Voor het eerst maken planten het eiwit dat vlees rood kleurt

Britse wetenschappers schoten varkens- en rundergenen in de bladgroenkorrels van planten. Die gingen myoglobine aanmaken, het eiwit dat vlees zijn kleur en smaak geeft.

Myoglobine zit in het spierweefsel van gewervelde dieren. Daar houdt het zuurstof vast. Het eiwit doet in een biefstuk twee dingen. Het ijzer erin zorgt voor de hartige smaak en de zuurstof geeft vlees zijn typische rode kleur.

Vleesvervangers missen dat eiwit, waardoor je moeilijk de smaak van vlees kunt nabootsen. De bekendste oplossing is om het gen voor zo’n eiwit in te bouwen in gist of bacteriën. Daarna kan het geproduceerd worden in gistingstanks. Dat is duur en vergt veel energie. 

Een genenkanon

De onderzoekers maakten eerst kopieën van de myoglobinegenen van varken en rund. Die kopieën werden daarna letterlijk een plantencel in geschoten, met een apparaat dat in het jargon een genenkanon heet. Minuscule deeltjes met DNA eraan worden met brute kracht door het celweefsel gejaagd.

Het doel was om deze genen niet in de celkernen, maar in de bladgroenkorrels te schieten. Die verzorgen de fotosynthese en stammen af van bacteriën die ooit door een plantencel werden ingelijfd. Ze hebben daardoor hun eigen DNA en er zit er heel veel van in één cel. 

Bij een deel van de kiemplanten lukte de ingreep. Het ging om tabak en sla. De planten groeiden uit, bloeiden en zetten zaad en ook hun nakomelingen hadden de nieuwe eigenschap. Om te controleren plaatsten de onderzoekers dezelfde genen ook in de celkern van andere planten.

Tabak is het standaard proefkonijn in dit soort labwerk, maar het is niet eetbaar. Sla wel en daarom diende het als toets of de techniek ook werkt in een gewas dat op je bord kan belanden.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Tien keer minder dan een biefstuk

De opbrengst kwam uit op ongeveer 800 milligram myoglobine per kilo droge tabak en 810 milligram per kilo droge sla. Dat is meer dan drie keer zoveel als wanneer het gen in de celkern werd gestopt.

Maar vergelijk dit met echt vlees en de verhoudingen worden duidelijk. Vlees bevat meer dan tien keer zoveel myoglobine als de beste plant in dit onderzoek. Wie op basis van deze studie een slablad met de smaak van rundvlees verwacht, komt bedrogen uit.

De onderzoekers stellen daar tegenover dat je planten veel efficiënter kweekt dan dieren en dat de opbrengst per hectare daardoor mogelijk in de buurt komt van of zelfs boven die van de veehouderij uitkomt. Dat is wel een berekening op papier. Er is in dit onderzoek geen veldproef gedaan en geen volledige milieuanalyse gemaakt die water, energie en broeikasgassen van de hele keten optelt.

Van blad naar burger

De bedoeling is hoe dan ook niet dat je die sla opeet. Het eiwit zou uit de bladeren worden gehaald, waarna het als ingrediënt in vleesvervangers terecht zou komen. Omdat het molecuul identiek is aan het dierlijke origineel, zou het onder meer de smaak en voedingswaarde van namaakvlees kunnen verbeteren. Dat laatste is in deze studie niet getest: er is geen product mee gemaakt en niemand heeft ervan gegeten.

Naar de markt voor vleesvervangers kijken de onderzoekers sowieso. Een deel van de financiering kwam namelijk van een Brits biotechbedrijf. Ook een van de coauteurs werkt daar en is medebedenker van een lopende patentaanvraag rond deze technologie. De onderzoekers vermelden dat in hun publicatie.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: