Vaders gezondheid drukt verrassend groot stempel op zwangerschap en gezondheid baby

Wie aan een gezonde zwangerschap denkt, komt al snel uit bij de moeder. Stoppen met roken en alcohol, gezond eten, voldoende rust: het advies richt zich vrijwel altijd op de vrouw. Maar dat beeld is achterhaald, blijkt uit een nieuwe Britse studie.

Wetenschappers van de University of Southampton rekenen deze week in vakblad The Lancet af met het idee dat alleen het gedrag van de moeder ertoe doet. De invloed van de vader is jarenlang onderschat. Zijn gezondheid speelt een verrassend grote rol bij de uitkomst van een zwangerschap en de gezondheid van het kind, blijkt nu. “Onderzoek naar de rol van vaders tijdens zwangerschap en ouderschap is lange tijd verwaarloosd”, zegt onderzoeksleider Keith Godfrey. “Maar dat begint nu te veranderen. Het wordt steeds duidelijker dat vaders écht invloed hebben op het wel en wee van hun (on)geboren kind.”

Breed palet aan factoren

Factoren zoals gewicht, leeftijd en middelengebruik van de vader drukken hun stempel op zowel de zwangerschap als de gezondheid van het kind. Soms is die impact zelfs groter dan die van de moeder. “Voor bepaalde aspecten kan de invloed van de vader zelfs groter zijn”, vertelt Godfrey. “En opvallend genoeg hangen sommige effecten samen met wat de man zelf in zijn jeugd heeft meegemaakt.”

Het onderzoek combineert inzichten uit de biologie, gedragswetenschap en sociale wetenschappen en schetst daarmee een nieuw kader voor wat wetenschappers preconceptiegezondheid noemen: de gezondheid van beide ouders vóór de bevruchting. De levensloop van de vader speelt hierbij een belangrijke rol. “De ervaringen van een man in zijn vroege leven bepalen hoe gezond hij is in zijn vruchtbare jaren”, legt onderzoeker Danielle Schoenaker uit. “Denk hierbij aan stress, zijn fysieke en mentale gezondheid, zijn omgeving en opleiding.”

En dit heeft gevolgen voor meer dan alleen hemzelf. “Deze factoren beïnvloeden niet alleen zijn eigen gezondheid, maar ook die van zijn partner en haar gedrag tijdens de zwangerschap, zoals het volgen van prenatale zorg”, zegt Schoenaker. “Daarnaast zijn er directe biologische effecten op de ontwikkeling van het kind.” Je zou kunnen zeggen dat de gezondheid van een baby al ver vóór de zwangerschap begint. De verantwoordelijkheid wordt gedeeld door beide ouders.

Eerlijke verdeling van verantwoordelijkheid

Dit is een belangrijk ethisch punt. Door alle verantwoordelijkheid bij de moeder te leggen, worden bestaande genderrollen versterkt. De wetenschappers betogen dat het tijd is voor een bredere blik, waarin ook maatschappelijke factoren een rol spelen. Zo benadrukt onderzoeker Jonathan Huang dat niet iedereen dezelfde kansen heeft om gezond te leven.

“Racisme en kolonialisme hebben de rol van veel zwarte en gekleurde mannen binnen families en gemeenschappen verstoord”, zegt hij. “Dat heeft barrières opgeworpen om hun gezondheid te verbeteren. Daarom zijn cultureel passende oplossingen nodig.” Hij pleit voor oplossingen op maat: beleid en programma’s die gezinnen en gemeenschappen versterken, met aandacht voor de gezondheid van mannen binnen hun sociale en culturele context.

Investeren in toekomstige vaders

Willen we gezondere kinderen, dan moeten we vroeger beginnen en breder kijken. Niet alleen zwangere vrouwen, maar ook jongens en jonge mannen verdienen aandacht. “Investeren in het welzijn van jonge mannen is van het grootste belang om de gezondheidsverschillen te verkleinen en de gezondheid van toekomstige generaties te verbeteren”, legt Godfrey uit.

Dat betekent niet dat de rol van de moeder minder belangrijk wordt. Integendeel. “Het gaat erom dat we erkennen dat gezondheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Mannen moeten worden voorbereid om ondersteunende partners, bondgenoten en zorgverleners te zijn, vóór, tijdens en lang na de zwangerschap.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Dochters leven langer als ze een goede band hebben met hun vader (tenminste: zo werkt dat bij bavianen) en Vaders die worstelen met hun mentale gezondheid, geven misschien meer door aan hun kinderen dan ze denken. Of lees dit artikel: Mannen zijn vaak slecht voorbereid op vaderschap, en dit is waarom.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: