De Baltische haring blijkt genetisch veel diverser te zijn dan eerder gedacht

De Baltische haring in de Oostzee blijkt genetisch bijzonder divers te zijn.

Onderzoekers van de University of Uppsala, de Swedish University of Agricultural Sciences en Stockholm University ontdekten dat haringen uit verschillende delen van de Oostzee onderling genetisch sterk kunnen verschillen. De vissen lijken zich genetisch aangepast te hebben aan kleine lokale verschillen in zoutgehalte en temperatuur. De studie verscheen in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Enorme dataset

Voor het onderzoek analyseerden de wetenschappers meer dan 4.500 haringen die tijdens de paaitijd werden verzameld op 150 verschillende locaties langs de Zweedse oostkust. Dankzij die grote dataset konden ze precies zien hoe de verschillende populaties genetisch in elkaar zitten.

Nu was het al langer bekend dat Baltische haringen die in het voorjaar paaien genetisch verschillen van haringen die dat in het najaar doet. Dat verschil is niet alleen aanwezig in de Oostzee, maar bijvoorbeeld ook in de Atlantische Oceaan. Tijdens het nieuwe onderzoek vonden ze echter iets nieuws: er blijken heel veel hybriden rond te zwemmen in de Oostzee. Dat zijn vissen met het genetisch materiaal van beide groepen.

Leestip: Haringen met collectief geheugenverlies – ze bestaan echt, zo tonen onderzoekers aan

“Dankzij de enorme omvang van deze studie konden we veel hybriden identificeren,” zegt onderzoeker Leif Andersson van de University of Uppsala. Dat is volgens de wetenschapper opvallend. Het betekent namelijk dat haringen toch succesvol mee kunnen doen aan een paaiseizoen dat, op basis van hun genetica, niet optimaal voor hen is.

Volgens Andersson is het daarom waarschijnlijk dat de genen van een haring bepalen wanneer paaien het meeste zin heeft, maar dat het paaigedrag zelf wordt veroorzaakt door andere factoren. Andersson: “we zien duidelijk dat paaigedrag wordt veroorzaakt door factoren zoals de temperatuur van het water en hoeveel eten er in de omgeving aanwezig is. We denken dat haringen binnen een school een manier hebben om het precieze paaimoment onderling af te stemmen, mogelijk via hormonen.”

Veel kleinere populaties

De studie laat echter ook iets heel anders zien: haringen die vooral in het voorjaar paaien blijken ook onderling genetisch te verschillen. Die groep blijkt niet uit één grote ‘uniforme’ populatie te bestaan, maar uit drie: een noordelijke, centrale en zuidelijke populatie.

Zelfs binnen die drie ‘groepen’ zijn weer kleinere populaties te herkennen. Uit die geografische onderverdeling blijkt dat Baltische haringen zich al heel lang aan het aanpassen zijn aan de hele specifieke lokale omstandigheden die alleen aanwezig zijn op de plek waar zij leven.

De onderzoekers noemen als voorbeeld de ‘wild rose herring’. Dat is een ondersoort die alleen voorkomt in de buurt van een archipel nabij Stockholm. De naam slaat op het feit dat de wild rose herring halverwege de zomer paait, op hetzelfde moment dat ook de lokale wilde rozen in bloei staan.

“We ontdekten dat de genetische samenstelling van deze populatie sterk verschilde van de populaties uit het zuiden,” zegt Linda Laikre van Stockholm University. “Een populatie als deze is aangepast aan het paaien in warmer water en kan daardoor genvarianten bevatten die van groot belang zijn voor het succesvol overleven in een warmere zee.”

Belangrijke schakel

Dat maakt de uitkomst van het onderzoek ook direct relevant voor de praktijk. Haring speelt namelijk een sleutelrol in het ecosysteem van de Oostzee. Het is de meest voorkomende vis in het gebied en vormt daarnaast een belangrijke schakel tussen kleinere dieren, zoals plankton, en grotere dieren, zoals roofvissen, zeevogels en zeezoogdieren. Als lokale haringpopulaties verdwijnen kan dat dus ernstige gevolgen hebben voor veel diersoorten in het gebied.

De onderzoekers waarschuwen dan ook dat het huidige beheerbeleid mogelijk te ‘grof’ is. Langs de Zweedse oostkust wordt ‘de haring’ nu gezien als twee grote populaties: een die vooral in de centrale Oostzee leeft en een andere die vooral in de Botnische Golf rondzwemt. Echter komt dat beeld dus niet overeen met de werkelijkheid.

De onderzoekers pleiten daarom voor de komst van nieuw beheerbeleid dat ook de kleinere populaties beter beschermd. De redenatie daarvoor is heel praktisch: als de visserij te veel leunt op kleine populaties kunnen daardoor waardevolle genetische mutaties verloren gaan.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Nieuwe mega-analyse concludeert: mogelijk bestaan er twee keer zoveel gewervelde soorten als gedacht en Kannibalisme onder haaien: wie vermoordde deze zwangere haringhaai? Er zijn twee verdachten . Of lees dit artikel: Na 7000 jaar zonder licht en zuurstof brengen wetenschappers deze algen in de Oostzee weer tot leven .

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!