Door dit nieuwe systeem kunnen teken in het lab zelfstandig overleven

Australische onderzoekers hebben een nieuw systeem ontwikkeld waarmee teken zich kunnen voortplanten zonder daarbij een levend dier als gastheer te gebruiken.

Teken zijn wereldwijd een van de grootste verspreiders van infectieziekten. Ze kunnen daarbij virussen, bacteriën en parasieten overbrengen op zowel dieren als mensen. Daarom is het goed uit kunnen voeren van tekenonderzoek erg belangrijk. Helaas leveren zulke onderzoeken ook veel dierenleed op; teken kunnen niet overleven zonder gastheer.

Tot nu: Onderzoekers van de University of Melbourne hebben een systeem ontwikkeld waarmee een teek in het lab kan overleven zonder gastheer. Het onderzoek is te vinden in The Veterinary Journal.

Minder melk

Het gaat specifiek om de Aziatische langhoornteek (Haemaphysalis longicornis). Deze teek komt veel voor in Australië en richt veel economische schade aan. De soort is namelijk de belangrijkste verspreider van de parasiet Theileria orientalis, die koeien een stuk minder productief maakt.

Er zijn daarnaast ook steeds meer aanwijzingen dat beten van deze teek er ook voor kunnen zorgen dat mensen allergisch worden voor rood vlees. Die allergie wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een stof in het speeksel van teken.

Teamlid Ard Nijhof legt uit: “Tot nu toe was tekenonderzoek vaak afhankelijk van levende dieren. Dat is niet alleen arbeidsintensief, duur en ethisch lastig, maar zorgt ook voor veel variatie in de resultaten.” Niet alle dieren reageren namelijk hetzelfde op een tekenbeet. Nijhof: “naast het afweersystem van een dier zie je ook dat het gedrag veel invloed heeft op hoeveel bloed een teek opneemt.” Die variatie zorg ervoor dat de verkregen resultaten niet altijd wetenschappelijk relevant zijn.

Nieuw systeem

Het nieuwe systeem maakt gebruik van een dun siliconenmembraan en het bloed van runderen waaruit een belangrijk stollingseiwit, fibrine, is verwijderd. Zo ontstaat een systeem dat belangrijke kenmerken van een echte gastheer nabootst.

Het vinden van die oplossing bleek in de praktijk erg lastig te zijn. De Aziatische langhoornteek heeft namelijk hele korte monddelen en is niet erg beweeglijk. Daardoor werkte eerdere systemen niet goed genoeg. Onderzoeker Abdul Ghafar legt uit: “Door de dikte van het membraan en de voedingsomstandigheden zorgvuldig te veranderen konden we de lichamelijke beperkingen van deze teek uiteindelijk overwinnen.”

Leestip: Lekker luguber: parasiet blijkt mieren in de ochtend- en avondschemering in zombies te veranderen

Naast het voeden van teken zorgt het systeem er ook voor dat teken zich voort kunnen planten. De waarde daarvan is groot: het zorgt ervoor dat het systeem de rol van een gastheer volledig over kan nemen. Daardoor wordt tekenonderzoek uiteindelijk niet alleen diervriendelijker, maar ook nog eens goedkoper en makkelijker uit te voeren. En ook heel belangrijk: uiteindelijk worden de resultaten er ook veel betrouwbaarder van.

De komst van het nieuwe systeem is niet alleen goed nieuws voor wetenschappers. Ook voor ons kan het uiteindelijk heel relevant zijn. Een systeem dat geen gebruik maakt van proefdieren maakt het makkelijker om sneller kennis op te bouwen. Daardoor kunnen nieuwe bestrijdingsmiddelen en vaccins uiteindelijk sneller en beter worden getest. Uiteindelijk zal iedereen daarvan profiteren: door de ontwikkeling van betere vaccins zullen niet alleen koeien, maar ook wij minder snel ziek worden.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wetenschappers ontdekken nieuw wapen in de strijd tegen de teek: het ‘chemische lawaai’ van een mier en Teek ontdekt die zich tegoed deed aan dinosaurusbloed . Of lees dit artikel: Strijd tegen malaria: genees de mug, stop de parasiet .

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: