Wat gebeurt er als je Ozempic gebruikt vlak voordat je zwanger wordt?

Vrouwen die afslankmedicatie als Ozempic gebruiken rond de conceptie, bevallen vaker te vroeg. Dat blijkt uit Deens onderzoek. Maar dat gebeurt alleen in specifieke omstandigheden.

Semaglutide en liraglutide, beter bekend onder merknamen als Ozempic en Saxenda, werden in eerste instantie op de markt gebracht voor patiënten met diabetes type 2, maar veroveren tegenwoordig vooral de markt als afslankmiddel. Alleen al in Nederland gebruiken naar schatting 80.000 mensen dergelijke middelen. Vrouwen zijn daarbinnen sterk oververtegenwoordigd: in Denemarken is 70 procent van de gebruikers vrouw.

Het officiële advies luidt dat vrouwen met een kinderwens twee maanden voor de conceptie moeten stoppen. Maar dat advies is volledig gebaseerd op laboratoriumproeven met proefdieren; menselijke data ontbraken tot nu toe. En wie een middel op dergelijke schaal voorschrijft, weet dat sommige vrouwen onvermijdelijk zwanger zullen raken terwijl de stof nog in hun lichaam zit.

Hoe is het onderzocht?

Deense onderzoekers hebben veertien jaar aan Deense zorgdata bekeken. Zij selecteerden alle eenlingzwangerschappen die tussen oktober 2009 en december 2023 tot een bevalling leidden. Het waren er ruim driekwart miljoen in totaal. Deze data werden gekoppeld aan apotheekgegevens. De kernvraag: had de moeder kort voor of kort na de bevruchting een recept voor semaglutide of liraglutide afgehaald?

Bij 529 zwangerschappen was dat het geval. Statistisch werd gecorrigeerd voor bekende risicofactoren, waaronder leeftijd, gewicht, rookgedrag en opleidingsniveau. De onderzoekers publiceerden twee studies in het vakblad Human Reproduction Open.

Leestip: Niet alleen minder eten: Ozempic verandert ook wat we kopen

Het verschil zit in het waarom

Vrouwen die het middel gebruikten om diabetes te behandelen, bevielen beduidend vaker te vroeg. Het risico lag 70 tot 84 procent hoger dan bij niet-gebruiksters. In de praktijk komt dit neer op een extra kans van ruwweg één op tien. Maar (en dit is het scharnierpunt van de studie) bij vrouwen die hetzelfde middel gebruikten om af te vallen, was dat verhoogde risico er niet.

De auteurs trekken daaruit een belangrijke conclusie: het medicijn zelf is waarschijnlijk niet de boosdoener. De onderliggende diabetes (met alles wat daarbij hoort, zoals een verstoord metabolisme en vaatproblemen) verklaart het verschil vermoedelijk beter.

Wat betekent dit voor vrouwen die deze middelen gebruiken?

Voorlopig verandert er weinig aan het gangbare advies: ruim op tijd stoppen voor een geplande zwangerschap blijft de veiligste keuze. Wel moeten artsen bij het voorschrijven van deze medicijnen standaard het gesprek over anticonceptie voeren, zo vinden de onderzoekers. Ten slotte zou toekomstig onderzoek altijd het onderscheid moeten maken tussen de medische reden van het gebruik. Dat is iets wat in eerdere studies vaak niet gebeurde.

Kanttekeningen

Dit is een observationele studie, geen experimentele, dus een oorzakelijk verband is niet bewezen. Er is ook alleen vastgelegd dat vrouwen hun recept hebben afgehaald bij de apotheek; of ze de injectie daadwerkelijk hebben gezet, is niet geregistreerd. De onderzoekers achten het waarschijnlijk dat ze dat wel deden: een injectie kost in Denemarken tot 180 euro. Het is volgens hen onwaarschijnlijk dat veel vrouwen zo’n duur recept ongebruikt in de koelkast lieten liggen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!