Trump haat windmolens, maar in dieprood Texas zijn ranchers allang fan

Het meest verrassende voordeel van de windmolens bleek de schaduw. In Texas „wordt het erg heet in de zomer”, vertelt rancher Charlotte Brooks (73). Als de honderden koeien die ze met haar man houdt het warm hebben, biedt de smalle schaduw van de turbines wat verkoeling in het dorre landschap van West-Texas.

Brooks woont in Nolan County, een zwaar Republikeins, dunbevolkt gebied dat van oudsher bekend staat om boeren en jaknikkers – stereotiep Texaanser vind je het nauwelijks. Maar terwijl president Donald Trump met grote regelmaat afgeeft op windmolens – „sneu en slecht” – zijn ze hier maar wat blij met hun turbines.

Het echtpaar Brooks gaf een windparkontwikkelaar twintig jaar geleden toestemming zeventig windmolens op hun land te bouwen. Daar kregen ze in een soort pachtconstructie destijds maandelijks 500 dollar per molen voor. Wat ze tegenwoordig krijgen, zeggen ze liever niet.

De extra opbrengsten van de turbines helpen enorm bij de bedrijfsvoering, zegt Brooks, vooral in lastige jaren. „Dieren houden en voeren kost veel geld. Dit geeft rust.” In de regio kunnen ze daarover mepraten; een vijfde van de bevolking leeft onder de armoedegrens. „Mensen kunnen hierdoor hun panden onderhouden, dat soort dingen.”

Het Texaanse echtpaar maakt deel uit van een van de meest opmerkelijke succesverhalen uit de Amerikaanse energiewereld. Terwijl iedereen het dieprode (Republikeinse) Texas en Oklahoma bleef associëren met olie en gas, verschenen – mét steun van de conservatieve bevolking en politici – in de vlakke, winderige westelijke delen van beide staten duizenden windmolens. De energiemix werd vergaand vergroend.

De staten waren hier nog lang niet klaar mee toen Donald Trump begin 2025 terugkeerde in het Witte Huis. Sindsdien haalt de president voortdurend fel uit naar windmolens: alleen „domme mensen” kopen die, zei hij in januari in het Zwitserse Davos. Turbines zijn een vorm van „oplichting”, valt ook vaak uit zijn mond te horen, die landen geld doen „verliezen”, vogels doden en walvissen gek maken.

Zijn regering probeert met een hele trukendoos aan maatregelen nieuwe windmolens tegen te houden, of die nou op zee, het vasteland, op private of overheidsgrond moeten komen. Met gemengd resultaat: de afgelopen weken mochten vijf windprojecten op zee, die de regering had geschrapt, toch doorgaan. Maar intussen geven overheidsagentschappen nauwelijks nog goedkeuring aan wind- en zonneparken op land, berichtte The New York Times na onderzoek.

Tot voor kort waren aanvraagprocedures een formaliteit, maar de regering gebruikt ze nu om honderden projecten dwars te zitten. Daardoor gingen sommige al niet meer door, zoals een beoogd windpark in Wyoming. Tegelijkertijd stimuleert de regering boren naar olie en gas, onder meer in de beschermde wildernis van Alaska. Deze week werd bekend dat de VS niet langer erkennen dat klimaatverandering een gevaar is voor volksgezondheid.

Houden van windmolens

In zijn eerste termijn prees Trump ook al fossiele brandstoffen, maar hij was toen lang zo fel niet gekant tegen turbines. Dat hij dat nu wel is, valt temeer op omdat een groot deel van zijn trouwste achterban dat helemaal niet is. Sterker: op weinig plekken in de VS houden ze meer van windmolens dan op het platteland van Texas en Oklahoma.

„In West-Oklahoma hadden we altijd al de jaknikkers in het landschap, dus de turbines waren voor ons niet zo’n issue”, vertelt Mike Brown. Hij is burgemeester van Weatherford, een plaatsje met 12.000 inwoners aan de voormalige Route 66.

De inwoners zien de haat van de president met bevreemding aan. Een woud van windmolens omringt Weatherford, en daar zijn ze er blij mee, vertelt Brown telefonisch. Belastingopbrengsten uit de windparken vloeien direct naar scholen in de regio, zegt hij. „Bovendien krijgen landeigenaren een jaarlijkse betaling voor elke turbine die ze hebben.” Naar schatting ontving Oklahoma al bijna een miljard dollar aan belastingen door windparken, terwijl de grondbezitters samen jaarlijks zo’n 100 miljoen incasseren.

Weatherford ligt in Custer County, waar ruim driekwart van de bevolking op Trump stemde. Het jaarlijks inkomen per hoofd van de bevolking ligt er zo’n 10.000 dollar onder het landelijk gemiddelde van 44.000. Burgemeester Brown probeert het stadje al jaren te profileren als ‘windenergiehoofdstad’ van Oklahoma. Voor het stadhuis liet hij een dertig meter lange wiek plaatsen, die een kunstenares kleurrijk beschilderde met lokale iconen, zoals het Route 66-bord. „Met het oog op de marketing, zeg maar.”

Is dat niet wat ongemakkelijk nu de president voortdurend windmolens aanvalt? „Je hebt altijd mensen die turbines afkeuren”, zegt Brown, een beetje lachend. „Maar de mensen hier profiteren ervan. Het is gewoon een alternatieve energiebron, en behoorlijk betrouwbaar.”

De liefde tussen streekbewoners en hun windturbines – waarvan de meeste zijn gemaakt in de VS – heeft een opmerkelijke geschiedenis, die nog eens benadrukt hoezeer de komst van Trump een breuk vormt met het verleden. Windparkontwikkelaars zagen iets meer dan twintig jaar geleden een gouden kans in het vlakke westen van Texas en Oklahoma, die naadloos aansloot op de bijna libertarische politieke cultuur daar. De idee dat landeigenaren, zoals ranchers, vrijelijk kunnen beschikken over hun grond, is bijkans heilig in die staten.

Boeren hadden snel door dat de turbines een soort pinautomaten waren – het gezoem ervan werd al gauw ‘het geluid van geld’ genoemd. En, niet onbelangrijk: de Republikeinse partij zag het helemaal zitten. „We like wind”, verklaarde de toenmalig gouverneur van Texas, olieman en latere president George W. Bush al eind jaren negentig. „We hebben er zoveel van in Texas, laten we kijken wat we ermee kunnen doen.”

Olie en wind bijten elkaar niet, vond Bush. Hij tekende vlak voor de eeuwwisseling een wet waardoor de staat in 2009 2.000 megawatt windenergie zou moeten opwekken, genoeg voor meer dan een miljoen huizen. Het doel werd ruimschoots gehaald.

Rancher-echtpaar Brooks zag begin deze eeuw de werklui komen. Een beetje gek was het wel, te zien hoe op hun land, al generaties in de familie, betonnen fundamenten verrezen. Maar het wende snel. „Toen ze klaar waren, vond ik het geweldig”, zegt Charlotte. Het boeren werd zelfs makkelijker; de windparkontwikkelaar verbeterde de wegen op hun land.

De alliantie van ranchers en politiek leidde ertoe dat in Texas nu meer dan 19.000 turbines staan, soms vlak naast jaknikkers. De energiemix van de ‘Lone Star State’ is daardoor een stuk groener dan die van veel andere staten: ruim een derde bestaat uit duurzame bronnen, en op sommige dagen is dat zelfs veel meer. In Oklahoma – ook rijk geworden door olie – komt zelfs bijna de helft van de energie uit wind.

„Over het algemeen steunen inwoners deze ontwikkeling”, zegt Talbot Andrews, universitair hoofddocent politicologie aan Cornell University. Ze deed uitgebreid onderzoek naar de publieke opinie over windmolens in West-Texas. „Mensen zien de economische voordelen heel duidelijk.” Net als in Oklahoma dragen de belastingopbrengsten van windparken er direct bij aan publieke voorzieningen.

In principe is dit bemoedigend, zegt Andrews: steun voor groene energieprojecten, ondanks grote impact op het landschap, is zelfs in dit conservatieve gebied mogelijk. Maar ze onderstreept ook dat die steun met zorgen over klimaatverandering niets te maken heeft.

‘De wind is woke geworden’

„De wind is woke geworden”, schreef Nobelprijs-econoom Paul Krugman in 2023 in een opinieartikel. Hij vroeg zich af waarom de Republikeinse partij zich opeens kritisch opstelde tegenover windparken, na die jarenlang gesteund te hebben. Krugman vermoedde dat groene energie te zeer geassocieerd was geraakt met Joe Biden en de milieubeweging, en daarom nu fout was – los van eventuele economische logica.

De afgelopen jaren is die partij verdeeld geraakt over windenergie. Er zijn pragmatici, die de voordelen van turbines blijven inzien. Tegenover hen staan sommige MAGA-Republikeinen (Make America Great Again), die zich fel tegen windmolens hebben gekeerd en vol inzetten op fossiele energie. Windmolens houden bijvoorbeeld „geen rekening met landeigenaren en het milieu”, zei de Zuid-Texaanse zakenvrouw, zelfbenoemd natuurbeschermer en lokale Republikein Lois Kolkhorst in 2025.

Na Trumps terugkeer in het Witte Huis dienden Kolkhorst en collega’s in het Texaanse Capitool een wetsvoorstel in dat die scheiding perfect zichtbaar maakte. Ze probeerden er nieuwe groene energieprojecten in de staat mee aan banden te leggen. Die opzet sneuvelde: Republikeinse afgevaardigden uit windrijke regio’s zagen er niks in. De meesten willen gewoon méér wind.

Eigenlijk draaide de stemming maar om één vraag, zei de lokale energie-expert Doug Lewin tevoren. „Haat je duurzame energie zo erg dat je bereid bent de Texaanse economie uit te schakelen?” Juist deze staat, waarin de agglomeratie Dallas aanhoudend uitdijt en nieuwe datacenters overal uit de grond schieten, heeft alle energiebronnen hard nodig: van olie tot wind. Lewin werkt inmiddels voor Google, dat hij van energieadvies voorziet bij diens Texaanse datacenterplannen.

Of Trumps afkeer van wind de Texaanse economie echt gaat hinderen, moet nog blijken. Maar als windparken last blijven houden van tegenwerking, is dat vanaf 2027 zeker te merken, aldus projectontwikkelaars tegen The New York Times. De vraag naar stroom stijgt rap in de VS, en het leidt geen twijfel dat de productie van windenergie het snelst is op te voeren. Volgens Sandhya Ganapathy, directeur van wind- en zonneparkontwikkelaar EDP Renewables, gaat dit leiden tot hogere energieprijzen. En dat is misschien fijn voor de fossiele industrie, maar niet voor Amerikaanse burgers, die nu al klagen over dure energie.

Inmiddels krijgt Trump uit eigen gelederen voorzichtig weerwoord van pragmatici. Kevin Stitt, de aartsconservatieve gouverneur van Oklahoma, noemde Trumps aanpak begin december „heel teleurstellend”. Hij bepleitte een „agnostisch” energiebeleid, en bekritiseerde tevens de poging van de regering een bijna productieklaar windpark voor de kust van Rhode Island te torpederen. De gouverneur -die het woord klimaatverandering nooit in de mind neemt – zei dat hij zich ook had beklaagd bij minister Doug Burgum van Binnenlandse Zaken.

Veel effect heeft het niet. Trump gaat sindsdien alleen maar feller tekeer tegen windmolens. Met Stitt lijkt hij sinds diens kritiek ook behoorlijk klaar. De president brandde de gouverneur afgelopen woensdag volledig af op sociale media – om een obscuur meningsverschil over uitnodigingen voor een diner, maar er was duidelijk ook ander zeer. „Zoals gebruikelijk had Stitt het FOUT.”

Rancher Charlotte Brooks snapt er allemaal weinig van. Ze zou zo weer tekenen voor een paar turbines op haar land. „Er zijn mensen die de turbines lelijk vinden, maar we moeten de energie toch ergens vandaan halen?” Zelf vindt ze de windmolens overigens niet zo storend. „Je raakt er behoorlijk aan gewend. Ik vind dat ze er helemaal niet slecht uit zien.”