‘Talk Dirty to Me (of niet)’: voorstelling voor middelbare scholieren zet niet aan tot seks, wel tot nadenken

Het is heet in de omgebouwde vrachtwagentrailer van Theater Oostpool en Theater Sonnevanck. Zo’n vijftig middelbare scholieren van boven de veertien, en een handvol leerkrachten van het Thomas a Kempis College in Arnhem zijn aanwezig bij de première van de rijdende voorstelling Talk Dirty to Me (of niet). De theatervoorstelling behandelt (bijna) alles waar de standaard seksuele voorlichting tijdens de biologieles niet in voorziet. Denk aan seksbloopers, erogene zones ontdekken, consent, orgasmes als vermaak, en zoals de naam al verraadt: dirty talk. Om ook ruimte te geven aan pubers die er nog helemaal niet mee bezig zijn is er een lied genaamd „Seks is voor later”.

Een paar dagen voor de première zit de 27-jarige regisseur Rajja Gomez Iglesias in een Amsterdams café. Het is niet haar eerste werk over seks. In 2023 studeerde zij af aan de Toneelacademie Maastricht met een andere educatieve voorstelling: De Grote Kutshow, over het vrouwelijk lichaam. Op de academie stond theater voor kinderen niet per se hoog op haar wensenlijstje, maar daar denkt de regisseur nu anders over. „Op de toneelacademie voelde het alsof men vond dat jeugdtheater niet het ‘echte werk’ was, maar het is het vetste werk dat er is.” Ze vindt vooral de onbevangenheid van kinderen bijzonder. „Voor kinderen kun je nog heel veel betekenen en ze zijn een eerlijk publiek.”

Op de dag van de première zitten docenten strategisch gepositioneerd in de ruimte, klaar om de orde te handhaven. Op een enkele „sshhh” na blijkt dat niet nodig. Sowieso zijn het vooral de aanwezige volwassenen die een beetje awkward lijken te worden van de voorstelling: op de achterste rij giechelen een paar mannelijke volwassenen aan één stuk door. Naast een aantal publieksvoorstellingen op onder andere het Hoogte80 Festival in Arnhem en in de Amsterdamse Krakeling, toert Talk Dirty to Me (of niet) langs meer dan 30 scholen in Oost-Nederland. In totaal speelt de coproductie van Theater Oostpool en Theater Sonnevanck rond de honderd voorstellingen voor scholieren van boven de veertien.

Seksuele voorlichting schiet tekort

Tijdens standaard seksuele voorlichting komt seks vooral op een negatieve manier aan bod, vindt Gomez Iglesias. „Ik kan niet voor elke school spreken, maar het gaat meestal over de negatieve aspecten en rampscenario’s. Het is ook verdeeld in normatieve rollen voor mannen en vrouwen.” De voorstelling komt ook voort uit een eigen frustratie. „Dat negatieve heeft bij mij, en bij veel van mijn vrienden geresulteerd in niet zulke leuke seks. Het gaat nooit over plezier, terwijl seks zo leuk kan zijn. Maar daar heb je wel de tools voor nodig.”

De voorstelling is gebaseerd op eigen ervaringen van de regisseur en de acteurs, maar ook op boeken, onder meer van pedagoog Belle Barbé. Barbé pleit ervoor om openlijker over seks te praten, bijvoorbeeld in NRC podcast Het Uur. Iets dat Gomez Iglesias van harte ondersteunt, zeker in een tijd waarin seksuele voorlichting onder druk staat. „Er zullen mensen zijn die vinden dat middelbare scholieren hier te jong voor zijn. Maar er is een misvatting over wat we willen bereiken. Voor mij gaat het erover dat jongeren leren om grenzen aan te geven. En dat ze leren dat ze vragen mogen stellen, en mogen praten tijdens de seks.” De titel, Talk Dirty to Me (of niet), verwijst met een knipoog naar communicatie. „Het is niet om seks te stimuleren, maar wel om te stimuleren dat je erover nadenkt, praat en leert.”

Regisseur Gomez Iglesias denkt dat schaamte mensen soms in de weg zit om over seks te praten. Dat komt ook terug in de voorstelling. Wanneer een van de acteurs haar lichaam wil ontdekken, verschijnt er een „schaamtemonster” met vier armen dat haar naar beneden wil trekken. De acteurs jagen het monster weg door te praten over verlangens en onzekerheden.

Samen ontdekken de acteurs wat seks voor hen betekent. „Eén personage heeft seks met het idee dat alles in het teken van de ander moet staan. Die komt er gedurende de voorstelling achter dat ze eigenlijk helemaal niet weet wat ze zelf lekker vindt”, vertelt Gomez Iglesias. In de voorstelling gaat het veel óver seks, maar het blijft een voorstelling voor scholieren. „We gaan niet expliciet zoenen, dat is ook helemaal niet wat dit publiek wil zien denk ik.”

Het schaamtemonster slaat toe.

foto juliette de groot

De piemel maakt even pas op de plaats

Maar de acteurs vertellen elkaar ook verhalen over hun eerste zoen, en ze geven elkaar tips over hoe je er (samen) achter kunt komen wat je nou plezierig vindt in bed. Ook zijn er acteurs verkleed als vulva en penis, en hangt er een grote prostaat aan het plafond. De piemel is overigens erg ongeduldig en probeert tussen het verhaal van de vulva te komen, maar hij moet even wachten tot haar verhaal klaar is. De voorstelling staat ook stil bij het feit dat „de eerste keer” een subjectief begrip is: ook zonder penetratie kun je seks hebben. Daarnaast wordt een aantal mythes over „de eerste keer” ontkracht: het maagdenvlies is namelijk geen vlies dat „gebroken” wordt, en (de eerste keer) penetratie hoeft geen pijn te doen wanneer een vrouw voldoende opgewonden is.

Ondanks het feit dat regisseur Rajja Gomez Iglesias graag op de barricade staat, kiest ze in Talk Dirty to Me (of niet) voor een impliciete aanpak. „Ik val bijvoorbeeld op vrouwen, en ik wil dat de hele wereld dat accepteert. Maar toen ik op een middelbare school werkte, merkte ik dat niet iedereen al zo ver is.” De regisseur vertelt dat op wie je allemaal verliefd kunt worden niet expliciet aan bod komt in de voorstelling. Het is er gewoon, zonder dat het geproblematiseerd wordt. Tot nu toe was er één keer een reactie uit het publiek op een verhaal over seks tussen twee vrouwen. „Toen riep iemand ‘huh gay?’. De regisseur vertelt dat actrice Sara Luna Zoric daar instinctief mee omging. „Zij reageerde heel simpel: ‘Ja, gay’. En weer door.”

Na afloop van de première zijn er tompoezen en alcoholvrije champagne. „Het was vooral grappig”, zeggen leerlingen. Ze kijken elkaar vertwijfeld aan. „Ik denk wel dat we hier straks met z’n allen over na gaan praten.”