Deze paarse stof houdt je vier graden koeler dan wit katoen

Bij een hittegolf is de kans groot dat je naar spierwitte kleding grijpt. Wit koelt af, zo luidt het advies. Maar het kan dus ook in een andere kleur, zo blijkt uit nieuw onderzoek.

Onderzoekers uit China en Australië hebben een paarse stof gemaakt die in de volle zon meer dan vier graden koeler blijft dan wit katoen. De stof kaatst het grootste deel van het zonlicht terug en straalt tegelijkertijd lichaamswarmte weg van de drager. Dat de onderzoekers uitgerekend paars kozen, is geen toeval: paars is een van de kleuren die traditioneel het slechtst koelen.

Welke kleur je ziet, hangt af van welk licht een stof terugkaatst en welk licht ze absorbeert. Een paars oppervlak neemt groen licht op en groen is precies het deel van het zonlicht met de meeste energie. Een paarse trui vangt dus het felste stuk van het zonlicht op en zet dat om in warmte.

Warmte ontsnapt naar de ruimte

De onderzoekers verwerkten daarom een poeder in het materiaal dat zijn kleur niet aan een kleurstof dankt, maar aan piepkleine kristallen van metaalatomen en organische moleculen; metaal-organische raamwerken, zo heten die. Het kobalt erin zorgt voor de diep paarse kleur. Tegelijkertijd trillen de verbindingen in die kristallen op precies de golflengtes waarop warmte vanaf het aardoppervlak door de atmosfeer kan ontsnappen naar de ruimte, een beetje zoals door een open raam.

Het poeder alleen was echter niet genoeg. Op zichzelf kaatst het maar 40 tot 50 procent van het zonlicht terug. Zinkoxide, een stof die ook in zonnecrème zit, versterkt het effect: de korrels verstrooien licht alle kanten op en absorberen 70 procent van de UV-straling van de zon.

Beide ingrediënten gingen in een rekbare kunststof. Het resultaat kaatst 87,6 procent van het zonlicht terug en straalt 96,4 procent van zijn eigen warmte weg.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Twee testen, 0 lichamen

In de buitenlucht bleef de stof 4,2 graden koeler dan wit katoen en 6,2 graden koeler dan paars katoen. Tegenover de omgevingslucht was ze overdag gemiddeld 4,7 graden koeler.

Beeld je wel geen paars zomerkleedje in: de onderzoekers hielden het bij lapjes van 5 bij 5 centimeter. Die werden getest in april. Het was toen dus niet heel heet en de stof kwam niet in contact met een mens.

In een tweede experiment legden ze de stof op een verwarmde plaat van 37 graden Celsius, om de menselijke huid na te bootsen. Onder de nieuwe stof bleef die plaat tot 8 graden koeler dan een onbedekte plaat. Wit katoen hield de plaat 4,6 graden koeler, geverfd paars katoen 2,8.

Erg realistisch zijn die omstandigheden niet. Een plaat zweet niet en beweegt niet en een lapje dat met zijn hele oppervlak in de zon ligt is iets anders dan een kleedje met alle plooien en naden die daarbij horen. Op een echt lichaam zal de koeling dus wellicht minder efficiënt zijn.

Nog niet meteen in de winkel

Comfortabel wordt het wel, zo denken de onderzoekers. Het materiaal is licht en waterafstotend en het koeleffect verdween niet na 50 wasbeurten. Ook na 18 uur onder een UV-lamp (een versnelde verouderingstest) behield het zijn eigenschappen.

Toch is een vlies van nanovezels nog geen T-shirt. De stof is niet geweven, maar bestaat uit een matje van door elkaar liggende vezeltjes. Er is daardoor minder kracht nodig om ze uit elkaar te trekken voor ze scheurt. Wat er gebeurt als de stof schuurt, genaaid wordt of door proefpersonen gedragen wordt, is niet getest. Over de kostprijs, de opschaling naar rollen stof en het gebruik van kobalt en oplosmiddelen zegt de studie eveneens niets.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: