RIVM: moedermelk bevat in een op de vijf gevallen schadelijke hoeveelheden PFAS

4 dagen geleden 3

Moedermelk bevat in een op de vijf gevallen te veel PFAS. Dat concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) woensdag na grootschalig onderzoek in samenwerking met het Amsterdam UMC en de VU Amsterdam.

Het RIVM onderzocht moedermelk van 1.629 vrouwen uit heel Nederland op PFAS, een verzamelterm voor een reeks chemische verbindingen die nauwelijks afbreken. Het gezondheidsinsituut onderzocht 29 verschillende PFAS, waarvan PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS veruit het vaakst werden aangetroffen.

Moeders geven de chemische stoffen met borstvoeding door aan de baby. Elk van de monsters bevatte PFAS. In het overgrote deel van de gevallen – 82 procent – bleef de hoeveelheid onder de risicogrens. In de overige gevallen gaat het om hogere concentraties, die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid.

De resultaten waren geen grote verrassing, zegt Majorie van Duursen, hoogleraar toxicologie van de Vrije Universiteit Amsterdam, ook betrokken bij het onderzoek. Het RIVM concludeerde vorig jaar al dat nagenoeg alle Nederlanders te veel PFAS in hun bloed hebben.

Toch noemt ze de uitkomst „confronterend”. „Het is bekend dat PFAS wijdverspreid zijn. We weten dat de stoffen overal zitten, in de lucht, in de bodem, in het water. Maar dit onderzoek laat opnieuw zien dat PFAS ook in ons lichaam zitten. We worden blootgesteld aan schadelijke chemische stoffen, die niet afbreken. Dat is een onwenselijk iets.”

Schadelijke effecten

Direct reden tot zorg is er niet. PFAS zitten in voedsel en het drinkwater, dus elk mens krijgt de stoffen binnen. Voor de gevallen van moedermelk met concentraties die de risicogrens overschrijden, zijn schadelijke effecten „niet uit te sluiten”, zegt het RIVM.

Dat wil nog niet zeggen dat een baby ziek wordt. Wel kan een te hoge concentratie PFAS het immuunsysteem aantasten, wat de kans op infecties vergroot en vaccinatie mogelijk minder effectief maakt. De kans hierop hangt af van een reeks variabelen, zoals erfelijkheid en leefomstandigheden.

Reden om af te zien van het geven van moedermelk is er niet, zegt het RIVM. Volgens Van Duursen gaat het om „relatief kleine overschrijdingen”, die niet opwegen tegen de voordelen van moedermelk. „Er zitten ook afweerstoffen in die je als moeder doorgeeft en het immuunsysteem van het kind versterken.”

Volgens de hoogleraar laat het onderzoek opnieuw zien dat de Europese Unie vaart moet zetten achter een algeheel verbod op PFAS. Nederland diende daartoe in 2023 met andere landen een voorstel in, maar een verbod kan nog jaren op zich laten wachten.

Opmerkelijk is dat PFOA en PFOS, allebei al verboden, nog steeds op grote schaal werden aangetroffen. „Het lijkt erop dat de stoffen wel iets afnemen, maar ze zitten nog steeds in het milieu. Het probleem is niet gelijk weg als we de kraan dichtdraaien. We zien ook dat bedrijven nu overstappen op andere PFAS. Dan blijf je achter de muziek aanlopen.”