Waarom volwassen kinderen breken met hun ouders: deze studie legt bloot wat eraan voorafgaat

Het blijft toch je moeder, verzuchten we weleens als er irritaties zijn. Want waar je gewoon andere vrienden zoekt als je ze niet meer leuk vindt, doe je dat met familie niet: die relatie moet koste wat kost behouden blijven, vinden we.  Toch besluiten sommige volwassen kinderen uiteindelijk om ieder contact met hun ouders stop te zetten. Een nieuwe studie laat zien wat daarachter zit en dat zo’n breuk zelden uit de lucht komt vallen.

Socioloog Rin Reczek van The Ohio State University interviewde 68 volwassenen uit de Verenigde Staten die geen contact meer hadden met ten minste één ouder. De interviews vonden plaats in 2023 en duurden gemiddeld 75 minuten. Daarbij werd hun familiegeschiedenis vanaf de jeugd tot het moment van het interview in kaart gebracht.

Uit die gesprekken ontstaat een ander beeld dan het idee dat volwassen kinderen plotseling besluiten hun ouders uit hun leven te bannen. Het verbreken van het contact volgt meestal op jaren van slechte behandeling, moeizame communicatie of het overschrijden van grenzen. Een enkele gebeurtenis uit de jeugd, een trend op sociale media of zogenoemd ‘therapiejargon’ bieden geen afdoende verklaring.

Wanneer familie zijn niet meer genoeg is

Centraal staat een botsing tussen twee ideeën over familie. Het eerste noemt Reczek compulsory kinship, oftewel verplichte verwantschap: het idee dat biologische familiebanden blijvend zijn en in stand moeten worden gehouden omdat iemand nu eenmaal familie is.

Daar tegenover staat democratized kinship, gedemocratiseerde verwantschap. Daarin is niet de biologische band doorslaggevend, maar de kwaliteit van de relatie. Verbondenheid, wederzijds respect, verantwoordelijkheid, groei en veiligheid bepalen wie iemand als familie beschouwt. De breuk kan ontstaan wanneer één familielid vanuit die nieuwe waarden naar familie gaat kijken, terwijl andere familieleden vasthouden aan het idee dat de biologische band op zichzelf voldoende is.

“Als verplichte verwantschap de brandwonden van ongelijkheid veroorzaakt, dan zijn gedemocratiseerde verwantschap en haar waarden van kwaliteit en gelijkheid de balsem”, beschrijft Reczek poëtisch. Daarmee valt ook moeilijk vol te houden dat mensen die het contact verbreken weinig om familie geven. “Dat kan niet verder van de waarheid liggen”, zegt Reczek. “Ze geven ontzettend veel om familie. Ze willen een fijn gezin en stellen zeer hoge eisen aan wat dat is.”

Leestip: De kringverjaardag zal nooit meer hetzelfde zijn: jouw familie gaat de komende eeuw radicaal veranderen, zo voorspellen onderzoekers

Familie opnieuw vormgeven

De studie laat vervolgens zien wat er na zo’n breuk gebeurt. Voor veel deelnemers verdween hun familie niet uit hun leven. Ze gingen gewoon opnieuw bepalen wie daar deel van uitmaakte. Van de 68 geïnterviewden beschreven er 57 een verschuiving waarbij keuze belangrijker werd dan biologische verwantschap.

Zo ontstonden veilige en vertrouwde familieachtige banden met vrienden, huisgenoten, mensen uit de gemeenschap en kinderen. Anderen vonden onvoorwaardelijke steun bij oudere collega’s, vrienden of de ouders van vrienden. Ook bestaande banden met familieleden met wie het contact wél goed was, konden belangrijker worden.

Therapie bleek daarbij geen aanjager van familiebreuken. De geïnterviewden beschreven therapie vooral als een plek waar ze pijnlijke relaties konden verwerken en leerden nadenken over wat ze van gezonde relaties verwachtten. “Het was niet zo dat de therapeut hen aanmoedigde om iets te doen,” zegt Reczek. “Het was meer dat de therapeut hen leerde hoe gezonde relaties eruit zouden kunnen zien.”

Eigen kinderen

Ook het krijgen van eigen kinderen kon een omslagpunt vormen. Het ouderschap bracht herinneringen aan de eigen jeugd naar boven en kon aanleiding zijn om strengere grenzen te stellen of het contact volledig te verbreken, zodat de volgende generatie niet hetzelfde zou meemaken.

De studie verschuift daarmee de aandacht van wat iemand door familievervreemding verliest naar wat er daarna met het begrip ‘familie’ gebeurt. Familie blijkt voor deze groep minder vanzelfsprekend gekoppeld aan bloedbanden en sterker aan keuze, veiligheid en wederkerigheid. Of, zoals Reczek het samenvat: “Misschien ziet familie er niet uit zoals we dachten dat het zou zijn, maar dat doet het bijna nooit.”

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: