Wat long covid en alzheimer gemeen hebben

Long covid laat biologische sporen achter in de hersenen die doen denken aan alzheimer. Deze verontrustende conclusie komt bovendrijven uit nieuw Amerikaans onderzoek.

Wetenschappers van NYU Langone Health ontdekten dat de plexus choroideus, een cruciale hersenstructuur, bij long covid-patiënten gemiddeld 10 procent groter is dan bij mensen die volledig herstelden van een coronabesmetting. Dit houdt verband met bekende bloedmarkers van alzheimer en met slechtere scores op cognitieve tests.

Plexus choroideus

De plexus choroideus is een netwerk van cellen en bloedvaten in de hersenventrikels dat verantwoordelijk is voor de productie van hersenvocht. Dat vocht beschermt de hersenen, voert afvalstoffen af en vormt een barrière tussen bloed en hersenvocht. Ook speelt deze structuur een belangrijke rol in het reguleren van ontstekingsreacties. Eerder onderzoek liet al zien dat het coronavirus de cellen in deze bloedvaten kan beschadigen. De nieuwe studie toont aan dat die schade langdurige gevolgen kan hebben.

Bij patiënten met long covid neemt het volume van de plexus choroideus toe en tegelijk neemt de doorbloeding af. En als klap op de vuurpijl stijgt de eiwitspiegel in het bloed van stoffen die bekendstaan als indicatoren van alzheimer, zoals pTau217. Ook gliale fibrillaire zuur proteïne (GFAP), een marker voor hersenschade, kwam aanzienlijker hoger uit de test.

Kanarie in de kolenmijn

Op een veelgebruikte geheugentest scoorden longcovid-patiënten bovendien gemiddeld 2 procent lager. “Uit ons werk blijkt dat langdurige immuunreacties na een corona-infectie gepaard kunnen gaan met een zwelling die een cruciale hersenbarrière in de plexus choroideus beschadigt”, legt radioloog en hoofdonderzoeker van de studie Yulin Ge uit.

“We leveren fysiek, moleculair en klinisch bewijs dat een grotere plexus choroideus een vroege waarschuwing is voor cognitieve achteruitgang in het latere leven, net als bij alzheimer.”

Ontsteking

Er werden 179 mensen gevolgd voor het onderzoek: 86 met neurologische long covid-klachten, 67 volledig herstelde ex-patiënten en 26 mensen die nooit Covid-19 hebben gehad. Met geavanceerde MRI-scans, bloedtesten en cognitieve onderzoeken zochten de onderzoekers naar patronen. Hun hypothese: aanhoudende ontstekingen leiden tot zogeheten vasculaire remodeling – een verdikking van de vaatwanden door chronische immuunactivatie. Daarbij ontstaat ook littekenachtig bindweefsel (fibrose), wat de doorbloeding verder belemmert.

Een slechtere doorbloeding kan leiden tot een vermindering van de productie van hersenvocht. Ook kan het zorgen voor aantasting van de beschermende bloed-hersenbarrière en een opeenhoping van afvalstoffen. Dit zijn allemaal processen die ook bij neurodegeneratieve ziekten zoals dementie een rol spelen.

Hersenmist

Wereldwijd zijn naar schatting zo’n 780 miljoen mensen besmet geraakt met het coronavirus. Een deel daarvan kampt maanden of zelfs jaren later nog met klachten als vermoeidheid, duizeligheid, reukverlies en hersenmist. Hersenmist (brain fog) is een symptoom van mentale verwarring, trager denken, concentratieproblemen en vergeetachtigheid, vaak omschreven als een mist in het hoofd. Het is geen officiële medische diagnose, maar een teken van een ontregeld brein of zenuwstelsel, vaak veroorzaakt door stress, vermoeidheid, hormonale veranderingen of long covid. De grote vraag is nu: zijn deze hersenveranderingen tijdelijk of vormen ze een opstap naar blijvende schade?

“Onze volgende stap is om deze patiënten langdurig te volgen om te zien of hun hersenveranderingen voorspellen wie cognitieve problemen ontwikkelt en wie hiervan gevrijwaard blijft”, zegt neuroloog Thomas Wisniewski. “Grootschalig, langdurig onderzoek is nodig om te bepalen of deze veranderingen oorzaak of gevolg zijn van de neurologische symptomen. Zo zijn we in staat om effectievere behandelingen te ontwikkelen.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wat long covid nu precies is? Dat hangt ervan af wie je het vraagt en Oorzaak long covid te zien op MRI: “Verwoestende impact op controlecentrum van het brein . Of lees dit artikel: Waarom vrouwen veel vaker alzheimer of MS krijgen dan mannen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: