Bankenlobby krijgt (een beetje) zijn zin van Brussel: er komt meer ruimte voor risico’s

Brussel wil voortaan minder streng zijn voor banken. Ietsje dan. Met lagere kapitaaleisen en minder regels moeten Europese banken overeind blijven naast banken die op de Amerikaanse en Britse markt opereren. Daar hebben de overheden de regels onlangs al fors versoepeld.

De Europese Commissie gaat minder ver dan met name Washington – en ook lang niet zo ver als de Europese bankenlobby had gehoopt. Gigantische deregulering blijft uit. Toch staat de nieuwe Brusselse blik op het bankenbeleid voor een bredere afweging: die tussen risico’s en regels enerzijds en economische groei anderzijds. Daarbij trekt groei steeds vaker aan het langste eind.

Na de economische crisis van 2008 wilden overheden koste wat kost voorkomen dat opnieuw een wankele bank zou omvallen. Banken moesten hogere kapitaalbuffers aanhouden, en hun bonussenbeleid werd aan banden gelegd. Zo konden ze minder risico’s nemen en zou de maatschappij niet nog eens voor hun riskante gedrag moeten opdraaien, was de gedachte.

Dit beleid leidde tot stabielere banken, maar door noodgedwongen minder risico’s te nemen konden banken ook minder financiering verlenen, zei Maria Luís Albuquerque, de Eurocommissaris voor Financiële Diensten, vrijdag bij de presentatie van de plannen.

„Veerkracht is niets zonder groei”, aldus Albuquerque. „En risico’s nemen is een essentieel ingrediënt van wat banken doen.”

Lappendeken aan regels

De Eurocommissaris geeft de banken deels gelijk in hun pleidooi voor deregulering. Door de nationale en internationale standaarden is volgens hen een lappendeken aan kapitaaleisen en regels ontstaan. Bovendien heeft de EU internationale regels over bankentoezicht (Basel III) strenger toegepast dan strikt noodzakelijk – en strenger dan in het VK en de VS is gedaan.

De manier waarop banken hun benodigde buffers moeten berekenen gaat daarom op de schop, net als het aantal eisen. De Commissie stuurt er ook op aan om de bonusregels te versoepelen.

„We doen dit niet voor de banken”, zei Albuquerque tijdens de persconferentie, in antwoord op een vraag van NRC. „We doen dit omdat banken van belang zijn om de economie te financieren.”

Europarlementariër Lara Wolters (Pro) denkt daar anders over: „Het internationale financiële systeem staat aan alle kanten onder druk, door een mogelijke AI-bubbel, escalerende klimaatrisico’s en een enorme groei in schaduwbanken. Het is goed om de Europese kaders te harmoniseren, maar het is niet verantwoord om nu de regels voor banken te versoepelen.”

Belang van banken

Over het belang van de banken is iedereen het wel eens. En inderdaad lopen Europese banken achter op Amerikaanse banken, waardoor bedrijven lastiger toegang krijgen tot financiering. De vraag is hoe het gat kan worden gedicht.

Nederland hoort bij een groep landen die aandringen op het verder vervlechten van het Europese bankenlandschap. Als banken makkelijker over de grens kunnen opereren en fuseren, kunnen vanzelf grotere banken ontstaan, die vanwege hun omvang makkelijker financiering kunnen regelen dan een verzameling kleine bankjes.

Maar de banken zelf, gesteund door Frankrijk, Italië en Spanje, hebben een ander idee. Laat banken gewoon makkelijker lenen, zeggen zij, door hun verplichte buffers te verlagen en door in de regels te snoeien. Deze week schreef De Nederlandsche Bank daar nog kritisch over: lagere kapitaaleisen zouden helemaal niet tot extra kredietverlening leiden, enkel tot extra risico’s.

Lees ook

DNB: verlagen kapitaaleisen banken leidt nauwelijks tot extra kredietverlening, wel tot meer risico’s

Er is daarnaast verzet vanuit banken en enkele landen tegen een echte volwaardige Europese bankgarantie. Die bestaat al, maar zit nog vol uitzonderingen, onder meer doordat Duitsland zijn kleine regiobanken erbuiten wil houden. Albuquerque wil daar nu alsnog werk van maken – en probeert zo zowel het kamp-degerulering als het kamp-samenwerking tegemoet te komen.