Tienduizenden nieuwe opvangplekken nodig om asielzoekers onderdak te bieden

3 uren geleden 1

Om te voldoen aan de spreidingswet, moeten gemeenten komend jaar voorzien in tienduizenden extra asielopvangplekken. Dat blijkt uit een raming die de nieuwe minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink (CDA) vrijdag naar de Tweede Kamer stuurde.

Voor halverwege 2027 is de verwachting dat Nederland 88.000 plekken voor asielzoekers nodig heeft. Op de peildatum, begin deze maand, stond het aantal op 77.000 plekken, maar daarvan zijn er ruim 27.000 niet meerjarig. De komende anderhalf jaar moeten er dus bijna 38.000 plekken worden gerealiseerd.

De spreidingswet werd in het leven geroepen om asielzoekers evenredig over Nederland te verspreiden. Het tekort aan opvangplekken was afgelopen jaren soms dusdanig groot dat bij het aanmeldcentrum in Ter Apel mensen in het gras sliepen. In het uiterste geval kan de minister gemeenten nu dwingen als zij hun opvangplicht verzaken.

Hoewel sinds de invoering van de wet in 2024 vooruitgang zichtbaar is, voldoen nog slechts vier op de tien gemeenten aan de spreidingswet, concludeerde NRC in januari op basis van cijfers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA).

De capaciteitsraming van de minister laat zien waar de gaten vallen. De provincie Zuid-Holland kleurt op de kaart donkerrood, met een tekort van ruim 11.000 opvangplekken. Ook Noord-Holland (7.700), Noord-Brabant (7.200) en Gelderland (4.900) staan hoog op het lijstje van provincies waar nog plekken bij moeten.

De noordelijke provincies vangen, zoals ook al het geval was vóór de invoering van de wet, naar verhouding de meeste asielzoekers op. Groningen en Flevoland hebben zelfs al meer plekken geregeld dan de minister van ze vraagt.

Verkiezingsthema

Het is nu aan de provinciebesturen – die in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de opvang – om met de gemeenten af te kaarten waar de extra opvangplekken precies moeten komen. De minister heeft op basis van onder meer inwoneraantal een ‘indicatieve verdeling’ gemaakt, maar daar kan van worden afgeweken.

In de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgende maand is asielopvang in veel plaatsen een verkiezingsthema. Het is dan ook aannemelijk dat de besluitvorming in veel gemeenten over de verkiezingen heen wordt getild, om de beslissing over te laten aan een nieuwe raad en een nieuw college.

Uiteindelijk zal de minister, waarschijnlijk eind dit jaar, de definitieve verdeling vaststellen. Daar zullen de gemeenten zich aan moeten committeren.