Coalitiepartijen roepen het kabinet op om de verkoop van Solvinity tegen te houden

Een brede meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het volgende kabinet de overname tegenhoudt van het bedrijf dat DigiD beheert. Inlogsysteem DigiD is wat de parlementariërs betreft vitale digitale infrastructuur, die niet in Amerikaanse handen moet komen. Ook de coalitiepartijen VVD, D66 en CDA vinden dat.

Dat bleek in een plenair debat in de Tweede Kamer naar aanleiding van de voorgenomen overname van het van oorsprong Nederlandse bedrijf Solvinity door de beursgenoteerde Amerikaanse ict-dienstverlener Kyndryl. Die overname wordt momenteel getoetst door de Autoriteit Consument en Markt en door Bureau Toetsing Investeringen (BTI) dat onder het ministerie van Economische Zaken valt. BTI toetst of door de overname de nationale veiligheid in het geding is.

Het oordeel van BTI gaat naar de minister van Economische Zaken (EZ), in het nieuwe kabinet Heleen Herbert van CDA. Onder dat ministerie hangt straks ook de staatssecretaris voor digitale soevereiniteit en digitale economie, Willemijn Aerdts van D66. De drie coalitiepartijen gaven de nieuwe bewindslieden een duidelijke opdracht mee, gesteund door een groot deel van de oppositie, met uitzondering van JA21.

De VVD vindt dat „het kabinet er een streep door moet zetten”, zei kamerlid Hilde Wendel over de overname. „Het is nu onverantwoord een nieuwe strategische afhankelijkheid te creëren.” En: „De data van onze burgers zijn geen exportproduct.” De regeringspartij staat open voor „verschillende routes om deze overname terug te draaien of te voorkomen”.

Nationale veiligheid

Het CDA was bij monde van Jantine Zwinkels iets omfloerster, maar sprak ook van „kritieke infrastructuur voor Nederland” waarvan het „belangrijk is dat het in Nederlandse dan wel Europese handen blijft.”

D66-er Sarah El Boujdaini zei dat de D66-fractie de verkoop van Solvinity niet steunt. „Digitale weerbaarheid is nationale veiligheid.” Voor El Boujdaini was het plenaire debat het moment voor haar maidenspeech. Ze vertelde daarin dat zij als vrouw uit Brabant met Marokkaanse wortels vaak het „nadeel van de twijfel” heeft gekregen. Ze eindigde met een pleidooi om Europese en Nederlandse alternatieven voor Amerikaanse technologie nu juist het voordeel van de twijfel geven.

De Kamer moet zelf het goede voorbeeld geven, bepleitten een deel van de parlementariërs. Want ook de ict van de Eerste en Tweede Kamer draait op het Amerikaanse Microsoft. Barbara Kathmann (GL-PvdA) zou willen beginnen met het ministerie van Algemene Zaken. Dat is een klein ministerie met veel staatsgeheimen. Het is daardoor al autonomer dan veel andere delen van de rijksoverheid.

Zowel de aanwezige bewindslieden als een deel van de parlementariërs wees erop dat de onrust over de veiligheid van DigiD een symptoom is voor de enorme afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld de zeekabels en de datacentra.

Staatssecretaris Eddie van Marum van Binnenlandse Zaken antwoordde namens het demissionair kabinet op de vragen. Hij hield daarbij vast aan de eerder uitgezette koers. Het kabinet wil de oordelen van de toezichthouders afwachten, en intussen worden „mitigerende maatregelen afgesproken”. Hij benadrukte ook het belang van het borgen van de „continuïteit van kritische overheidsprocessen”. Oftewel: het is ook belangrijk dat DigiD blijft draaien.

DigiD is kritieke infrastructuur voor Nederland waarvan het belangrijk is dat het in Nederlandse dan wel Europese handen blijft

Demissionair minister van Economische Zaken Vincent Karremans (VVD) wees de Kamer erop dat in oktober 2020 door de Tweede Kamer de Wet Ongewenste Zeggenschap Telecommunicatie is aangenomen. Op basis van die wet wordt de voorgenomen overname nu getoetst. „We zijn dus precies het proces aan het doorlopen dat er sindsdien is om dit soort gevallen te beoordelen. Dat is een apolitiek oordeel.” Hij ontraadde moties die vooruitlopen op die toetsing.

Karremans pleitte in zijn laatste debat als minister van Economische Zaken voor meer „rust in het debat”, meer Europees denken en werken aan „herstel van de economische machtsbalans”. Zodat Europa niet alleen afhankelijk is van Amerika, maar ook andersom. Karremans greep het debat vooral aan voor een pleidooi voor verbetering van de Europese interne markt en kapitaalmarkt, onderwerpen waarover deze week in Brussel wordt vergaderd. „Bedrijven moeten alternatieven ontwikkelen voor en concurreren met Amerikaanse en Chinese concurrenten. Anders staan we hier over twintig jaar nog.”

De Tweede Kamer nam een lange reeks moties aan, waaronder een breed gesteunde oproep om Solvinity niet te laten verkopen. Voor het geval de verkoop tóch doorgang vindt, dan was er vast een motie van Kathmann van GL-PvdA om het contract tussen de overheid en Solvinity als het in 2028 afloopt niet meer te verlengen.