Waarom de Nederlander liever spaart dan belegt: ‘Je moet het laten staan, jezelf dwingen om rustig te blijven’

Je hoeft maar de radio aan te zetten, de krant te lezen of je sociale media te openen, of je wordt gewezen op de voordelen van beleggen. En niet alleen vermogensbeheerders of finfluencers proberen je over te halen een stap op de beurs te zetten: ook grootbanken wijzen graag hun klanten op de beleggingsmogelijkheden in hun apps. Toch loopt dat nog bepaald geen storm, blijkt steeds uit onderzoeken.

Nederlanders zijn moeilijk aan het beleggen te krijgen – sparen blijft een belangrijke reflex als er wat geld over is. Vier op de vijf Nederlanders beleggen niet, schreef ING recent. De helft is het ook niet van plan.

Terwijl er wel middelen zijn: in de afgelopen zes jaar werd 150 miljard euro op spaar- en betaalrekeningen gestort, tot een totaal van 600 miljard euro, blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank. In diezelfde periode werd 50 miljard euro in individuele aandelen, aandelenmandjes en beleggingsfondsen gestoken – in totaal wordt nu ruim 200 miljard euro belegd.

Vanuit de financiële markten wordt wel aan al dat spaargeld getrokken. Uit algemeen economisch belang: de Europese Unie wil dat er meer wordt geïnvesteerd om de economie te stimuleren. Maar het is ook in het belang van het individu, stelde de Autoriteit Financiële Markten recent. 800.000 Nederlandse huishoudens, oftewel een op de tien, beleggen niet terwijl ze daar wel de middelen voor hebben én ze later bij pensionering mogelijk geld tekortkomen om hun huidige manier van leven financieel te kunnen volhouden.

Waarom gaan huishoudens dan niet beleggen – of toch wel, na lang wikken en wegen? Na een oproep deelden lezers hun overwegingen. Die sluiten goed aan bij de bevindingen van onder meer de AFM en ING over waarom de drempel voor beleggen zo hoog is. Mensen menen een gebrek aan kennis te hebben om te kunnen beginnen. Ze zien beleggen als risicovol, of zelfs als een vorm van gokken. Of de beleggingshorizon wordt te kort geacht – waar beleg je voor als je al met pensioen bent?

Drie mensen delen hun overwegingen
Beleggen, of juist niet?

Mirjam Top (1981)Belegt 40.000 euro

Mirjam Top is docent en onderzoeker Sociaal Werk aan de Hogeschool van Amsterdam en forensisch orthopedagoog

„Ik dacht altijd: je hebt minstens 50.000 euro nodig om te kunnen beleggen. Daarom heb ik de beslissing lang uitgesteld. Daar komt bij dat ik eigenlijk tegen het kapitalistische systeem ben waarbij mensen met kapitaal steeds rijker worden, terwijl mensen die werken steeds minder overhouden. Ga ik daar niet aan meedoen als ik aandelen ga kopen?

„Maar goed: het systeem is nu eenmaal zo. En ik bedacht: ik ben ook verantwoordelijk voor mijn geld. Ik moet er verstandig mee omgaan en ervoor zorgen dat het evenveel waard blijft. Met spaargeld hou je de inflatie niet bij. En ik denk dat de overheid steeds minder gaat doen voor mensen. Ik weet niet zeker of als ik met pensioen ga, ik nog AOW krijg. Dan is het echt verstandig om zelf vermogen op te bouwen.

„Toen ben ik gaan nadenken. Ik heb met het Nibud gemaild over hoeveel ik nu op een spaarrekening moest houden, en hoeveel ik kon beleggen. Dat deden mijn ouders al: voor mijn zakgeld hielden zij strikt de Nibud-norm aan. Mij adviseerden ze 30.000 spaargeld aan te houden, waarvan ik de helft op een spaarrekening heb staan. Met de rest beleg in de laagrisicocategorie – dat advies zal wel voor ieder anders zijn. Dat bedrag is nu, met groei van het vermogen erbij, 40.000 euro. Dat is niet extreem veel, maar ik verdien maandelijks verder genoeg. Ik besef goed dat ik een privilege heb.

„Ik begon bij de bank waar ik altijd al zat, ING, met een wapenvrij fonds. Maar na twee jaar ben ik overgestapt, naar Triodos. Want ik kwam erachter dat het toch wel uitmaakt of je zo’n fonds neemt bij een bank die verder doet wat-ie wil, of bij een bank die nooit in wapens investeert. Triodos scoorde veel beter in de Eerlijke Bankwijzer.

„Ik vond beginnen met beleggen niet zo moeilijk. Maar ik ben hogeropgeleid. Ik kan me voorstellen dat het voor anderen lastig kan zijn, en dat die al snel denken: laat maar. Na mijn overstap viel me op dat ik door Triodos veel beter werd voorbereid. Ik moest realistische doelen stellen, en kon pas daarna verder. Dat dwong me om er dieper over na te denken. Bij ING was de test of ik geschikt ben voor beleggen veel makkelijker.

„In een fonds bij een bank beleggen kost niet zo veel tijd. Je hoeft verder niet heel erg te leren hoe het moet. Als ik meer kennis zou hebben over beleggen, zou ik het misschien anders doen, maar ik heb geen tijd of zin om seminars te volgen of beleggingstijdschriften te lezen. Dat is misschien ook belangrijker voor mensen die nog meer geld hebben om mee te beleggen.”

Steven Bosman (1973)Belegt enkele tienduizenden euro’s

Steven Bosman is ict’er bij de IND

„Ik heb er lang over nagedacht, wel of niet gaan beleggen. Ik ben overtollig verklaard bij mijn vorige werkgever en heb daar een ruime ontslagvergoeding gekregen. Ik dacht dat als vijftiger ook wel nodig te hebben. Quod non. Al vrij snel had ik een baan. Maar dan heb je wel dat geld staan. Wat dan?

„Mijn vrouw en ik vinden het een onzekere wereld. Je wilt toch wat achter de hand houden, en met de inflatie in ons achterhoofd zijn we toch beleggen gaan overwegen. Ik ben een analytisch ingesteld persoon – neurodivergent. Ik doe dingen op basis van zo veel mogelijk kennis. Dus ik ben maar onderzoek gaan doen. Lezen, YouTube-video’s kijken, AI vragen – al moet je wat die zeggen met 50 kilo zout nemen. Ik heb verschillende modellen gevraagd. Perplexity en Claude zijn dan de fijnste, omdat die hun referenties ook geven. Dan kan je checken of ze flauwekul verkopen of niet.

„We hebben lang gewikt en gewogen, en toch besloten het te doen. En toen ben ik dingen gaan uitsluiten – geen crypto’s, dat vind ik als IT’er echt gebakken lucht. En toen kwam ik uit op ETF’s.” Dat zijn beleggingsproducten met een vast mandje aandelen dat wordt gevolgd, bijvoorbeeld een index. Het wordt ook passief beleggen genoemd, omdat je niet zelf losse aandelen hoeft te kopen. „We kozen niet voor een actief gemanaged beleggingsfonds, omdat die vaak slechter presteren dan een passief fonds en hoge kosten kennen.

„We maakten 10.000 euro over naar onze broker, en toen… viel er een bom op Iran. Het is heel kinderlijk, maar mijn vrouw en ik gingen elke dag kijken. Je kan het dan toch niet laten als mens. Het is toch een spel, een game. Terwijl we onze zoon juist proberen te beteugelen als het gaat om gamen. Het ging de ene maand omhoog, de andere maand omlaag. Maar je moet het laten staan, jezelf dwingen om rustig te blijven.

„Nu we eenmaal beleggen, is de drempel wel lager om meer te doen. Als er ooit een erfenis komt bijvoorbeeld. Maar als we nu in een jaar geld overhebben, dan gaat dat eerst naar het aflossen van de hypotheek.

„Groen beleggen is wel een ding. We hebben wel gekeken naar groene ETF’s, maar daar toch niet voor gekozen. Dan mis je bijvoorbeeld de Amerikaanse techbedrijven. Dus daar hebben we maar even ons brein uitgeschakeld: laat ons dan maar hypocriet zijn. En ja, redeneer ik dan maar: die Amerikaanse bedrijven verdienen bakken met geld aan ons; op deze manier profiteren we daar dan nog van. Zo verkoop ik dat maar aan mezelf.”

Ton van het Hof (1958)Belegt niet, wel hypotheekvrij huis en flink pensioen bij ABP

Ton van het Hof is gepensioneerd rijksambtenaar

„Niet gaan beleggen is niet iets wat wij op één moment hebben besloten. Het is een beslissing die wij in de loop van ons leven hebben genomen. Toen wij een jaar of 25 waren, konden we een huis kopen. Dan beleg je eigenlijk in onroerend goed. Mijn vrouw en ik hadden lang één inkomen, het mijne. Dat was een soort middeninkomen. Het was niet veel en ook niet weinig; we konden er leuk van rondkomen. Maar we moesten de hypotheek aflossen. Dan gingen we niet ook nog beleggen. Was dat een bewuste beslissing? Nou ja. Het was meer zoiets van: het kan niet.

„We hadden dus een huis. En hebben toen een aflossingsvrije hypotheek genomen, om wat meer centen op zak te hebben. Maar die geeft dan ook wel de mogelijkheid om tussentijds af te lossen, als je dat wil. En toen we wat meer gingen verdienen, hebben we dat ook gedaan.

„Dat werkte twee kanten op. Ten eerste ben je bezig met vermogensopbouw, want mijn schulden gaan naar beneden. En mijn woning werd toevallig ook meer waard. Warren Buffett zei ooit: je moet in onroerend goed beleggen, want de ruimte is beperkt. Dus het kan alleen maar meer waard worden.

„Aan de andere kant gaan je woonlasten naar beneden. Dus tegelijkertijd creëer je daarmee een soort extra inkomen, zal ik maar zeggen. Nou, dat vind ik nou beleggen. Risicovrij beleggen. Ik denk: als je de mogelijkheid hebt, doe dat nou eerst, je hypotheek aflossen.

„En daar komt bij voor ons, dat ik een flink pensioen heb opgebouwd als rijksambtenaar met dik veertig dienstjaren. Dat zit bij ABP, en dat pensioenfonds belegt voor mij in aandelen. Dus ik zit indirect al tot mijn nek in de effecten.

„Mijn vrouw en ik hebben voor de rest een flink bedrag op de spaarrekening. Dat in aandelen stoppen? Nou, nu heb je weer die oorlog van die gekke Trump. Dan is de kans dat aandelen uiteindelijk toch gaan zakken. Pensioenfondsen hebben onder het nieuwe pensioenstelsel ook al gewaarschuwd dat de uitkeringen niet alleen maar omhoog zullen gaan, maar ook omlaag kunnen. Nou, dan hebben wij onze spaarrekening altijd nog.

„Beleggen gaat bovendien over kapitaalopbouw. Ik ben 67. Mijn vrouw 65. Volgens mij kunnen we ons geld op onze leeftijd beter opmaken dan dat we ons focussen op een beleggingshorizon van een jaar of tien.

„Met beleggen iets goed doen voor Europa? Dat spreekt mij totaal niet aan. Dat is het belang van de algemene economie tegen mijn eigen belang. Ik heb verhoudingsgewijs weinig geld. Daar kan ik dan iets mee doen wat goed voor Europa is, maar dat is een druppel op een gloeiende plaat. En voor mij kan dat wel impact hebben.”