Stichting houdt Nederlandse staat verantwoordelijk voor lange wachttijden in ggz, spant rechtszaak aan

3 uren geleden 1

De Stichting Recht op ggz, een belangenvereniging van zorgmedewerkers en (oud-)patiënten, spant een rechtszaak aan tegen de Nederlandse staat om de lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). De stichting eist dat de staat de wachttijden voor specialistische behandelingen terugbrengt tot de wettelijk toegestane termijn van veertien weken. Dat staat te lezen in de dagvaarding, die de stichting dinsdag heeft gepubliceerd.

Het is al jaren crisis in de ggz, en dan met name in de specialistische ggz. Dat deel van de ggz houdt zich bezig met de behandeling van ernstige psychische aandoeningen, zoals schizofrenie, bipolaire stoornissen, eetstoornissen of depressies. Patiënten die met zulke stoornissen kampen, moeten maanden en soms jaren wachten op een behandeling. In die tijd lopen zij risico hun baan te verliezen, dakloos te raken, of te overlijden door zelfdoding.

Acht maanden wachten op zorg

Van de wet mag er maximaal 14 weken zitten tussen het moment dat een huisarts iemand doorverwijst, en het moment dat de ggz-behandeling begint (de zogeheten Treeknorm). Recente cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) laten zien dat de gemiddelde wachttijd bij vrijwel alle vormen van ggz langer is dan toegestaan. Mensen met persoonlijkheidsstoornissen moeten op dit moment 35 weken wachten op zorg, ruim acht maanden.

Volgens Recht op ggz schenden de „structureel onaanvaardbaar lange” wachttijden de fundamentele mensenrechten van patiënten, zoals het recht op leven en het recht op gezondheid. Volgens de stichting is de staat hiervoor aansprakelijk, omdat de wachttijden het resultaat zijn van regeringsbeleid.

Zo waarschuwde de Algemene Rekenkamer in 2020 dat financiële prikkels in het zorgbeleid het voor ggz-instellingen aantrekkelijk maakten om zich vooral te richten op „patiënten met minder zware problemen”. Twee jaar later werd die waarschuwing werkelijkheid: in een jaar tijd schrapten zorginstellingen ruim een derde van de behandelplekken voor ernstige persoonlijkheidsstoornissen, omdat deze „te duur” waren.

Economische en juridische context

Ook zorgverzekeraars en zorgverleners hebben „verantwoordelijkheden en verplichtingen” om te zorgen dat patiënten op tijd geholpen worden, schrijft de Stichting Recht op ggz. Maar ze zitten volgens de stichting vast in de „economische en juridische context waarbinnen zij opereren”. Uiteindelijk ligt de oorzaak van de lange wachttijden volgens Recht op ggz daarom bij de overheid.

De stichting stelde de staat al in oktober 2024 per brief aansprakelijk voor de wachtlijsten. De staat erkent die aansprakelijkheid tot nu toe niet, maar ging wel met de stichting in gesprek. Omdat dit niet heeft geleid tot „tot concrete, uitvoerende maatregelen” om de wachttijden terug te dringen, stapt Recht op ggz naar eigen zeggen nu naar de rechter.