Waarom dolfijnen in de Adriatische Zee steeds vaker vissersboten volgen

Tuimelaars zoeken opvallend vaak naar voedsel achter trawlers. Dat laat mogelijk zien dat natuurlijke prooien schaars worden.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

In de Adriatische Zee zwemmen veel tuimelaars achter vissersboten met sleepnetten aan. Ze eten daar vis die tijdens het ophalen uit de netten valt, wordt weggegooid of uit een net zijn ontsnapt. Dat gedrag is niet nieuw: dolfijnen zijn slimme dieren en grijpen kansen als die zich voordoen. Een nieuw onderzoek laat echter zien dat het gedrag in sommige gebieden wel erg vaak voorkomt. Het onderzoek is te vinden in Frontiers in Mammal Science.

Opvallend verband

Wetenschappers onderzochten de zee voor de Italiaanse regio’s Veneto en Marche. Tussen 2018 en 2025 controleerden zij 859 trawlers op de aanwezigheid van dolfijnen. In totaal voeren ze 17.755 kilometer verdeeld over 148 dagen waarop gevist werd. Daarbij bleek dat tuimelaars achter bijna een kwart van alle onderzochte trawlers zwommen. Vooral bij bepaalde vissersschepen was het beeld opvallend. In Marche werd 75,9 procent van de onderzochte bodemtrawlers gevolgd door dolfijnen. In Veneto was dat 25,9 procent.

Volgens hoofdonderzoeker Giovanni Bearzi wijst dit op een opvallend verband. “De langdurige en bewuste omgang met trawlers laat zien dat de dolfijnen sterk op deze vissersboten leunen,” zegt hij. “Op de dagen dat er wordt gevist zoeken ze vooral voedsel in de buurt van sleepnetten.” Helemaal afhankelijk zijn de dieren niet: als er niet gevist wordt moeten ze nog steeds zelf jagen. Echter laten de cijfers wel zien dat, als trawlers aanwezig zijn in een gebied, ze een grote rol spelen in hun dagelijks leven.

Makkelijke snack?

De onderzoekers keken niet alleen naar boten. Ze fotografeerden ook de rugvinnen van de dolfijnen. Die vinnen hebben vaak littekens en inkepingen. Daardoor kunnen individuele dieren worden herkend. Zo ontdekten de onderzoekers dat 85,9 procent van de herkenbare volwassen tuimelaars in Veneto minstens één keer achter een trawler werd gezien. In Marche ging het om 90,3 procent. “Het bewijs wijst erop dat het grootste deel van een vrij grote groep dolfijnen regelmatig achter trawlers voedsel zoekt,” zegt onderzoeker Silvia Bonizzoni.

Dat roept volgens het onderzoek een ongemakkelijke vraag op: volgen de dolfijnen de boten omdat dat makkelijk snacken is, of omdat er elders te weinig voedsel te vinden is? De Adriatische Zee is al tientallen jaren zwaar overbevist. Vooral sleepnetten die over de zeebodem gaan hebben tijdens die periode veel schade veroorzaakt. Ze woelen de bodem om en verstoren leefgebieden van vissen en andere zeedieren. Daardoor zijn veel grote roofdieren uit het gebied verdwenen. De tuimelaar is een van de weinige zeezoogdieren die er nog regelmatig voorkomt.

Leestip: Dolfijnen praten harder als het lawaaiig wordt, maar lang niet hard genoeg

Voor de dolfijnen kan een trawler daarom soms lijken op een ‘varend buffet’: achter de netten vinden ze verzwakte vissen, resten van de vangst en soms weggegooide vis. Maar eten van dat buffet is niet zonder gevaar: dolfijnen kunnen dodelijk gewond raken door de netten. Ook kan het lawaai van trawlers hun gehoor aantasten. Daarnaast kan het volgen van boten hun normale gedrag, hun dieet en hun sociale leven veranderen. Onderzoeker Randall Reeves maakt zich daarom zorgen. “Het is riskant gedrag,” zegt hij. “Tegelijkertijd kan het vanwege de overbevissing van het gebied te moeilijk zijn om genoeg prooien op andere plekken te vinden. Voor deze dieren lijkt het nemen van een risico mogelijk beter dan om gegarandeerd honger lijden.”

Volgens Bearzi is bescherming daarom nodig. “Trawlers richten enorm veel schade aan in de Adriatische Zee,” zegt hij. “Doorgaan met deze vorm van visserij is daarom onverstandig. Zo’n verbod is niet alleen nodig om dolfijnen te beschermen, maar ook om de mariene biodiversiteit als geheel te behouden.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Vrienden met vreemden? Bonobo’s en dolfijnen slopen een hardnekkige mythe over samenwerking en Dolfijn Mimmo koos voor Venetië: hoe een dolfijn zich kan redden in een drukke stad . Of lees dit artikel: Niet alleen dolfijnen: ook poetslipvissen blijken mogelijk uitzonderlijk intelligent te zijn .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: