Van hyperactief tot creatief: de wetenschap achter ADHD

Heb jij ADHD of ken je iemand die het heeft? Dan is de kans groot dat je jezelf in deze aflevering van Universiteit van Nederland herkent.

Neurowetenschapper Lara Wierenga (Universiteit Leiden) legt uit wat ADHD precies is, waarom niet iedereen met ADHD druk hoeft te zijn en welke rol hormonen en medicatie spelen. Onder de video stroomden de reacties binnen. Waarom bestaat ADD eigenlijk niet meer? Hebben tegenwoordig meer mensen ADHD? En zitten er misschien ook voordelen aan een ADHD-brein?

Scientias: Allereerst, leuke video! Ook de kijkers deelden enthousiast hun ervaringen.

Lara Wiegenga: “Ja veel mensen deelden hun persoonlijke verhalen over ADHD en herkenden zich in de video, dat vond ik mooi om te zien!”

Sommige kijkers vroegen zich af waarom de term ADD is verdwenen. Waarom heet het nu allemaal ADHD?

“De diagnose is niet zozeer veranderd, maar de naam wel. Het diagnostische handboek, de DSM, wordt regelmatig aangepast op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten. Tegenwoordig is ADHD de overkoepelende diagnose, met verschillende subtypes. Mensen die vroeger ADD hadden, vallen nu meestal onder het inattentieve type, zonder de hyperactiviteit die vaak geassocieerd wordt met ADHD.”

Een kijker merkte op dat het lijkt alsof tegenwoordig steeds meer mensen ADHD hebben ten opzichte van vroeger. Klopt dat?

“De cijfers zijn de afgelopen jaren juist redelijk stabiel gebleven. We herkennen ADHD beter dan vroeger en er is meer bekendheid over. Daardoor vinden meer mensen de weg naar een diagnose. Dat geldt overigens nog niet voor iedereen. Bij vrouwen wordt ADHD nog steeds minder goed herkend dan bij mannen. Ook is het belangrijk om te benadrukken dat je ADHD niet zelf kunt vaststellen. Iedereen heeft wel eens moeite met concentreren of is druk. Een diagnose kan alleen worden gesteld door een professional.”

Meerdere kijkers vroegen zich af hoe ADHD en autisme van elkaar verschillen, zeker omdat sommige kenmerken op elkaar lijken.

“Het zijn twee verschillende classificaties, maar op individueel niveau kunnen symptomen soms overlappen. Daarom is het vaak nuttiger om niet alleen naar een label te kijken, maar vooral naar welke klachten en sterke kanten iemand heeft. Ik vind het daarom ook mooi dat er steeds vaker wordt gesproken over neurodiversiteit als overkoepelende term. Dan kijk je niet alleen naar de uitdagingen, maar ook naar iemands talenten.”

Verschillende kijkers merkten inderdaad op dat ADHD vaak alleen vanuit de negatieve kant wordt belicht. Zijn er ook voordelen?

“Er wordt gelukkig steeds meer onderzoek gedaan naar de positieve kanten van ADHD. Creativiteit, flexibel denken en goed functioneren in een dynamische omgeving worden regelmatig genoemd. Je ziet bijvoorbeeld dat mensen met ADHD relatief vaak kiezen voor creatieve of vrije beroepen. Het is belangrijk om niet alleen te kijken naar wat lastig is, maar ook naar wat iemand juist goed kan.”

Worden door ADHD-medicatie dan ook die positieve eigenschappen onderdrukt?

“Dat kan, maar zeker niet bij iedereen. Sommige mensen ervaren dat hun stemming wat vlakker wordt. Dat kan zelfs een reden zijn om met medicatie te stoppen. Daarom is het belangrijk om samen met een behandelaar te kijken wat voor jou het beste werkt.”

Tot slot wil Wierenga aandacht vragen voor een onderwerp dat volgens haar nog te weinig wordt onderzocht.

“Jarenlang is ADHD-onderzoek vooral gedaan bij jongens en mannen. Daardoor weten we nog altijd minder over hoe ADHD zich bij vrouwen uit. Vrouwen krijgen bijvoorbeeld gemiddeld later een diagnose, omdat hun klachten minder snel worden herkend en zij symptomen vaker maskeren. Ook de invloed van hormonen wordt pas de laatste jaren serieus onderzocht. Daar is nog veel winst te behalen.”

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!