De transformatie van spits Brian Brobbey: slimmere positionering en veel efficiënter in de fysieke duels

Het „doel” is voor Brian Brobbey duidelijk. Hij wil de komende jaren de vaste spits van het Nederlands elftal worden. „Dat zou heel mooi zijn”, zegt hij langs een trainingsveld op het KNVB-complex in Zeist. „Daar werk ik ook hard aan. Dus hopelijk lukt dat.”

Op een belangrijk moment, ruim twee maanden voor het WK, zit Brobbey na een jaar afwezigheid weer bij Oranje. Hij ontbrak door blessures, een gebrek aan fitheid en vormverlies. Bij Ajax scoorde hij vorig seizoen zeven keer in 44 duels (alle competities), te weinig om structureel in aanmerking te komen.

Zijn transfer afgelopen september naar Sunderland, gepromoveerd naar de Premier League, heeft de 24-jarige spits goed gedaan. Hij is regelmatig beslissend, zoals afgelopen zondag in de derby tegen Newcastle United. Brobbey maakte de winnende – zijn zesde goal van het seizoen.

Waarschijnlijk begint hij vrijdagavond in de basis in het oefenduel in de Johan Cruijff Arena tegen Noorwegen, ter voorbereiding op het WK komende zomer. Doordat Memphis Depay geblesseerd is, krijgt Brobbey de kans om zich te bewijzen. Dat lukte tot dusver te weinig in de acht interlands – één goal, één assist – die hij speelde.

De spitspositie is, mede door de blessuregevoeligheid van Depay, al langer dun bezet. Bondscoach Ronald Koeman probeerde verschillende spelers uit, maar een serieus alternatief voor Depay diende zich niet aan. Mexx Meerdink van AZ liep in oktober een blessure op bij een training van Oranje, Joshua Zirkzee van Manchester United raakte uit beeld omdat hij te weinig speelt en Emmanuel Emegha van RC Strasbourg is al maanden geblesseerd.

Hoe beperkt de keuze is, onderstreepte Koeman maandag, nadat duidelijk werd dat Depay een blessure had opgelopen. Een vervanger riep hij niet op, want: „Ik zou niet weten wie.” Met de snelle AS Roma-aanvaller Donyell Malen, die ook als rechtsbuiten kan spelen, en pinchhitter Wout Weghorst van Ajax heeft Koeman naast Brobbey nog twee opties.

‘Rust is goed voor je hoofd’

Brobbey spreekt in bondige zinnen, begin deze week in gesprek met de geschreven pers en twee cameraploegen. Of er veel te beleven is in Newcastle, waar hij woont? „Niet echt. Is geen Amsterdam. Soms is rust ook goed voor je hoofd.” Of zijn afwerking beter is geworden? „Vertel jij mij het maar. Jij kijkt ook toch?” Wat doet Sunderland anders in de begeleiding dan Ajax? „Het is gewoon hetzelfde, eerlijk gezegd. Qua kracht en trainingen.”

Toch is er onmiskenbaar iets veranderd bij Brobbey, vanaf zijn jonge tienerjaren al gezien als een van de meest beloftevolle Nederlandse spitsen. Zijn potentie is enorm, dat was ook de ondertoon in de kritiek van Koeman in 2023 bij Rondo op Ziggo Sport: zijn aanname en manier van afronden vond hij „niet goed”. „Ik hoop nog steeds dat hij zich verder ontwikkelt.” Die ontwikkeling bleef lang uit. Op het EK in 2024 speelde Brobbey maar twee minuten, in de extra tijd van de halve finale tegen Engeland.

Meer recent is Koeman aanmerkelijk enthousiaster. Ten opzichte van vorig seizoen is hij „vele malen fitter”, zei Koeman maandag. „Hij past zich geweldig aan naar wat de Premier League vraagt aan intensiteit.” Begin maart stelde Koeman bij Goedemorgen Eredivisie op ESPN: „Bij Ajax is hij nooit echt superfit geweest”.

Brobbey zegt in Zeist dat hij de „nieuwe uitdaging nodig had”. Hij heeft „hard getraind” bij Sunderland. „Ik ben veel in de gym geweest.” Dat Sunderland-coach Régis Le Bris hem doorgaans lang laat staan, waar hij vorig seizoen bij Ajax meestal voortijdig werd gewisseld, is belangrijk voor zijn ritme. „Als je dóór blijft spelen, raakt je lichaam daaraan gewend.”

Maar dat is niet het hele verhaal. Brobbey vertelt dat hij sinds eind vorig seizoen werkt met Patrick Woerst, een specialist die hem helpt met het verbeteren van zijn positionering, oriëntatie en non-verbale communicatie. „Patrick laat zien hoe ik spelers kan scannen, hoe ik diep kan lopen, hoe ik de bal moet aannemen.” 

Het begon met een ‘nulmeting’

Ze begonnen in mei 2025 met een „nulmeting”, zegt Woerst desgevraagd. Het contact kwam tot stand via Denzel Dumfries, collega-international en bevriend met Brobbey. Woerst: „Brian is in de zomer bij ons langsgekomen [zijn bedrijf zit in Rotterdam] om te trainen en we hebben vanaf toen structureel samengewerkt.”

Een van de voornaamste kwaliteiten van Brobbey is zijn fysieke kracht. Zijn speelstijl kenmerkt zich sinds enkele jaren door met zijn armen naar achter contact te maken en ‘in’ een tegenstander te gaan hangen, wat vaak leidt tot halve worstelingen.

Coach Francesco Farioli gebruikte hem vorig seizoen bij Ajax op die manier als ‘kapstok’ in zijn speelwijze met een laag verdedigend blok. De spits stond vaak rond de middencirkel te wachten, kreeg dan de bal aangespeeld, hield die vast met een verdediger in zijn rug, waarna de rest van zijn ploeg kon aansluiten. „Als we de videobeelden bekeken, dan moest alles vorig seizoen via mij”, zegt Brobbey nu.

Waar Woerst met hem aan is gaan werken is – opvallend genoeg – om mínder fysieke duels aan te gaan met tegenstanders. „Verdedigers worden slimmer en denken: hij wil de hele tijd tegen mij aanhangen, daardoor weet Brobbey waar ik ben. Dus houden ze afstand. Zo brengen zij Brobbey in een soort van twijfel: waar zit hij nou precies?”

Brian Brobbey in duel met Jonathan Tah van Duitsland, tijdens een Nations League-duel in september 2024.

Foto Getty Images

Door goed te kijken waar spelers lopen – ‘scannen’ – heeft Brobbey een beter beeld van zijn tegenstander en ruimtes. „Dat is het eerste waar we mee aan de slag zijn gegaan: wat moet hij doen als hij niet in een fysiek duel komt?” Hiervoor zijn ze zich gaan richten op snel wegdraaien. „De aannames in beweging”, zoals Woerst het noemt. „Want zo vermijd je fysieke duels.”

Soms wordt vergeten dat Brobbey niet alleen „heel sterk” is, zegt Woerst, maar ook „heel snel”. Dit seizoen bij Sunderland ziet Woerst dat hij „vrijwel nooit meer vanuit stilstand” aanneemt. „Hij draait bijna altijd weg en houdt de bal op snelheid. Dat betekent dat hij moeilijker te stoppen is.”

Deze transformatie is volgens Woerst een belangrijke reden waarom Brobbey nu fitter oogt. „Als je in acht van de tien duels moet duwen, trekken en slidings maakt, kost dat kracht en energie.” Hij speelt nu dus efficiënter.

Hij heeft minder ‘grondduels’

Dat Brobbey bij Sunderland minder in duels terechtkomt wordt bevestigd door cijfers die NRC opvroeg bij databureau Opta. Met name het aantal grondduels – alle persoonlijke duels min kopduels – is flink afgenomen: van gemiddeld 7,8 per wedstrijd bij Ajax naar 5,2 bij Sunderland (een vermindering van 33 procent).

Het verschil in fysieke belasting heeft waarschijnlijk ook invloed op het spel van Brobbey. Bij Ajax speelde hij vorig seizoen Europees, waardoor hij eind maart al op 39 duels in alle competities stond, tegen 25 nu bij Sunderland. Er is nu dus meer tijd om te herstellen.

Bij Sunderland is Brobbey effectiever geworden in het afwerken. Hij krijgt nu „maximaal één of twee kansen”, zegt hij in Zeist. „Die moeten er gewoon in, dus extra scherp voor de goal probeer ik wel te zijn. Bij Ajax kreeg ik misschien wel vier, vijf kansen [per wedstrijd].”

Hoe hij positie kiest voor het doel is een ander aspect waar hij met analist Woerst aan werkt. „Bij voorzetten vanaf de zijkant stond hij vaak vóór de tegenstander, waardoor die hem in zijn gezichtsveld had”, zegt Woerst. „Dus elke beweging die Brian dan maakte, zag de verdediger en die kon daarop reageren. Brian had altijd de neiging om naar de bal toe te lopen.” Daarnaast positioneerde hij zich vaak te ver van het doel.

De kunst voor Brobbey is om in beloftevolle situaties vaker weg te blijven van de bal, zodat hij niet in het gezichtsveld komt van zijn bewaker, zegt Woerst. „En dan op het juiste moment, als hij oogcontact maakt met zijn medespeler, moet hij vóór zijn man komen.” Het liefst recht voor het doel, dat zorgt immers voor een grotere scoringskans.

Dit deed Brobbey in januari tegen West Ham United: hij scoorde uit een voorzet vanaf rechts, nadat hij in de rug van zijn tegenstander slim wachtte tot de bal kwam. Zondag tegen Newcastle was iets vergelijkbaars te zien. Precies op het goede moment bewoog Brobbey naar de eerste paal om via een pass van dichtbij te scoren.