Ruime meerderheid Kamer steunt missie Zr. Ms. Evertsen in Middellandse Zee

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer steunt het besluit van het kabinet om met een fregat deel te nemen aan een „defensieve” missie in de oostelijke Middellandse Zee met het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle. Tijdens een debat van de vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken toonden alleen de SP, de Partij voor de Dieren en Denk ernstige twijfel. Wel hadden veel Kamerleden veel vragen over de precieze voorwaarden waaronder de Zr. Ms. Evertsen zal gaan opereren.

Afgelopen maandag stuurde het kabinet een zogeheten Artikel-100 brief naar de Tweede Kamer om de inzet van de Evertsen aan te kondigen. Het gaat om de bescherming van Cyprus en een internationaal vlootverband rond de Charles de Gaulle. De Cypriotische regering deed een verzoek aan Frankrijk en Nederland nadat een drone (waarschijnlijk vanuit Libanon afgevuurd door Irans bondgenoot Hezbollah) insloeg op een Britse luchtmachtbasis op het eiland. Ook werden er al tot twee keer toe raketten neergehaald die richting Turkije vlogen.

Randvoorwaarden

Vanwege de directe dreiging voor Europa kon een overgrote meerderheid van de Kamer zich vinden in het besluit; verschillende Kamerleden wensten de circa 170 opvarenden van de Evertsen een „behouden vaart”. Wel leefden er van links tot rechts veel vragen over de randvoorwaarden van de missie, zoals het precieze mandaat – van Nederland, maar vooral ook van andere landen, zoals Frankrijk. Aangezien de missie in de Middellandse Zee niet wordt uitgevoerd onder NAVO- of EU-vlag, blijft elk land zelf verantwoordelijk voor de inzet. De Franse president Macron speculeerde eerder deze week over een missie in de Perzische Golf om de scheepvaart door de straat van Hormuz weer op gang te brengen als de „hete fase” van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran voorbij is. Tijdens een kennismakingsbezoek aan Parijs toonde premier Rob Jetten (D66) zich nog niet erg happig om deel te nemen aan een dergelijke operatie, maar zei hij te wachten op een „concreet, uitgewerkt plan.”

De VS zijn een gewaardeerde bondgenoot, maar in hoeverre we hen willen helpen heeft wel te maken met de aard van dit conflict

Tijdens het commissiedebat met minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) en minister van Defensie Dilan Yesilgöz (VVD) hadden Kamerleden veel vragen over de begrenzing van de missie. „We hebben vaak gezien dat missies van karakter kunnen veranderen en een defensieve missie offensief kan worden”, zei Hanneke van der Werf namens coalitiepartij D66. Minister Berendsen maakte daarop duidelijk dat het mandaat van de gehele Carrier Strike Group rond de Charles de Gaulle (met daarin Frankrijk, Nederland en andere landen) alleen „defensief” was. Op de precieze instructies van de verschillende landen wilde de minister echter niet ingaan.

Lees ook

Wat kan het Nederlandse marinefregat Evertsen? Superradar en luchtverdediging zijn een belangrijk wapen

SP-woordvoerde Sarah Dobbe maakte zich zorgen over het Amerikaanse gebruik van de Britse luchtmachtbasis op Cyprus, en vroeg welke missies de VS vanaf die basis uitvoeren, zodat Nederland niet betrokken zou raken bij het „verdedigen” van de „offensieve operatie”. De SP wilde als voorwaarde voor steun de garantie dat de Evertsen niet zal worden ingezet voor de bescherming van Amerikaans materieel op het eiland.

Christine Teunissen (Partij voor de Dieren) wilde dat het kabinet expliciet zou uitspreken dat de oorlog tegen Iran in strijd is met het internationale recht. Ook Kati Piri (GroenLinks-PvdA) sprak van een „illegale en roekeloze” oorlog, en maakte duidelijk dat haar fractie de missie van de Evertsen alleen steunt omdat het gaat om de verdediging van Europa: „Als hier een verzoek van de Amerikanen had voorgelegen dan had mijn fractie nee gezegd.”

Op de rechterflank (JA21, PVV, Groep Markuszower) werd juist benadrukt dat de oorlog tegen het Iraanse regime gerechtvaardigd is. „Het sturen van een fregat is wel het minste wat we kunnen doen”, zei Gidi Markuszower. VVD-woordvoerder Nicole Maes vond alle discussie over het mandaat overbodig. „We zitten toch gewoon met de VS in de NAVO? Kan de minister dat bevestigen?” Minister Berendsen kon dit simpele feit bevestigen, maar distantieerde zich wel van al te ruime steun aan de Amerikaanse oorlog. „De VS zijn een gewaardeerde bondgenoot, maar in hoeverre we hen willen helpen heeft wel te maken met de aard van dit conflict.”