DDT is al decennia verboden, maar wordt nog steeds gevonden in Braziliaanse zeevogels

Veel landen hebben al 50 jaar geleden het gebruik van DDT verboden. Ondanks dat wordt de stof nog steeds teruggevonden in zeevogels.

In 1962 sloeg bioloog Rachel Carson alarm in haar boek Silent Spring. Ze liet zien hoe het bestrijdingsmiddel DDT vogelsoorten massaal kon schaden, onder meer doordat eierschalen dunner werden. Veel landen verboden DDT daarna in de jaren zeventig.

Een nieuwe studie, gepubliceerd in Environmental Monitoring and Assessment, laat zien dat DDT en andere afvalstoffen nog steeds teruggevonden worden. Het gaat hier vooral om POPs: persistent organic pollutants. Dat zijn stoffen die heel langzaam afbreken en zich vaak in dieren ophopen.

Braziliaanse zeevogels

Voor het onderzoek analyseerden wetenschappers de lever van zes soorten zeevogels uit de groep Procellariiformes (zoals albatrossen en pijlstormvogels). Het ging om dieren die dood aanspoelden langs de kust van Rio Grande do Sul, in het zuiden van Brazilië, tijdens hun jaarlijkse trek over de Zuidelijke Atlantische Oceaan.

Leestip: Zorgwekkend veel plastic aangetroffen in magen van Mediterrane zeevogels

Daarnaast namen de onderzoekers bloedmonsters van de bruine gent (Sula leucogaster), een zeevogel die leeft in een broedkolonie op de São Pedro en São Paulo-archipel, een rotsachtige eilandgroep op ongeveer 1.000 kilometer afstand van de Braziliaanse kust.

Ver weg van de kust

In de monsters zochten de onderzoekers naar verschillende POPs, waaronder PCB (industriële stoffen die vroeger onder meer in transformatoren werden gebruikt), DDT en mirex (een insecticide dat ook is verboden, maar hardnekkig in het milieu aanwezig blijft). Bij de zes soorten bleken de concentraties POPs verrassend vergelijkbaar, zelfs tussen groepen die verschillen in dieet en formaat. Een groep viel daarbij op: pijlstormvogels hadden gemiddeld meer last van PCB en mirex dan de andere groepen.

De bruine gent had echter vooral last van PCB en DDT. De onderzoekers noemen die vervuiling best opvallend: de eilandgroep waar ze leven ligt immers ver weg van de grote steden. Hoe ze daar dan toch terechtkomen? Volgens hoofdonderzoeker Janeide de Assis Guilherme Padilha speelt transport via de atmosfeer waarschijnlijk een grote rol.

Padilha zegt: “Zelfs als POPs in een bepaald gebied niet worden gebruikt kunnen ze zich verplaatsen via het zogeheten ‘sprinkhaaneffect’. Ze verdampen in warme gebieden en condenseren weer zodra het kouder wordt. Daardoor migreren ze langzaam richting de poolgebieden.”

Industriële gebieden

De onderzoekers hadden verwacht dat grote soorten, zoals albatrossen, het meeste last zouden hebben van de vervuilende stoffen. Grote dieren staan vaak hoger in de voedselketen en eten grotere, langer levende prooien, die zelf al veel kunnen ophopen. Toch was dat dus niet het geval.

Padilha: “We verwachtten dat grotere soorten, zoals albatrossen, de hoogste concentraties afvalstoffen zouden hebben. Maar juist pijlstormvogels bleken het meeste last te hebben van de vervuilende stoffen.” Een mogelijke verklaring daarvoor is dat pijlstormvogels vaak enorme afstanden afleggen en daarbij soms gebruik maken van industriële gebieden waar de visserij actief is.

Dunnere eierschalen

De resultaten van het onderzoek zijn belangrijk te noemen. POPs kunnen bij vogels onder meer van moeder op jong worden doorgegeven en problemen veroorzaken zoals dunnere eierschalen. Dat is een groot probleem: daardoor loopt een moedervogel het risico het ei te breken op het moment dat ze erop gaat zitten. Ook voor mensen zijn POPs problematisch: ze worden in verband gebracht met bepaalde vormen van kanker en de verstoring van hormonen.

De studie laat zien dat ‘oude’ chemische stoffen dus niet zomaar verdwijnen als ze eenmaal zijn verboden. Ze kunnen naderhand lang blijven rondzwerven en uiteindelijk terechtkomen in dieren. Daarom roept het team van Padilha op om blijvend te monitoren, zeker in tropische en subtropische gebieden waar dit soort metingen minder vaak worden gedaan.

Het team van Padilha werkt intussen aan het beantwoorden van een nieuwe onderzoeksvraag: welke rol speelt plasticvervuiling in het verhaal? Sommige POPs zitten ook in plastics die in zee ronddrijven. Als dieren die stukken plastic inslikken kan dat ook een manier zijn waarop ze vergiftigd raken.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Luchtvervuiling veroorzaakt chaos in mierenkolonies: er vallen zelfs doden en Luchtvervuiling lijkt het risico op ALS te vergroten, zelfs bij relatief schone lucht . Of lees dit artikel: Ook de baby in je buik lijkt last te hebben van de luchtvervuiling die je inademt .

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: