral regelmatig of zwaar gebruik het risico op een beroerte vergroot.

Belang voor de volksgezondheid

Volgens onderzoeker Megan Ritson is dit de meest uitgebreide analyse tot nu toe naar het verband tussen recreatief drugsgebruik en beroertes. “Deze studie levert sterke aanwijzingen dat drugs zoals cocaïne, amfetaminen en cannabis daadwerkelijk risicofactoren zijn voor een beroerte”, zegt ze.

Ook onderzoeker Eric Harshfield benadrukt dat de resultaten belangrijk zijn voor de volksgezondheid. Volgens hem suggereren de resultaten dat het verhoogde risico niet alleen komt door andere leefstijlfactoren van gebruikers, maar door de drugs zelf.

De onderzoekers hopen dat hun bevindingen kunnen helpen bij betere voorlichting en preventie, zodat mensen zich bewust worden van de risico’s van recreatief drugsgebruik.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Recreatief drugsgebruik verdrievoudigt kans op hartaanval en Slaappatroon en drugsgebruik zijn besmettelijk. Of lees dit artikel: Bijna altijd zijn er waarschuwingssignalen voor een hartaanval of beroerte: dit zijn de belangrijkste boosdoeners.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: