Vlak bij het laagste punt van Nederland zit een natte plek in de veendijk. ‘We gaan zorgen dat de dijk weer sterk genoeg is’

Er is een natte plek in de dijk van de ringvaart ontdekt. Best groot. Twee bij vijf meter. En diep. „Ik kom tot een meter”, zegt dijkwacht Jeroen Wouda. „En ik hoef er helemaal geen moeite voor te doen.” Collega Alie Veninga: „M’n prikstok gaat er helemaal in.” De dijkwachten lopen speurend rond, hier vlak bij het laagste punt van Nederland, 6,76 meter onder NAP, in het Zuid-Hollandse Nieuwerkerk aan den IJssel.

Sinds twee weken voeren ruim honderd vrijwilligers inspecties uit op veendijken, die in droge tijden scheuren kunnen vertonen, natte plekken en andere ongerechtigheden.

„We zoeken schadebeelden”, zegt Wouda. De vrijwilligers worden ingezet door het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Dat is, zoals alle waterschappen in Nederland, alert op de conditie van veendijken, om te voorkomen dat ze in tijden van droogte bezwijken. Dijkwachten komen in actie zodra het neerslagtekort in de regio 176 millimeter groot is. Wie afwijkingen aantreft, kan die via een app melden. Medewerkers van het hoogheemraadschap komen in actie als dat nodig is.

De Ringvaart in Nieuwerkerk aan den IJssel

Foto walter herfst

Als het water van de natte plek uit de ringvaart zelf afkomstig zou zijn, moet het hoogheemraadschap overwegen een ‘kleikist’ te graven, een sleuf langs de oever die met klei wordt gevuld en zo het water tegenhoudt. Daartoe moest vorig jaar augustus nog worden besloten, toen even verderop in de Rotterdamse wijk Ommoord twee natte plekken op enige afstand van elkaar bleken te duiden op een dijkafschuiving. Vermoedelijk niet alleen veroorzaakt door droogte, maar ook door gegraaf van kreeften en karpers, in combinatie met een tractor die eroverheen was gereden.

Niet voldaan aan veiligheidsnormen

Hier, in Nieuwerkerk, lijkt het gelukkig te gaan om water uit de grond. Jeroen Wouda: „Je ziet een film over het water liggen. Dat houdt in dat er bacteriën in zitten. En dat betekent weer dat het water uit de grond komt, niet uit de ringvaart.” Alie Veninga: „Het lijkt of hier een tractor heeft vastgezeten.”

Het hoogheemraadschap gaat tegen dit ‘uittredend water’, zoals het jargon het omschrijft, zeker maatregelen nemen, vertelt Stefan Loosen, beheerder waterkeringen. Dat houdt in: een laag van ongeveer zeventig centimeter klei op het dertig meter brede talud aanbrengen. „Geen pottenbakkersklei, want die is te zwaar. We laten lichte klei aanbrengen, zodat de kade niet te snel inzakt.”

Lees ook

Een dijkdoorbraak door droogte, kan dat vaker gebeuren? ‘Als we water niet de ruimte geven, neemt het water zélf die ruimte’

De werkzaamheden beginnen niet onmiddellijk maar zullen deel uitmaken van een grotere operatie, over enkele maanden. Loosen: „Zo ernstig is dit niet.” Dit deel van de Oostdijkring blijkt bij eerdere reguliere controles om verschillende redenen sowieso niet aan de veiligheidsnormen te hebben voldaan. „Hij is afgekeurd”, zegt Loosen. De woordvoerder van het hoogheemraadschap: „Dat de dijk is afgekeurd, betekent niet dat hij binnen een jaar bezwijkt. Er zit een veiligheidsmarge in.” Loosen: „Ja, we werken met een ruime veiligheidsmarge.” De dijk zal niet worden verhoogd maar wel worden versterkt. „Het talud is nu te steil. We gaan zorgen dat de dijk weer sterk genoeg is.”

Permanent op peil

Het water in de ringvaart en de andere boezemwateren van het hoogheemraadschap blijft ondanks de droogte permanent op het gewenste peil. Dijksloten langs woningen, bijvoorbeeld, komen niet zomaar ineens droog te liggen. Het is het effect van ingenieus watermanagement, een verfijnd systeem. In dit geval kan altijd water uit de Hollandsche IJssel worden gehaald, óók als het zoutgehalte daarvan iets te hoog dreigt te worden – dan kan er weer water uit onder meer de Lek worden gehaald en, indirect, uit het Amsterdam-Rijnkanaal en zelfs uit het IJsselmeer, de ‘nationale regenton’.

Mooi werk, die inspecties, en je krijgt er als vrijwillige dijkwachter behalve een korte opleiding ook nog een kleine vergoeding voor. Je zou bijna hopen dat je tijdens je rondes een ongerechtigheid in de dijk ontdekt, toch? Wouda glimlacht: „Inderdaad, als je niets ontdekt, wordt het op een gegeven moment wel wat saai.”