Bruidsjurken zijn de ultieme vorm van wegwerpmode. In Nijmegen delen ze die daarom gratis uit. ‘Wat vind je van deze’, vraagt de styliste

5 uren geleden 2

„Moet ik nou nog iets doen?”

Een styliste kijkt vertwijfeld om zich heen. Achter haar propt een bruid een jurk voorzichtig in een grote, blauwe IKEA-tas. Net klonk er gejuich toen ze haar droomjurk had gevonden. In de bruidsmodezaak waar de styliste normaal werkt, zou op zo’n moment de pinpas worden gepakt.

„Nee”, zegt een collega-styliste. „Ze kan het zo meenemen.”

In Nederland gooien we per persoon zo’n 460 kilo afval per jaar weg. Veel van wat wordt weggegooid heeft nog waarde.

Bruidsjurken zijn daar bij uitstek een voorbeeld van. Ze kosten veel geld. Ze worden met hoogkwalitatieve stoffen als zijde, of satijn gemaakt. De productie van een jurk vergt duizenden liters water. En na één dag dragen, verdwijnen de jurken als een museumstuk achterin de kast. En uiteindelijk: bij het afval.

De gratis bruidsjurken worden uitgedeeld op de bovenverdieping van een Free Fashion-winkel in Nijmegen. Dat is een oorspronkelijk Tilburgs initiatief om meer bewustwording te creëren rond de groeiende berg textielafval. Door kleding gratis weg te geven en mensen op te roepen kleding uit hun eigen kast te doneren, willen de initiatiefnemers aantonen dat nieuwe kleding kopen niet altijd hoeft.

Donderdag opende de achtste vestiging in de reeks tijdelijke winkels overal in het land, ditmaal in winkelcentrum de Molenpoort in Nijmegen. De 350 vierkante meter aan winkeloppervlak is compleet gevuld met gratis kleding.

Niet voor carnaval

Boven kunnen in totaal zestig geselecteerde bruiden kiezen uit de 230 beschikbare bruidsjurken. Een flink aandeel daarvan is gedoneerd door de tweedehands bruidsmodezaak Uit Liefde in Tilburg die de grote aanwas tweedehandsjurken zelf niet kwijt kan. De opzet bij Free Fashion is serieus, met een persoonlijke styliste – en op afspraak. De jurken zijn voor een nieuwe bruiloft bedoeld, niet voor, noem eens wat, carnaval.

„Wat vind je van deze?”, vraagt Sylvia Stuitje, styliste-vrijwilliger, als ze een lichtbeige, klassieke jurk uit het rek trekt.

„De kleur is niet fel genoeg”, zegt aspirant-bruid Lies Warlop (31). Warlop trouwt komende zomer – eerst een ceremonie in een statige zaal, daarna een tuinfeest – en zoekt een jurk met meer kleur dan alleen wit. Ze is met de trein gekomen uit Amsterdam, nadat ze op Instagram reclame voor de bruidsactie had gezien.

„Je wil dus meer een statement maken met je jurk”, zegt Stuitje. „Dat mag, dat mag.” Ze trekt een zwarte bruidsjurk naar voren.

„Hmm, te weinig bruid.”

Ze schuiven samen door het rek. Aan het einde hangt een beige jurk, met een strakke band bij de taille, een wit bloemenpatroon.

„Ik wil die misschien wel proberen. Met die bloemetjes.”

Styliste Stuitje werkte eerder als styliste in een reguliere bruidsmodezaak. Ze bood zich daarom aan als vrijwilliger voor de bruidseditie van Free Fashion, „Dat alles is gemaakt voor één dag en dan op zolder verdwijnt – dat is echt niet meer van deze tijd.”

De beige-bloemetjesjurk is een voltreffer. „Erg mooi”, zegt Stuitje. „Alsof het voor haar gemaakt is”, valt een andere styliste bij.

Andere jurken blijken het er niet bij te halen. Van een grijze bruidsjurk valt, eenmaal aan, de kleur toch tegen. „Alsof hij in de verkeerde was heeft gezeten”, zegt Warlop.

Terug naar de eerste. „Zeg je ‘Yes to the dress?'”, vraagt Stuitje, als verwijzing naar het populaire Amerikaanse televisieprogramma.

„Ja.” Ze juichen.

‘Je lijkt op een bruidstaart’

Aan de andere kant van de ruimte klinkt een zucht. „Nee, nee, nee. Je lijkt op een bruidstaart.”

Bruid Shirley Elands (35) heeft haar zus meegenomen. Die zit op haar knieën foto’s te maken, terwijl ze haar hoofd schudt. „Die eerste, die straalde zoveel klasse uit.”

Styliste Monique de Haan trekt de strik van de jurk weer los. Het is de vierde jurk die Elands past. Eigenlijk was de eerste die ze van het rek hadden gepakt het mooist, maar zo simpel kon het toch niet zijn?

Elands werkt als vrijwilliger voor Krijgdekleertjes, waar mensen gratis kinderkleding kunnen ruilen. Ze is blij dat ze is uitgekozen om een jurk te krijgen. De interesse was zo groot dat 540 vrouwen moesten worden afgewezen.

Ze is wel benieuwd wat haar bruidsgasten van haar tweedehandsjurk zullen vinden. „Een beetje… vies misschien wel?”, speculeert Elands.

De interesse voor de gratis bruidsjurken was zo groot dat 540 vrouwen moesten worden afgewezen

„Maar ik ben moeder. Ik vind het belangrijk om mijn zoons mee te geven dat tweedehands er prachtig uit kan zien.”

Ze doet de eerste jurk opnieuw aan. Terwijl de styliste de tientallen knoopjes op haar rug weer vastmaakt, duwt Elands verrukt haar handen tegen elkaar voor haar borst. In de spiegel kijkt ze naar precies het type jurk waar ze op had gehoopt, mooi aansluitend op haar lichaam, zonder opsmuk.

Wat zou ze ervoor betalen als deze jurk nieuw was, wil de verslaggever weten van de styliste. „Nou, die gaat wel naar de tweeduizend euro”, zegt De Haan. „Misschien wel 2.500.”

Elands zus, die de jurk na de bruiloft zal krijgen voor haar eigen bruiloft, staat te juichen. „Ik ben helemaal geobsedeerd hierdoor. Ik vind deze zó mooi.”

Vuilniswagen vol textiel. Per seconde.

Het is de openingsavond van de tijdelijke winkel in Nijmegen en de rij buiten is inmiddels aangezwollen tot meer dan honderd mensen. De winkel wordt mede gesponsord door de gemeente. Het is duidelijk dat het interieur niet alleen om gratis kleding draait, maar ook om bewustwording. „Als je deze spijkerbroek meeneemt, bespaar je 7.000 liter water”, staat op een bordje boven de rekken jeans. Verderop staat: „Elke seconde wordt er wereldwijd een vuilniswagen vol textiel weggegooid.”

Boven aan een tafel zit de hoogzwangere Dieuwertje Vorstenbosch even bij te komen van de drukte. Haar vriend Lot van Os komt erbij zitten, met een rood hoofd van de hitte in de winkel. Ze zijn Free Fashion ooit begonnen „als twee idioten”. Sindsdien is het „wat uit de hand gelopen”.

Ze ergerden zich aan alle fast fashion-winkels en reclames om hen heen, tegelijk klaagden vriendinnen dat hun kledingkasten uitpuilden. In mei 2024 zocht Vorstenbosch een keer goed haar kast uit, Van Os timmerde een kledingrek van afvalhout, ze zetten het voor de deur, met een bordje erboven: Free Fashion.

Af en toe moest ze de kleding naar binnen halen vanwege voorspelde regen. Maar verder bleek het rek een eigen leven te gaan leiden. Mensen pakten kleding weg, en kwamen vaak in no time terug om er eigen kledingstukken weer op te hangen. Soms belden ze aan: mag ik het écht gratis meenemen? Iemand duwde een briefje van 5 euro door haar brievenbus.

Het originele kledingrek staat nog altijd buiten, al wordt het met tiewraps overeind gehouden. Er staan daarnaast 22 andere Free Fashion-kledingrekken in de straten van Tilburg en andere steden, zoals Groningen, Breda en Haarlem.

Vorstenbosch en Van Os besloten Free Fashion meer te benaderen als merk, met huisstijl en pop-upwinkels. „Iedereen heeft kleding in de kast liggen die ze niet meer dragen”, zegt Vorstenbosch. „We willen laten zien hoeveel waarde er in je kast hangt.”