Hoe warmer de nacht, hoe vaker mensen bellen met gedachten aan zelfdoding

We weten al langer dat hitte en mentale gezondheid niet goed samengaan. Maar een nieuwe studie legt een onverwacht verband bloot.

Wetenschappers van meerdere Amerikaanse universiteiten hebben 12.000 gesprekken met een crisislijn in de staat Louisiana over een periode van vijf jaar (2019-2023) bekeken. Ze vergeleken daarbij het aantal crisisoproepen met de nachtelijke temperatuur per dag en per regio.

Op nachten die tot de 10 procent warmste behoorden, steeg het aantal oproepen met 19 procent. Bij de allerheetste nachten (de top 1 procent) liep dat op tot maar liefst 166 procent meer telefoontjes in vergelijking met een doorsnee nacht.

Bij koude nachten gebeurde juist het tegenovergestelde. Het totale aantal oproepen daalde dan aanzienlijk. Toch is dat niet per se goed nieuws, want de mensen die wél belden tijdens koude periodes bleken vaak in acute nood te verkeren, bijvoorbeeld door problemen met verwarming of andere basisbehoeften.

Slaapproblemen als verbindende schakel

Waarom zou nachtelijke hitte zoveel impact hebben? De onderzoekers wijzen naar een aantal mogelijke verklaringen, maar slaap steekt er bovenuit. Wie slecht slaapt, kan emoties minder goed reguleren, neemt slechtere beslissingen en is kwetsbaarder voor stress. Dat zijn allemaal factoren die beschermend werken tegen zelfdoding. En warme nachten zijn berucht om hun effect op de slaapkwaliteit.

De crisismedewerkers die de gesprekken voerden, beoordeelden elke beller op een reeks risicofactoren. Tijdens hete nachten rapporteerden zij beduidend vaker dat bellers kampten met slaapproblemen, dat ze een uitgesproken doodswens hadden, dat er dodelijke middelen beschikbaar waren en dat bellers weinig tot geen toekomstplannen hadden.

De onderzoekers analyseerden daarnaast de gespreksverslagen met behulp van taalherkenning. Daaruit bleek dat bellers tijdens warme periodes vaker spraken over mentale gezondheidsproblemen en over moeite met aan hun basisbehoeften te voldoen. Denk bij dat laatste aan problemen met elektriciteit, huisvesting of airconditioning. Dat schetst een beeld waarin hitte niet alleen het lichaam belast, maar ook een hele cascade van praktische problemen veroorzaakt die de mentale druk opvoeren.

Niet iedereen reageert hetzelfde

De studie bracht ook verschillen aan het licht tussen groepen, al plaatsen de onderzoekers daar zelf een stevige kanttekening bij: voor een groot deel van de bellers ontbraken demografische gegevens, waardoor deze bevindingen met de nodige voorzichtigheid moeten worden bekeken.

Met dat voorbehoud viel op dat jongeren na een hete nacht vaker aangaven zich geïsoleerd te voelen. Vrouwen en zwarte mensen noemden vaker mentale gezondheidsproblemen na warme nachten. Mannen en zwarte bellers brachten vaker middelengebruik ter sprake.

Wat kunnen we ermee?

De onderzoekers zijn voorstanders van een aantal maatregelen. Crisisdiensten zouden hun bezetting bijvoorbeeld kunnen opschalen wanneer extreem warm weer wordt voorspeld. Ook zou het helpen om bij hittepieken actief te communiceren over het belang van goede slaap en over beschikbare hulplijnen. Tijdens hittegolven ligt de nadruk vandaag vooral op de dag, maar deze studie toont aan dat ook de nacht een risicovolle periode is.

Dit onderzoek is natuurlijk uitsluitend uitgevoerd in Louisiana, een Amerikaanse staat met een subtropisch klimaat, hoge armoedecijfers en een specifieke bevolkingssamenstelling. Of dezelfde patronen ook in Nederland of België spelen, is op basis van deze studie niet te zeggen. Wel weten we uit eerder internationaal onderzoek dat het verband tussen hoge temperaturen en suïcidaal gedrag wereldwijd terugkomt.

Denk jij aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand anders? Bel 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113) of chat via 113.nl. In België kun je terecht bij het Centrum ter Preventie van Zelfdoding (1813 of 1813.be).

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Onderzoek toont aan op welke specifieke dagen de kans op zelfmoord het grootst is en Onderzoek wijst uit in welk seizoen en dagdeel mensen het vaakst zelfmoordgedachten hebben. Of lees dit artikel: Hoe werkt dat eigenlijk, in levende wezens kijken zonder dat ze dood zijn?.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: