Composteerders bezorgd over kwaliteit compost door (verboden) gif op rozen

„Het kan toch niet zo zijn dat we straks na Valentijnsdag vergiftigd compost hebben?”, zegt Ralph Peters, van de brancheorganisatie voor gemeentelijke afvaldiensten NVRD. „Waar zijn we dan mee bezig?”

Afvaldiensten zijn bezorgd over de kwaliteit van hun compost, nadat het bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) van toezichthouder NVWA meer dan 100 verschillende bestrijdingsmiddelen aantrof op geïmporteerde bloemen. Daarvan zijn er 40 binnen de EU verboden wegens effecten op de gezondheid of het milieu, maar daarbuiten niet altijd. BuRO liet voor het onderzoek 177 verschillende bossen rozen analyseren die zijn geïmporteerd van buiten de Europese Unie. Deze gewasbeschermingsmiddelen, in andere woorden gif, zijn bedoeld als remedie tegen plagen als insecten of onkruid.

Gealarmeerd door de resultaten riep BuRO consumenten op om geen geïmporteerde rozen of andere snijbloemen meer in hun gft-bak (bij groenafval) te gooien. Dat wordt industrieel gecomposteerd en verkocht in tuincentra, of aan boeren, om de bodem te verbeteren. Plasticafval kan er wel uit worden gefilterd, maar pesticiden niet.

In het onderzoek wijst BuRO op risico’s voor de bodem, zoals dat een deel van de schimmels resistent wordt tegen azolen (de stoffen in gewasbeschermingsmiddelen en geneesmiddelen tegen schimmels). Dat zou gebeuren als de pesticiden op (geïmporteerde) rozen via het groenafval of de composthoop in de leefomgeving terecht komen. Wat BuRO betreft zouden bloemen „veilig moeten worden afgevoerd via het restafval” (dat wordt verbrand).

Vervolgstappen ministeries

Gemeenten willen niet moeten vertellen welke bloem bij het gft mag, en welke niet, zegt Peters. De wel/niet-lijst voor groente-, fruit- en tuinafval is al complex genoeg. „Uiteindelijk is het aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om te beslissen welke producten in de gft-bak mogen.”

Liever dan nieuw afvalbeleid ziet Peters dat de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid zich beraden op vervolgstappen tegen de sector. „Zodat er alleen veilige bloemen het land binnenkomen. Het gebeurt vaak dat problemen in de maatschappij bij de afvalsector worden neergelegd, in plaats van bij producenten. Zo ontstaan er bij onze inzamelaars en afvalverwerkers veel branden doordat producenten in steeds meer spullen kleine batterijen stoppen, zonder mensen duidelijk uit te leggen hoe ze die spullen moeten weggooien.”

In het onderzoek wijst BuRO op de gevaren voor mensen die met bloemen werken, zoals bloemisten en veilingmedewerkers. Op basis van het onderzoek schat het RIVM in dat voor werkenden in de bloemensector, zelfs met bedekte armen en benen en handschoenen, de blootstelling aan ongeveer 5 procent van deze stoffen hoger is dan de veilige grenswaarde.

Hoewel het onderzoek is gericht op buitenlandse bloementelers, gaat in Nederland ook een hoop fout. Dinsdag meldde de NVWA dat Nederlandse telers vaak de regels voor gebruik van pesticiden overtreden. Van de meer dan zeventig geïnspecteerde telers hield ongeveer 40 procent zich aan de wet- en regelgeving van gewasbescherming. Dit is een flinke daling ten opzichte van 2019, toen de naleving 60 procent was.

De NVWA deed inspecties bij de teelt in kassen van onder andere chrysant, freesia, hydrangea en roos. Vaak ging het om te hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Bij zeven telers werden ook verboden middelen gevonden.