Er is een opvallende link tussen de kwaliteit van grondwater en de ziekte van Parkinson

We staan er zelden bij stil als we een glas water inschenken: hoe oud is dit water eigenlijk? Maar misschien moeten we dat wél gaan doen. Volgens een nieuwe Amerikaanse studie lopen mensen die relatief jong grondwater drinken mogelijk een hoger risico op de ziekte van Parkinson.

“Een manier om onze blootstelling aan moderne vervuiling te onderzoeken, is via ons drinkwater”, zegt hoofdonderzoeker Brittany Krzyzanowski van het Atria Research Institute in New York. Ze legt uit dat grondwater dat in de afgelopen 75 jaar door regenval is ontstaan vaker is blootgesteld aan pesticiden, industriële stoffen en andere moderne verontreiniging. Ouder grondwater zit meestal dieper en is beter afgeschermd van vervuiling aan het oppervlak. “Het lijkt er sterk op dat zowel de leeftijd van het grondwater als de locatie een risicofactor kan zijn voor parkinson”, waarschuwt de gezondheidsgeograaf.

Aquifers

Voor de studie zijn gegevens van 12.370 mensen met parkinson en ruim 1,2 miljoen mensen zonder de hersenziekte geanalyseerd. De groepen zijn gematcht op leeftijd, geslacht en etniciteit. Alle deelnemers woonden binnen 5 kilometer van een van de 1279 meetpunten in 21 grote Amerikaanse ondergrondse waterlagen, zogeheten aquifers.

Een aquifer is een ondergrondse laag van poreus gesteente, zand of grind die water opslaat en transporteert. De onderzoekers keken naar de ouderdom van het grondwater, het type aquifer en de bron van het drinkwater. Hierbij maakten ze onderscheid tussen gemeentelijke systemen en privéputten.

Kalksteen en gletsjerzand

In de Verenigde Staten komen twee typen aquifers veel voor: carbonaataquifers en glaciale aquifers. De eersten bestaan grotendeels uit kalksteen, waarin water door scheuren en kanalen stroomt. Dat snelle transport maakt ze kwetsbaarder voor vervuiling vanaf het oppervlak. Je kunt ze vinden in delen van het Midwesten, het zuiden en Florida.

Glaciale aquifers zijn ontstaan door gletsjers die zich meer dan 12.000 jaar geleden terugtrokken. Ze bestaan uit zand en grind, waarin water langzamer en diffuser beweegt. Dat proces zorgt voor een natuurlijke filtering.

Grote verschillen

Mensen die hun drinkwater uit carbonaataquifers haalden via gemeentelijke systemen of privébronnen hadden na correctie voor leeftijd, inkomen en luchtvervuiling een 24 procent hoger risico op parkinson dan mensen met water uit andere aquifers. Vergeleken met mensen die water uit glaciale aquifers dronken, lag het risico zelfs 62 procent hoger. Ouder water in carbonaataquifers lijkt een beschermend effect te hebben. De studie koppelt elke standaarddeviatie verhoging van grondwaterleeftijd aan een daling van hetpParkinsonrisico met ongeveer 6,5 procent.

Water in carbonaatsystemen van minder dan 75 jaar oud is gelinkt aan een 11 procent hoger risico op hersenziekte, vergeleken met water dat al meer dan 12.000 jaar ondergronds zit (sinds de laatste ijstijd). “We hebben het idee dat het beschermende effect van ouder grondwater vooral opduikt in carbonaataquifers omdat daar het contrast tussen jong en oud water duidelijker is”, zegt Krzyzanowski. “Nieuw aangevuld grondwater is gevoeliger voor vervuiling. Ouder water blijft schoner als het is afgeschermd door een ondoorlatende laag.”

Wat betekent dit voor ons?

De verschillen tussen jong en oud water zijn kleiner bij glaciale aquifers. Dit komt waarschijnlijk omdat verontreinigingen er beter uitgefilterd worden tijdens de langzame ondergrondse reis van het water. De onderzoekers benadrukken dat hun studie geen bewijs levert dat jong grondwater parkinson veroorzaakt. Er kon in deze observationele studie geen causaal verband worden vastgesteld. Wel onderstrepen de resultaten het belang van de herkomst van ons drinkwater.

“Waar ons water vandaan komt, kan van invloed zijn op onze neurologische gezondheid op de lange termijn. Het is dan ook belangrijk om de leeftijd en het type bron mee te wegen”, weet Krzyzanowski. “Als we de kennis over grondwater combineren met inzichten in hersengezondheid, kunnen we de milieugevaren beter inschatten en mogelijk verminderen.”

Wil je weten waar jouw kraanwater vandaan komt, dan kun je navraag doen bij je lokale waterbedrijf. Ook is veel informatie te vinden in het TNO-rapport Groundwater dynamics in the aquifers of the Netherlands.